Literarishe bleter · 1927-08-05 · 31 (5.8.1927) · p. Seite 600

31 זא ליטערארישע פלעסער 600 דארטיקע קלײנע ײדישע שסעטל האט ארױסגעבראצט, װי, לםשל דער באריםטער מעדיצינער פראפ. עםנואל םאנדלשטאם, דער בא־ ריפטער און גרויסער ייריסס פאסאתער, די באוזוםטע רוםישע שריפטשטעלער און קריגיקער באגראװ, װאלינםקי און קוגעל, די באריםסע םאלער און סקולפטאוץ לעװיטאן און שאגאל, בערנשטאם און אראנסאן, די באװוסטע אפערן־זיננער םעדװיעראװ, דאװידאװ א. א. װ. דאס קלײנע ײרישע שסעשל, װי פיר האבן באװיק, הן<ט אין םשך םון די לעצםע צװײ יארהינדערטער געשפילט די גרעםטע ראלע אין אונוער גײסטיקן לעבן, דאס קלײנשטעםל האט ארױם• גענעבן די אננעזעענסטע פערזענלעכקײטן אינם ײד. גײסטיקן לעבן• אין די לעצסע פאר צענדליק יאר, א דאנק סיל אויםערלעכע סיבות, און באזונדערם א דאנק דער װעלט־פלחמה, קוםט־סןץ־ אומעטום אינם שטעסל (און פונם שסעסל אין ראטנסארבאנד איז דאך שוין אפגערערטו) א שטארקער אונטערגאנגם־פראצעם. םון יןןר צו יאר גײט דאס שטעטל אלץ מער אונטער, עם שסארבט אלז םער אפ... דאס שםעטל האט, םשםעוח, אפגעשפילט זײן ראלע אין דער ײדישער קולטור-געשיכטע! דןר בא־יםטע־ קינםםלןר מאקם ליבערמאז (*ו זײן 80>טן נעבױרןיטאנ) פארלאנ קלעעקין, װאדשע ערשס דערשינען: נחמן מײזיל נאענטע אוין װײטע ז עדששער באנד *■דײטןי *ויפלאנע ■דײז 3,20 נילוץ נאענטע און װײטע צװײטער באנד ■דרזי 5 נילח אין די זנװײ בענדןר זענען דא בלז 40 א־ט־־לןן ײענן רל עלםערן און ײננערן ײדןשן שדיבער, אננעהויבן פון םעני דעיע םוכר םסײים ביז איזי ראדיק■ *דרעסזסצ 1>1*16סא 0*י520חס)*י .•זסו81£1. ריקע זײער גלײכןז — אלץ פון די קלײנע שטעטלעך: נישט, אלזא, די ײדישע ג ר ו י ס ע שטאט אין ל י ט ע: נישם מינסק. װיסעבסק, קאװנע אין נישט אויך גראדנע און ביאליםטאק און די אלע אנדערע דארטיקע גרויסע און גרעםערע שטעט האבן אונז״ געגעבן די געלערנטע און קינםטלער, נאר די דארטיקע קלײנע און קלײניטשקע שםעטלעך זשאגער, נאװארעדאק, אכסטיסלאװ, סעבעזש, קאלװאריע, לושקי, סלאבאד־ קע, םאנאסשירשצינע, קאפוליע, קײדאן, רןןזשינאי, ליאדי, אושאטי, ןןלקעניקי, קארטװ־ברעזע, דערעסשין, האמלין, װערזשבלאװע׳ שקלאװ און איהופען. נישט די ג ר ו י ס ע שטאט אין װאלין און אין דרום־רוסלאנד: נישט זשיטאמיר און בערדיטשעװ, נישס קיעװ און קאפענעץ־פאדאלםק, און נישט אויך אדעס און קעשענעװ אין װעלכע־ס׳איז אנדער גרױםע ײדישע שטאס, נאד דאם דארטיקע קלײנע שטעטל: קרעמענעץ, כלינאװ, מאלין, סקװירא, בערשאד, װיניצע, פערעיאםלאװ, ליפקאגי, אלט-קאנםטאנטין, מירגאראד א.א. אבער נישס בלויז אונזערע ײדישע געלערנטע, שריפט־ שטעלער און דיכטער, - אויך כמעט אלע אונזערע קינססלער אױף אלע געביסן פון דעד י י ד י ש ע ר קינסס, װעלכע שטאמען םון רוסלאנד, האט א נז געגעבן דאם רארטיקע קלײנע ײדישע שטעטל. איך װעל דא אנרופן נאר צװײ קונםט־געביסן א*ן כ־װעל, אלס בײשפיל, דערפאנען בלויז אײניקע נעכען: אויפן נעביט פון דער ײדישער בינע־קונסט — אסתר־רחל קאמינםקי, דער גרינדער םון ״הבימה• נחום צמח, דער דירעקטאר פונם ײדישן פאלקס• טעאסער אין װילנע נחום ליפאװםקי, דער דירעקטאר םון העברעישן טעאטער אין ארץ־ישראל ם. גנעסין; און אויפן געביט פין דער ײדישער סינאגןןגאלער,־נאציאנאלער• אין פאלקס־פוזיק — די בא. װוםטע קאספאזיטארן און םוזיקער: ברוך־לײב ראזאװסקי, גרשון סיראטע, פנחם פינקאװסקי. א.מ. בערנשסײן, יואל עגגעל, ל. ליןןװ, ם. בענסםאן, ם. שניאור און מ. קיפנים. כ׳געםין פאר נויסיק צום סוף נאך אסאל צו באמערקן, אז כ־האב דא אויםגערעכנס בלו־ז די נעמען פ.*ן די ײדישע געלערגסע, שריפסשטעלער און קינםטלער. װעלכע האבן זיך אויםגעצײכנס באר אויף די געביטן פון דער י י ד י ש ע ר שאפוננ, םיר װײסן װענן דער נרויסעי צאל באדימטע ײדישע פערזענלעכקײטן סון רוםלאנד, װעלכע האבן קונה־שפ-נעװען אויף די געביטן פון דער אלגעמיינער װיסנשאפט, ליסעראטור אין קונסט, װאם דאס טויזנטער אונזערע לעזער לײענען מיט גרוים אינטערעס ראמען ראלאנס באריםט װערה זשאן קריסטאף װאם זײ באקזםע; יערע צװײ װאצי א העפט דןר ם־ראזש £ין ר■ .־1־ט. נלעשער׳ צוזאםען םים רער פ־עם־ע איז ששאיק נץױאקםן. יעדער ײדישער לעזער דא־ף אנאנירן די .ליטץיארישע נלעםער׳ םיכ די פרעם־עם