Literarishe bleter · 1927-09-02 · 35 (2.9.1927) · p. Seite 691

י 69 לי*?ר*רי?ז נלעסער 35זא 17 םעאטעי ארז קרבסט *יי א. םןסגערב ה$ם סיס 8 חכריס-םרוי1 נע״ שיילט זיגן װ*כן אין קאליש. אין דער םרויע זאנין *. *. געװען שו״נה, גוקעד,א. כערמין, נימגיליםם א. *גד. מ׳הןןט אייםגעןירס דרימען און מעל^וראמען. אין גועגןם״אײרעם װעים א1י6גע6*רט * טראבעדיע אין 4 אקסן 6ונם ײדישן לעכן אין אוקראינע סון יעקב װאקסמ#ן-.יעשלױר*ם ם1יט און שװארעבארדס ירןגעי-. די באקאגםע ^יערעטן־ארמיסםן ױיערא קאנ־עװסקא און יאול ברײטמאן טרעסן איעם א1*ף אין נוענןם-אײרעס ** דער סםאנים״אװער באקינטער ג$לד6*דן- סארײן הןס יענטנם גזשאבש ו סוי-נע א״בער מזרח גאליניע םיט םן״גנריקן רעיערםוןר: ייזעס — נײנןכס א1יסן אלםן מ*רק׳ ישיכיסעװסקיס .זוליב גליק״- םעקלערס ״יזניר' ׳ נערגערס ,מבול״ און שלזם׳עליכסס ״דןס גרויסל געװינם/ ס׳זענען בןזוכס געװןרן די?זשעטזעך: קעליס, סלומןסם, בוששאסש, םשןרשקןװ, קןלןמײ א. *נד. עס װערט געילאנס ן רײזע קײן רומעניען. ם׳װערם איבס בעגרײם ן גרויסער חיםםן׳ רישער 6ילם .אורןגןן״ <8ון דעם יוילישן א1י6- שטןנד אין 1863). ס׳איז א1יך אײננעלןדן עו דער אוי פירונב יןנןס םורקןװ״ װןס װזם שיילן אין דעם םילם אײנע םון די ןננעזעענססע רןלן. — די אויםנןשען װערן געפןכט אין װ*רשע׳ גןליניען און אײך אין װין. י. םורקןװ 6ןרט *ו דעם *װעק קײן װיו־ ** דער סןסקװער ײרישער םלוכה-סעןסער גיס איעס גוססרןלן אין כןרקןװ. .**י .ןזאזעל״ שיילט ןלץ אין לעמגערג. איז אי*ם לעפנערג אויסגעריכס געװןרן מיטןםןל םיס *װײ ײדישע סעןםערן. ןכי ס׳הןט דן נישס לןנג שוין איננןנ*ן געװןלם ןיזןנן ו רינן-קדיש נןך דעם ײדישן לעםבערג. ** אין מל-אביב אױ 6ןרגזקומען די 8ײער- לעכע ע6ענונב 6ון גײעם בנין 6ון ״ארץ-ישראל״ טעןטער״# ה־ןס װערס ןנגעםירס דורך ם. ננעםין דןם איז דער ערשםער *נין אין ארץ-ישראל, װןס איז גענײם ייעגיעל 6ןר םעןסער-*װעקן. 6ןר דער 6ןרשסעלונב חןבן געהןלסן בןגריסוגגס-רעדעס ד״ר הררי און ה. בן חײם (דער לע*טער בעהערט *וס .הכיסה״-ןנסןמכל). עס איז געשיילס געװןרן ןנסקיס .דבוק״. יןנןס סורקןװ און דיןנן כלוסענםעלר נןך >ײער יןרברענגען עםלעכע װןבי אין *ןיןם 6ןרן בקרוב ןרױס אין ן טורנע אייער דער ירןװינץ. .**י אין רין דע זשןנעירן איז נע&ײערס נע- װןרן די 20-יעריקע םגעבישע סעטיקײם םונם ײדישן ןרסיםס י*חק דײסש. דער קהלה-רןס אץ קוסנע הןס נןשסימם ן סובסײיע 6ןר דעם ײדישן װיסנשןםשלעכן אינםסי• םוס 200 נילדן. יעי• נחפן מײזיל ד א ב י רי .רײם.נריקע ייסער*םיד-זײ<ו *ין וער .םאיק דײטיננ׳ װערס דיניייבעססעים דידך מ. ר*. װיסס יענעדיק *<: *ינסערעס*נם. היו*י װןלסן *ייך די *ינעײקע ײדיסע נײסיננען נ*נײס די ריסער*- םור-זײםן, װ*ם זײ הןנן נוריק מיס * יןר געגענן. .*ר דער *ינװײסקײס *ין םינסק ןרגןניזירס *ינם * עקסיעריניע *ין םןזירער נעגנט. די עקס*עריניע סטעיט זיך דעם ניל ני נענן * נענויע מןנ*נר*סיסע נןסרײנינג סינם *ינם־קן ססעסל, זײער עקןנןסיק, קילםיר-לינן *. *. װ. *ין דער עקסנעליניע נעםען ןנםײי רי מיסןרנעטער 6ין די עק*נ*נישע, #*•קלןײססיסע *ין קינסםלעריסע סעקניעס. ם׳װ*יס נעװען * יוסר, *ז *ויך נײ *ינז *ין יי-לן ז*י מען פ*נן * *רוװ 6ין *<* סין עה־ *נעדיז־י. .**י *ין דער נ*נס *ין תסעה נ*נ *יז נעין סיננײ סץ *. 1. נריננערנ םיס *רונר שיסיוםסער *ינטערן סס*ס יריסלים סןרגעקיפען *ויף זײ *ן *נ■• פ*ל סין *ן איפנ*ק*נסע יעײ*ן, װ*ם ה*ט זיך *י־ף זײ נעװ*ר6ן מים * םעסער, *ין הןם סןרװינ. דעם רעס ק*> *ין די הענס סין *.נ. נריננערנ. רער דער *נ8*יער *יז *נסלןזן, רי װונרן זענען ניסם גע6ערלעך. **י *הרן *ײםיץ 6ןרע.ריקם *ינס * דר*סע .נרענער־, *ין װעינער סיװערס געסיידערם ד*ס יענן *ון רער *וםקים פין י. ה. נרענער. 6*רי*נ .*חיססר- (סרענערק, סיסין *ין ק*ני*ן. די *ײגנטיסער 8ון .נענסרןי־) נינן *ינס *רויס * רײ װערק סין מרוני ספעקסןי: .סײן יענן• *ין *װײ נענרער (רןם זענען די זנרינות, װ*ס ם. םפעקסןר הןס געסר־נן די יענסע יןרן 8ון זײן יענן), *ויף *־עסדע װענן (רןסון), דער ײריסער םוזסיק (רןם*[ 8ינםנײ *ינערנעןרנעט דורך ם. םפעםקןר), די גייקיענע *ין *ימגייקלענע (רןספן). ס׳װעט *ויך *ר1יס * ניך *רסיקיען *ון זנרינות װענן ס. ספעקסןר. די *לע נענדעד װעין דערסײנען נסרר *ין װןין *ןרענדיקס װערן נססך פין * דרײ חרסים. עפ^ 6*רל*נ .*חיססר״ *יז נינעסרןסן *ר1יר- *ינענן די הומןריסםיסע דערזײייננען 6ון רעם *םעריקונער ײריסן הומןײםס דער לעבעריקער (גיטסון)—רער רעדןקסןר פין דעם .גרויםן קינרס• *ין 6 נענדער. דער ערספער נ*נר—הונדערם סענוי, *ו *סעריקע, דער *װײםער בונד—*•1י הןם נע.י זןנס פןספןדור׳—נע6ינען זיך סוין *ון זןץ. דער *ילוסםר רסער קינועי-זסירנ*י .נדי- נינקע נײפעיך*, װ*ם *יז *יז *י*ם דערס-נען *ינ- טער דער רעד*ק*יע 8ין ס. נןםםןמסקי י״ן ס*י * תודס, ה1ינס ןן 6ין נײעס יערנ-ןר (6ין ז-סן פעפסעמנער) *י דערסײנען 2 םןי * ח1דס. ״פ^ *יננינן רערסײנט * נײע זןסליננ סון ײדיסע װי*ן—.6ין פןיק *ו 6*יק״. די װי*ן זענען נעוןסים *ין *ויסנגסדרס 6ין ש. נןססןססקי. יי*. *ין רעם ניי-יןרקער 6*יי*נ פין גרןהןר *ון ססןדןיםקי דערשײנען *קיונ 6*יננדיקע נינערז ו*ר יעקנ ס**קי-ספינןז* *ון זײן םנינס (װ*ס הןס זיך געדרוקס *ין הפענים *ין יער .פרײער *רנעסער-סטיסע־), יסראי זןננװיל—םרויםער 8ון דער נעםן(ײדיש יעקנ ניןוסםײן)׳ יעקנ װןםערםןן— די װעים-*ייוזיע (*ין 2 נענוער, ײדיס הירס רן, זענועיד) *ון *דן8. זיגפונו 8ר1יו- דער *ינעפײ• נער *רײנס ר *ום *סינ**:*ייז. כ ל י ט ע ר א ט ו ד ס׳איז נעסרןרנן *ין נױ-יןרק וי םר1י םון סןרים ר*זענ8עיד-נעםי (ןםנע *ײיע), זי הןט גע- געסםןסס 8ין דער זעיעער שטןס װי םןיים רן- זענסעיר—8ין סונןיק, *ין סוין עי 15 יןר װיימעס *יר *יםער (סןריס) נןגדםםערסע יידער. נןנן ס1ים 6ין *יר ס*ן *יז וי געעיינן * *ענרןנעוע. זי *יז נעװען נעיקר דערסיןנן,' װןם *יר ס*•, וער גרייסער 8*יקם-דינםער *יז גיך םןרגעםן נעװןרן• זי הןס נעהןס נרעה *ר1ים*ינענן * זןסייננ סין זײנע װערק, ןנער ס׳איז *יר ניעם נעיוננען.—דער םיוגישער ג1רי םון ײדיסע דיכםנר *ין זײער 8*• פיליע הןם **ניײס פןרים ר*זענ6עיון *ון זײן 6ר1י זײער נןננן יענן. ע*^ ס׳איז דערסינען *ין קיעװ דער *װײסער ניפער ,די ײדישע ש*ר*ך', זסורנןי 8*י *רןקסיס ײדיש שפרןכװיסן, װןס װערם *רויסגענענן וירך דער קוסעדר פ*ר ײרישער קויסור *ײ דער *יקר. װיסנשןפסיקכער *קןדעםיע. .פ*ר ס׳ויז ןננעקיסען דער יילי-ניגער 6ינס חװש-זשורנןי .וער *ויסקיפ״, װןם װערם יענםנס רעדןקסירס דורך ז. װײנפערו *ין נוסער יידער דערנײיוננען *ין *רםיקיפן םון דוד פיסנקי, * ר*, נןי, משה נרןם, י. ניוםענ6עיו, ױסף רןיניק, ם נןדײסן, יעקנ ניןסססײן, נ. י. ניו׳ןםטןנקי, ו, װײנפער, ױםף י*וי, *. ניסענס*(, *. רײוען *. *. ש*4 *ין סןםקװע, *ין נענסר-פןריונ *יז וער- שינען װיקסןר הינ*-נ*װר*ס, נןןרנעס *ין ײויס י. דןנרושין (פןר ייננס). ע*^ דער םיןנימער שסןס-רןס הןס *םיננירס 400 נייון 8ןר דער נינליןםעק .קויסור-ייגע״. .פ■- דער רעדןקטןר 8ון דעם *סעריקןנער ײדיש• ענניישן זשירנקי .סנירה״ הענרי הירװיץ הןם 1*־ זובם * רײ שםעס *ין פי-ין ני פוקןנען זין םיסן ײדישן יענן *ון ײדישע קייסור-אינםםיםוניעם. דער נןקןנסער הענרעישער שרײנעו סשה םסיייןנסקי (חינה סוסה)ן *יז יענסנם סןרנדיק *ין ון *ויסןםןניי סון רחונות קײן תי-פנינ. שװער סןרװונדעס נעװןרן. ער הןס נןקיסען ן שםןרקע געהירן-ערשיסערוננ. ו ער ני**י הןס *רויסנעריםן י נרױס םרויער *ק *•י, װו ם. םפיייונםקי *יז שפןרק נןלינס. די הענרעישע .נתוניס״ ו.ןנן ןננעהוינן נו נענן וערװײי *ין נןר קיײנע דןזעס נרןניק- יויעית װעגן דשר ײדישעד ייסערןםיר• •***. *ין *דעס װערם ןרגןניזירס * ײדישער םוזײ• דער נייװננס-קןסיסןריןס *ין *יקרןינע הןס *פינניוס די נויםיקע םכופען יסונת דעם םוזײ. די ײדישע קויסור-נעזעיע*6ם *ין *וקרן- ינע *רונס *ײן ן רײ זקסקירםיעס 8*ר יוישע שדײנער *ין די *יסע *ץ נײע ײדישע קןיןניעם• יס זענען ןננעפערקם םןיננויקע ײדישע שרײנער• ד. הן6שסײן, ד. װןיקנשםײן, ױדי י8ה, ח. יעװין׳;סיור, *. פעפער, ע. פיניננערנ, >. קןגןן, *. קוש- נירןװ, י. קװיסק*, *ון *יניק קיפניפ יפ■- *ין ירושלים *יז יעגןליזירס נעװןרן דעד וסןסיס 6י| קיונ 6*ר ייוישע ייסערןסן *ין *ר• סייסן. די ע6עניננ וינס קײו װעס .,ימביגן 8*ר' ייסיז•