Literarishe bleter · 1927-09-23 · 38 (23.9.1927) · p. Seite 747

747 ליןלרזריװ נ ל ז 8 ו ר *3 זא ״די ײדישע עמיגראציע״ ס׳אוז דע־ש״נןן דןים םןםםעםבעי־-הן*ט ונופ. 15) *ין דןם בװנ־יםן זשורנטל, ןירנטן *ון יידישן ןסינ־ ><צין 6*־ב*נד .ה־סכ׳עכ־נ־ ד־רעקם׳. דער 15-םןר נופער 6ון דעם זשורננל :>רכ>נם >ו ר״גן א־נ• *אדםאםיװן פאטעדינל װענן רי ניע א־נ־אנדערוננגכ לןנדןר: >ווים םראלין, צעיטדא־-אטער־קע ןקאלופביץ) א־נד-ע, דריב-אםעדנקע און אנד, װי אױך א נןנויען בא־יגם װענן י3ם םצב *ון דןר יידיסןד ןם־נראצין א־ן דל אױםװאנדערונגם-לענרןר — ליםן, לעםלאנד און םו־לן, לוים די םאטןריאלן *ון *רעזלדענם 6ין -ןפינדלדעקט׳. ד״ר ם■ ק ר יי נז ן• װןלגן־ האם די דאױקע לןנרן־ באזוגם- צװלשן די א־ט־קלןן א־ז בדא־ צו דןרפאנןן ךו א. דל זש ו ר .װענן דע־ איצס־קער עכ־נדאציע באװעניננ בי אנדןרע ייןיק?1־'. א־ן װעלגן א. דיזשור װײוט א; װל ני־ט־ק עכ אלז פא־ דןר ײדיסעד נעזןלשאסםללגקים זיך צו באקןנןן ם־ם ד• װאנד ערוננם-םראבלענ עו בי אנײע־ע שןדקע־, פון װן־גן די ײדיכ־ע עט־נראצ־ע םוןר װאלםן ,לך נעקאנש א־אשוןםען א נוםן םוםרידשב־ 2) די נ־יװ םונם דיר א. ■אשקין א־בןר די א־נװאנדע־וננס םןגלעגקיט; קדן אױסםראליןן װל אויך זײנע א־נדרוקן םון דןר נם־עה, דאם ער האט דורבנןםאגם 8ון בערלין בלז אױםשראללע )1) דןם באו־גט 6ון ה״ שטא־יק ם ע ט װענן דןם םצב םון די ײדישע װאנדןיעד, ת־ אויך װענן די אײנװאנדן־־ננם * םןנלעג-,דשן אין די לענדןר שון ד־וצ-אשע־יקע (ארנענם־נע, בװאױל־ע, אי-ונװא־, נא.־>־וא־, :? ל־ און באליװ ןן) 4) דןם א־טיקל שין ־צחק ז א ־ װענן דע־ םןנ־עב־ײש א־נצואװדכען ײדן א; די ששאאשן שון צןנש־אל אשןי־קע (קא־וכביןו. 5) דןם בא־־בש שין גא־ב־נע- אינשארםאעיע־-ב־י א דענז די ־דן-אײנלוינער א־ן ב־לש־ש• און האלענד־ש-א־נדיע. 6׳ דעס שןליןםאן שון ד—צ אינשע־ן נאםןן .װאם ןפ־נראנשן רע־צײלן״, א־ן װןלכן ם װןרן א־בןר- ענעבן שולרן־לעגן שאקש; .־ענן דעם, װאס א ײדישןד ןפינראנט טװ אםאל דורגטאבן ב־ז ער דע־ג־ײגט צים געװונטשםן לאנד. בריװ־קאסטז '. ש-ן, נניװאשאװ. — אי־ ש־ענש, װאם שאד א ש־ילישן ביגן־ װאלם נןװונששן נעװןן איבעדציזןצן >.ין ײדיש. אײ. דןר םיש־ןש צו אלבןרצוזןצ; א ביך. דארף םןן ז־ך שא־שטןנדיקן םיש א שא־לאנ, װאס װלל וי איבן־זעציננ א־ויםגעבן. ש. ד. י א װ ר ו װ. - אינזן־ שארלאנ קאן איצם קײן נײע א־בן־זעצוננען נישט אננעטןן דןם נעששרןך בןטן טיר צושיק;. ׳. *. ב״ - ל ןסבערג. — ם־ר קאנןן אײער שארשלאג נישם אננןטןן. אזא ביך קאנען טיר נישט דרוקן. י . ח . ן. — אין־ע ללדןר זענען נישט דריק־שןיק. עם א־ז ניכן־ שראזע, װי שאעזיע. ר. ק. װ ל ל נ ע. - אײןדן לידן־ יןנען נא־ קלן לידןר נישט. איןבגללנישם אלן םןנטשן דא־שן אין םוזן קאנןן שריבן לירןר. אײ״ דןד ש.־ײבן שלןגטן לידער, איז שוין שיל נלרכער ל י ע * < ן ן נושן לידןרי י. ה. ק א ל ש ײ-עזעש איז דא אין די ללדער, אבער נאךרױ. ח. ד. װילנן.- שזאך. באשרלבן ששום ששוטע ם־אכםןנלשן. י. 6. ב ן ל ז. — שא־אן נאנץ ניםן שורות, אבןר אינגאנצן איז דאם ללד נאך קײן ליד נישם. ם. ק. ש ארל ז. - זײן־ אוטשאהאיש;. אין דןײצו אלט, אלט ב.י.בוקארןשם -אדײבא, שלקש צו א שאר א־נםע־װי יען. ש. ל. א ז ש א ר א װ. - א־ער ב־לד טכח דער ,ק־ןםן״שרושע׳ שין םארק םעשעםניצקי דאבן טיר איבןײנענןבן דןם ײדישן א־םיםשן- שא־ין• ש. נ ל ע ם ב ע ר נ.-דל ש־עטין #ון די.ליט. בלןםע־■ קאנןן םלר איטזיםש נלשם שלקן. ש. י. א נ ם א ש א ל--פלר זןנען א־בן־נןל>״דן ם־ט ב־גער צום דריקן אין צים זעצן. ם׳א־ז נןװים א ױשר און א חוב ארו־םצונןבן אי• בןדזןצוננען שין דער העב־ןלשןר דיטןראטור. נ. ר. ט ש ל ז ש ע װ. — .הארץ-צאשלןן״, .ט־וים-שןדןם״. .נן װןב-שללנל״ — אבןר שװאבן דלבטונג. טוןרן ז ש י ט א מ י ר ם ק י, ש ט ײ נ ב ע|ר ג, פרוי װ ײ ם ״ בערג — אלע זאגן דאס זעלבע:)[דער׳מוזיקאלישער גע• דאנק הויבס אן צו גײן אין א ײדישער ריכסוגג. אין קיעװ האט מיך פאזונדער פאראינטערעסירט א ױנ־ גערמאן, אן אנפאנגער, שײנין, װעלכער האט געשריבן מוזיק צו א םך טעקסטן פון איציק םעפער. שײנין איז זײער א טא־ לאנסירטער. בנוגע כארן מוז א־ך אײך זאגן. אז איך האב זיו שטארק אנטוישט. איך האב נישט געהאט די זכיה צו הער1 א ײדישן כאר. שולדיק איז די צײט. אין מעלכער מיר האבן גערײזט: זומער. איך האב א סך ערװארט פון װארשע, גע• חןןפט אז מ . ש נ י א ו ר װעט דעמאנסטרירן זײן כאר. לײדער, איז דער כאר נאך נישט צוזאמענגעשטעלט. כ׳מוז אײך צו־ געבן, אז מ׳קען שניאורן אין אמעריקע, און מ־װײסס. װאס ער הזןט אויפגעטון. מיר אין נױ־יארק האבן אויך א װארשעװער דיריגענט ליא־ליאװ. פאראן אויך אין ניו־יארק א מוזיקער פון פוילן ש ײ פ ע ר, פון װעלכע מיר ערװארטן דארט א םך. בכלל מוז איך אײך זאגן, אז מים אונזער ײדישע ארבעט אין ניו־יארק האבן םיר זיך גןרנישט װאס צו שעמען. ם׳טומלט זיך און ס׳סוט זיך. עטלעכע מאל אין יאר קימט מיר אויס ארויסצוטרעטן מיטן כאר און ארקעסטער און מיר פירן אויך אויף קאפ־טאלע זאבן. דעם קומענדיקן סעזאן האף איך אויפ צופירן װאלפורגיען נאכט סון מענדעלסאן. זינט 1914 איז ניו־ יארק בכלל געװארן דער גרעסטער םוזיק־צענטר אין דער ־יעלט, און דער גרעסטער פראצענט קאמפאזיטארן און מוזיקער זענען אחינו בני ישראל. בנוגע דעם פראצעם פון שאפן קאמפאזיציעס, איז איצט נישט דאס ארט צו רעדן, איך װיל בלויז אנװײזן אויף א גרויםן חסרון. װעלכער װערט לעצטנס באגאנגען בײ שאפן קאמפאזיציעס צו לידער. מ׳נעמס מאדערנע פאעטן און מען שטעלט־צו צו זײערע שאפונגען זיםנקע מעלאדיעס, םענטימענ־ שאלע, װעלכע קלעבן זיך צום טעקסם, װי אן ארבעס צו דער װאנט. א קאמפאזיציע טאר נישט האבן קײן צוםעליקע שײכות צום סעקםט, נאר איז מחויב איבערצודיכסן דאס ליד אין קלאנגען. איך שטעל מיר גארנישם פאר, װי אזוי ס־איז שעגלעך צו נעמען א ליד פין ראװיטש אדער גלאדשטײן און צושטעלן דערצו א ,מעלאדיע״. בײ א בעסער געשולטן קאמ־?אזיטאר איז אזא הפקרות לחלוטין אוממעגלעך. איך װיל אײך נאך אנװײזן אויף דער גרױסער קולטורע• לער ארבעס, װעלכע ם׳טוט דער ײדישעו־ װיסנשאפטלעכער אינסטיטוט אין װילנע פאר דער ײדישער מוזיק. ם׳איז גאר־ נישט אפצושאצן זײן װערט אויך אויף דעם געביט. זײענדיק אין װילנע האב איך זיך באקאנט מיט דעם ר־יכן ארכיװ, זיך געשטעלט אין פארבינדונג מיטן אינסטיטוט און כ׳גלויב. אז שיט דער צײט װעל איך צוזאמען םיט םײנע אמעריקאנער ־זברים קאנען עפעס צוטראגן צו דעם מוזיקאלישן אוצר, ׳עלכן זײ פארמאגן. איך בין באמת געװען םארװונדערט, װןןם אין אזא קורצער צײט און בײ אזעלכע באשדענקטע מיטלען, װאבן די װילנער טוער מיט דער הילף פון זײערע קארעספאנ־ ־ענטן אויםגעשטעלט אזא גראנדיעזן בנין. דער אינסטיטוט איז א־ינער פון די ליכטיקע װינקעלעך אץ דעם סארארמטן ־דישן לעבן אין פוילן. ב•