Literarishe bleter · 1927-10-14 · 41-42 (14.10.1927) · p. Seite 827

827 ליטערארישע בלעטער 41-42 ר א ב י 7! טעאטער איד קיבםם אין ) גיטאר אין מזלריקער מעה. נןך מװערע לײדן אײ געבוירן געװןין א ײדישער רר*- מאסיסער סעאסער אק מ*רעע. אויסנידערנײלן דנס גאננן ם*רל״יף םין די נעסנענישן איז גןר איםםעגי־עך. דערײף בןרןרף פען הןנן םיי־*י? ןרס. ב*ם איז׳ װןם פי׳קןן מעלדן דעם רעזילסןם, דעם זנ״סן ה ח. ר1ינם ןן ני סאילן דןס נײע דרןםןסיפע סעןטער אין קןמינםקים סעןסער םים לירין *ןסןנקן כראפ. ם׳זעגען ןננןזסירס: קלןרן סענןלןװיטש״ ש*שנה, גןטלינ, גןרםקו ם־מער״ לױבן 6ישעײ, א. סןסבערג, ש. לןגרוי, ר. לעדער• מןן, ר. קײזערןי״יטס, לואי, ם. קערמןן, י. גריד• נערג, קרןנץ. סעכגישער לייםער: ה. 6ישער, סי6״ לןי: מןרםןלןװ, ןדםיניסםרןניע: א. הןי*םערן אין סעקיעםןר.• *רבן־^ר גינזבירג. די דידעקניע ליגס איי רי הענס 6ין ה׳ נ. זןלןסןריעװ. אײך דער סקן״ן-סעןשער סרעס״עי םיס *רישע אין כןנײםע נוחית ניס נײעם סעזןן די כןקןנטע *׳םיססן ןדןם דןכיכ אין סןגיע *לסנײם, װעיכע זענען אײםגעםרןטן מים גרויס ער6ןלג אין װיקם, זענען ןרײנגעסרןםן אין דער װילנער טריםע אין לעמנערג. *זײ *רים אין די װילנער טריםע פןרשסןרקט געװןרן מיש נװײ נײע גיטע קי־עםטן. ןדןם דןמב װעט אײםסרעםן יין .גילם״ אין דער אװערער רןלע *ינם ג1לם. דער װיקט מןכס *ינט ן רײזע קײן רימע״ ניען. אויםער אירן קןמינםקו אין זינמינס סירקןװ *ןרן״םים מים דע־י םריוע ן רײ *קסיןרן ם ן םרי״ ערדיקן ןנסןמנל אין אײך נײ ןננןזסירסע. מיר װיגסון דעם װיקט גרײס דערםןלג אין ניריק איפ״ קערן זיך קײן *וילן אין אין װןרשע, װי ער הןם ןזוי 6יל געסין אי־ אײםנעסין *ןרן ײדישן סעןטעד. דער מןסקװער ײדישער מליכה״סעןטער הןס נעגעכן עסלעכע סןרשסעליננען אין אי&ןן. דער ןרםיםש מיכןעלס הןט אײך בעהןלסן ן םןר״ סרןנ ״די װעגן 6ין נײעס ײדישי רעװןליניןנערן םעןטער״. ** די װילנער סױוז אין לעםנערג םירם״אויף די בןװיססע •יעסו .מבול/ רעזשיסירט ■ין יעקב װײסליץ. דעם וגיטן םעססעמבער איז םןי־בעקימען די אײסעםעלונג 6ון יןגקל ןדלעים נײע בילדער אין קעלן. די סעג א*ז םןדבעקימען אין װילנע די םײערינג סין דער נילדער ״ אײסשסעלינג 6ון בן״ניון ניקערמןן יין ננין 6ין דער קהלה. דער רינער ײדיסער סעןסער גיס אינס ׳ *גסקיס .סןנ אין נןבס״, רעזשי אליהו שסײן. דע_ קןרןניעם אין קןםטױמען לײס די םקינן סין קינסס״ לער מיכןיל ין. דער ײדיסיר מיזיקןלישער אינסטיםוט יין װילנע אױ אײסבעװןקסן אין ן װיכסיקער קילםיר• אינסטיסיניע. ס׳6עלט ןכער דןך םןרשםענדעביש םןר ײדיש. װי קימם עס נו װילנע? יעי• נחםן םײזיל םין *שם ררןמען סירן יױף די ןרםיםטן ש.לןנדײ אין א. סוסנערנ. דער םןרבן איז ןרגןניזירס *ין דער ײרישער סול״ןרבןנױןניע אין װןרשע דעד קןמיסעס יײף ני בויען ן ײדיסע ג־מנאזיע א־ן װןרשע הןט 6*״י;ע װןן אײבגע״ןדן רי *רעסד״םןרשטײער ניבאקעבען זײ מיס רעם נײעם גרײסן לןקןל, װןס װעדם סיעניעל געבויס ניליב דער גימנוײי. דערװײ־• זעגען * זןמענגעקליבן גע״ װןיץ 23,000 גילרן. *די ני 6*רעגדיקן דעם לןזאי ײן יײנן־דענען אלץ *ןדןיף מען הןבן נןך ןזן סכום. די ק ןמיטעס-םןרססײער הןכן ןיעלירס נו דער *רע:עי זי זןל ב*היל6יק זײן ני 6*רע:ייקז דזם נימנןזיע״״ןק*•. אנב, איז כן־שלןהן נעװןרן ןגניריםן רי גימבןזיע אויף *רזע• נןמע*. .*אף־ אין מ. רןקןװסד־ניבליןם. דערשײנס דןס בןרימסע װערק 6ין ג םלןנער *סןלןסנן״-ײדיש מ. רןקןװסקי. ** ם׳װערס אין קלענקין״אןרלןנ 6ןרענדיקם אין זןץ נ. אויםלענדערס ,גרונט-שסריכן 8ינם ײדישן רעןלױם״ .סאף אין קלענקין״6ערלןנ װערס געזענס ן גרײ״ *ער נן:ד שריסטן םין משה סײסש. אין *ןרלןג ש. גןלד6ןדב דערשײנם די סענ דןם בןװיססע װערק 6ין לעעןש .װען ישראל שסןרבס״ (םים נילרער) ײדיש ש זןקס. אין דעמזעלנן 6ןרלןנ װערן געזענס מןקםים גןרקים .רןס לעכן *ין קליס סןינין״, *ןל מןרןנס .דער לעכעדיקער בירן״ אין װיקסןר סןרגעריםס .דער גײער דור״. ם׳איז דערשינען אין נױ״יןרק .*נקסי, ן סערשליןריקער זשירנןל 6ןר ײדישער לי;*ערןסור״ נעשיכסע, שורןכסןרשיננ, סןלקלןר אץ כינלין״ בי־ן6יע, בןנד 1, העםס 1—11 (יילי״דענעמנעי 1917). אין בוך ןרסיקלען םין ש. ניגער, ד״ר י. שןנקי״ ד״ר ם. װרנרײך, ריבקינד, ק. מרםר, מ. שםןרקםןן, *רןם. י. רןװירזןן, נ. װײניק, י. ל. נהן, יור• י. יןסע, ד״ר ח. ם*יװןק, ר. גרןנןװםקי א ןבד. דןם ביך איז ןרײםגעגעכן דורך רער ןמעריקןנער סעק. ניע 6ינס ײד. װיםנשן6סלעכן אינסםיסום. ** אין ןםעי־יקע דעישײנס ד״ר י. שןנקיס ן ביך .שאינןין אין זײן םביבה״ג דן• ניך האלם סי2 זײםן םיס 10 ביליער. ם־װערט געגרייס דורך י. שןנקי דער נװײםנר בונד #רי *ילןזןסישע שיםה 6ין בריך ש*ינןזן״. דער לײען״זןל א. נ. םין יר״ואש נײס ײדישן לישערןסן קרײז אין ביןליםסןק איז נעעםנם געװןרן אויך 6ןר גישס״םיסגלידער. דער לײען-זןל װערס עסןרק נןזיכס. ** ר. ןנרןםןװיסש, רער נאװיססער *ןנין״ ליםסישער סיער, דער םיסןרבעסער *ין .*ןרװערםס״ אין ,נוקינםט״, קוסס 6ין ניי״יןרק קײן ריגע. ,**י 6ןרלןנ ב. קלענקין איז ניגעסרןסן ני זענן ן כןנד גןװעין *ין אםרים קןגןנןװסקי — .לייג אין לעבן״. ** 8ין דער דור *ינםקי״אויסנןנע װןס םןר״ לןג .יחיםסר״ (נענסרןל) הןס סןרגעגיפען, דער״ שײנען אינגיכן די ערשסע נװײ נענדער רןמןנעך .נעריםענער םענסש״ אין ״שלםה תמלכס װײבער״• כ ליםעראטור די װײם<יסישע רענירוננ אין מינסק הןס כןשסיםס ו לעננס״לעננלעכע *ענסיע 6ין ס$ ריבל ן תירש *ןר דעם ײרישן שרײנער דניאל מןרשןק *ין םינסק. םןרשןק הןס די גןנץ ױננע יןרן גע• ןרכעס ןלס שסילי״6לעכסער, שנעסער *ייס *ןםי״ רןסן״םןכער יין נןכהער יױ ער עסלעכע אין נװןנניק יןר גןבןגןנד ןשיסםער. די ליסערןרישע טעסיקײס הןס *ןרשןק ןנגעהײנן אין 1905 אין .?ר׳ינד״ םים זיין דערנײלינג .* הײם״. זינס רןן הןס ער *ץ נײם?ו נײם ם#רע6:ס*עכס סקינן אין דעי־נײלונגען, מערםסנסײלם 6ון ןרבעסעד״לעבו, יין םןרשייענע *עריןדישע אײםגובן. :ןך דער רעװןליניע ה#ם ער געיריקס אײניקע זןכן אץ .ןקסיןבר־. דניאל מןרשןק איז אינס ןלס 5צ ־ןר ײן קןן שוין םער נישס ןרבעסן. נעפענדיק אין ןכס זײן שװערע מןטעריעלע לןגע אין דןס, װןס ער אױ ון ןרבעסער-שרײנער, הןס אים די װײס״ רוסישע רעגירונג 8ןרזןרנם םים ו לעננסלענגלעכע *ענםיע. יין 6ןרלןג נ. קלענקין איז דערשינען ן בןנר .דערנײלינגען״ 6ין ד. םןישןק. עא^ יײף חול״הסוער סזנות (פרײםןנ, דעם 17-םן ןקסןנער) װערם נוגײםגערוםן דער עישםער *לענים *ין נענסרןל״רןם פון די *רן6. 6*ר?יגען סין ײדישע ליסערןסן אין זשירנןליסםן יץ *ײלן םיסן ןנסײל 6ון די רןס״פ־סגלירער 6ין װילנע, ביוליםסןק, לןדז, לעםנערג, ליבלין יין ני־ןדנע. ** ב. עסעלבויםס יןסןן .ײיסן שװעל״ איז דערשינען אין ח. *זשןין *ןילןנ. ** אץ װילגע איז םןרגעקיםען ן *ריך גלןז• םןן״וקויעםיע. ס׳זענען ןרײםבעסרןסן םיס רע6ע- רןםן װענן ב. גלןזמןן און זײן שן*ן זלמן רײזען, םןקס עריק. ב. גלןזםןן הןם געהןלםן * לענגירן רע8ער*ס װעגן דער *נסװיקלינגם״ליניע 8ין דער ײדישער ליסערןםיר. ** דער דריסער ניםער .םרײע שרי6סן״ (רע״ יןקניע ד״ר י. שסײננערג) דערשײנס די םעג אין נזשןזן-סןרלןג. אין דעםזעלנן #6רלןג איז *רײס סין דריק די דרןםע םין ד״ר י שסײננערנ ידער װענ סין *ײן״ (זע .לים. בלעםער״;ום. 23 ןרסיקל *ין י. ר#*ן*#רס), אין * ביך 6ין ד־ר י. שםײנ• בערג—6ין סענרוןר נױ ןקסןבער 1917. .*אי ײ #6םיליע 8ון םעגדעלע סיכר״ס6רים הןם איבערגעגענן אין רשות םין םעגדעלע״סוזײ אץ ןדןס. * סך ם#ס#גר6#יעם, בילדער און שסיב״ זןכן. נװישן וי סןסןנרןםיעס איז 6ןר*ן ןן אינ״ סערעסןנסער עקזעם*לי#ר: םענדעלעס *ןרםרעם אי1 די יונגע יןרן-אין # מין םקןרבןװער אוניםןרם םין * מעניל אין די 60״ער יןרן. נװישן די שסינ״יןכן אױ דער איגםערענןנססכדר עק**ןנ#גס # דרײ ןרשיניקער הילנערנע־, שװער״געקןװעסער, עכס ײדישער קי6ערס. װןס 6'עגם כןגלױט: די ןםןליקע ײרישע #8םיליע 6ין דער חתיגה ביזן קבר. םענדעלע יזןס דעם דןזיקן קי8ער© נןקוסען אין נדן. ס׳אױ ןיײם ם*ן דריק * נןנד היםןריססישע דערנײליגגען *ין ןרקןדי ןװערטשענקן-ײדיש ס. ןשערןװיסש. ■■יי רינססןנ, ועס ערשסן סןנ סינרת, * ברײ םער 6ריסןיבן םין שלוס אשס שן6[. ש. *ש לײענס קןויסלעך סין זײנע נישס״געדריקסע װערק, אויסנינן