Literarishe bleter · 1927-07-15 · 28 (15.7.1927) · p. Seite 547

547 ליטערארישע בלעטער 28 זא ס טעאטער ארד קרנסט :ווינגיבן קימס קײן •1ילן דער ב*ק*נסער סעםער םינם ײדיסן ^ריגיבאלן קינםס״באלסס נ. אג#ד#םיל אר װאט אויפטרעסן מים אייגיקע רעסי״ ס*לן מין דעם ייריסן קינסס״ב*לעס אין װ#רמע, קרןקע, לעמבערג, לןדז׳ װילנע א. *נר. די אוי6״ סריםן פין ןגאדאסי יין #*רסידענע לענדער וזןבן געה*ס גר1ים רער&ןלג. אין געסםרעך מיס ן גײסינגם״מיסירבע״ טער הןס מאי״ק ארנשטײן דערנײלס, אז די אימנע• קיפענע ק.;יעװין־ןװסקן ד.ןש אין 9ס15 געשםילס אין װןרשע א1יף י1יליש ן הויים״רןלע אין סל1ם• עליכמס .*עזייט און עעשארײט״, װןם איז, אנב׳ ןדןנק איר אײנםלים ןרײן אין רעםערםיןר פין װןרשעװער •וילישן ׳״קלידנעם סעןסער״. <ים קימען םין די ןרסיססן ■. עןרןסןװ אין ל. וןסןנקן קײן בריסק״ הןם די ,יןליעםער שסימע״ ןרויםנעגעבן ןן עקססרן-אויסגןבע לנבוד די געסם דער בערלינער מןגיס&רןס תןס כןשסי&ס ןלם ערן״נירגער פין נערלין רעם נןװיםםן מןלער •רן1. סןקס ליבערסןן, מעלכער פײערט איעס דעם 80 יעריקן י1בל. דער רירעקםןר םינם ײדישן קןפער-םען- סער א. גרןנןװםקי אין דער נןנלײסינג פין עטלע״ כע זײגע ןרטיסםן זענען ןיגעםןרן קיין דײםשלןנד. דער ״ןזןזעל״ הןם ןגגעהוינן *י שפילן אין לעםבערג. וין .ןזןזעל״ זענען ןר1יםגעסרןסן גןדיק און ןלן לילית. .**י בןך די גןםםרןלן שין דער מןסקװער העברעישער .הביסה״ אין ןמעריקע זענען 25 םים״ גלידער 6ין רער םריפע םיט רןװינן אין םשעמע״ רינסקי בײאש ןר1יסגע8ןרן *יריק קײן אײרןיע, װי זיי הןבן בדעה ןרויסזוסרעםן **ערשס אין בערלין. נ. *םר מים נןך 8 סיסגלירער סין דער םרײע פןר״ כלײבן אין ניי״יןרק, װי זײ גרינדן ן העברעישע דרןמןםישע םסידיע. דער קןעוןזיסןר װײננערג (סןרברןכס *יריק מים 3 יןר אין װןרשע) איז ןסגעפןרן 6ין ארץ״ישראל קײן ןמעריקע, װי ער הןס בדעה א1י6״ *יסירן זײן *■ערע .החליץ״ אין א1יך אײנןרדעגען קןנ*ערס;י *י זײן!■סןרן איז סןרגעקימען ן בןנ״ קעם, א1יף װעלכן *. *. הןס מ. רידיגןװ געזיבגען. געסס אין געסס: קײן •ןדיז זע:ען נעקי&ען די ײדישע *רסיססן 8ין ןםעריקע ליזע אין יעקב זילנערט אין יעקב לערמןן. ■₪₪ רי םעג איז געװןרן 5 יןר זיגס ס׳איז געשםןרנן אין גיי״יןרק דער לןרימסער ײדישער — דיכסער םןריס רןזעג6עלד. אין לענינגרןד איז אין עלסער םין 49 יןר געשסןרנן דער בןװיסטער ריסישער פןלער ב, ם. קיםטןדיעװ. רי *רסיםסן הנה לערנער אין דור זײדער״ מןן זענען אי*ם געקימען קײן ןרגענסינע, װי זײ װעלן נןםםרןלירן. רעי• נחםן מײזיל כ ר א ב י רײייזם■ (קרירישי .•הזנויוגניז װםנן ..?קם־ ליד, מינדילי מוכר־סםרים, י• ל. םרץ *ין שי1ם• יליכם). .*װ ים דירשײנט בקרונ *ין קלײקין-8*רי*נ * נײ בוך נןװילן 6ין •. *ם*ם*שו-.ליבםשירײ*. *4 רחל וײגעננערנ פ*רינדיקם * נליים נרױסן ר*מ*ן *. נ. .סימי ב*נר*ד־ םונם ליבן 8ון ײרן *ין די ליזסי י*רן. •*■, 6ירל*נ ,ם*מ*ר' םון ױםף ק*מירמ*כיר )װייניו נים *רויס .ט*יםס*י 6*ר ױננם,, ײדיש ניםל םײזיל. ם'.יז רירשינען ר*ם מ*י-היםם 6ונם זשור ■ נ*י ,ד*ם קינר״-ריד*קזיי ר׳ר מ. םיקיר. .ײ ריר קייװיר ם*רי*נ .קײםור-רינע־ נים *יננינן *רויס * נרויםן יידישן ם*ליסישן ולירסיר• ניך םון 5000 ײײםיר, 50 דדזק-זוינן. ,•ײ .ישר*ל נוםםם״ *ין נירנ*רר ליק*ש װירס *יבערניזיזס סון 6ר*נזויזיש דורך ש. ז*קם 6*ר 6*רל*נ ש. ג*לר6*רנ. 8*ר * קרײז ליםיר*םן ה*ם ריר ל*רזיר שריוסשסיליר ישר*ל רינין נילײינם ק*ייסלין 8ון זײן נייים ר*מ*ן .מענטשן *ין װינר*. ** *ין ק*װניר ליטיר*סן-6*רל*ג.מיר *לײן• זינין רןרשינין **לננדיקי ניניר: םררני י*6ץ — *ן * זײם (נןװיון), נ. י. נ*סלינ—נלויי גנ*ר (לי• ויר), *הרן נ*לרנל*ס-װ*נרלער (לידיר). *. *ל*ירין *ינירזיזס י1םף קיםילס זוך ,די רײני הירזיר״, 8*ר װעלכן דיר םר*ננויזיש• ײדישער שרי8םשםעליר ה*ם **קומען דעם הײ• י*ריקן ר*מ*ן-*רת 6ון דיר 6ר*נז1יזישער *ק*• דיםיי. .*ײ *ין 8*רל*ג ש. ג*לד8*רנ דירשײנס בקר1ב *ײםם*ן סינקלירם ר*ם*ן .זום■', ײריש מ*רק 6*נילמןן •**, ס'*יז דירשינין *ין װ*רשע דיר ירשסער נומײ .יונזיר ה*םער• — יװײװיננםליניר *רנ*1 6ון דיר *ופ*םהינניקיר ם*זי*ויססישער *רניסיר- ■*רנױי יין יוילן (ײרישי םיקייי) *רסיקלין סון ד׳ר י. קרוק, י. ר*ין, נ. מײזיל *. *נד. ** ם׳ייז ניגרינרים גיװ*רן *ין שיק*נ* * ק*מיסים נו ■*רשםרײסן יהואש ,חומש״. דיר קןמיסיס הןם זריה זו מןרשםרײסן;סליני הוג■ רירס יקז. 8ון ,חזמש״. ,**י *ין װילני *יז דורנן ז. נ• ק. יזן װילזינ *ײננעןרדנס ניװןרן * םײםןרנן זום *נרענק סין י• סלןװויקי• די 8ײירוננ *יז םןרניקומין *ין ז*ל מון רזו הומןניטסישיר נימנןזיי• •**, *ץ 8*רל*נ ש. נןלרסןרנ, װןרשי, *יז דײשינין *ון דרוק *נ*ם*ל 8ר*נם-ד*ס טירזרעכן 6ון םילװיססר נ*נ*ר, ײריש ם. הןלזנלןס. דןם נוך ר,*יט קרונ נו 300 זײםן. ,■ײ דער ניוליםםןקיר ײדישער ליסירןםן• קרײז הןס *ײנניןרדנס * *ברים-שמוים װינן משה קוינןקס נדײ •*יםי ,נוני *ון נירי *ויפן שליוך׳ (נידרוקם *ין ױני-היםם *ן נױ-יןרקיר ״נוקונמס׳). רים *רײנםןר *ק שמיעס הןם נימןסם יסח ק**לןן, די םןימע הןם נילײינס ם• נןלדםןן. דעדנןך *יז *ןרגיקימין * נרײסײ םױנונגם-זיויםםויש װינן *עהוים, 6ןרם *ין נןרןקטיר סין מ• קײנוקס שןםן. ל י ט ע ר א ט ו ר •**. די ײײשי ניםנןזיע *ין װ*רשי װירם ני חײנםם-זו גייונם. הײ-יןר װילן גײונס װײן. 4 ערשםע קי*םן ם׳װײס ניבויס * םםינ־זליר לןקול ײיס *לי מןרירני *ון היניינישי םןרי- וױננין. *ויף זוםיקיניש רײ װןרשיװיר ײדישײ קהלהו .**ר דײ דינסיר םוי *וקיויני *יזיק 1י8יר הןס!*רינדיקם * םןיםי .רניי.יר-נ1י״. יר ה*ס *ין ■*םקװי נילײינם * קןםיסל םון ריר •*יםי, װילכי הןס גימןם נרויס ירםןלנ. ר״ר חײם זשיםלןװםקי הןם כןזוכס *ין װילני דים ײד. װיס. *ינססיסום. יר הןס זיך נן״ קןנס מים וװ *יניסויניר *רנים *ון *יז *נסזיקס 6ון די ריזולםןםן. יר הןם *רײנגיסרןנן 10 דןלור סיסגלירס-ןםזן•1. ,■*י ש. ניניר *רבים *ינם *ון הןלס נילס םןרינריקן םיר נרעםערע װערק: ער זןמלס מןסיר יןלן ם*ר * גישינםע סון ײוישור ליםיר*סור גרײס זו זװײ גינײ װיגן *. ם. דיק *ון שלום׳ יליכם *ון ■*רינריקס * גריסערי םיםםימןםישי *רניס װינן קריםיק• 8*ײ די לײםי 1 י*ר *יז די ײדישי שול- ניץ *1יף *וקראיני זײיר שם*רק ױי6ניװ*קםן. יין 23*1—1924 ל*רן.י*ר *יז ניװין 60ג ײײשי שולן םיש 4*56,3 קינדיר, *ין 1925—1926 לירן״ יןרן זינין גיװין 457 שולן — 74,500 קינדיר. *יזס—קנןםי 500 שולן—היביר 80 סויזנס קינדיר• לויס די ידייװו 8ון דשר יינםרוליר ססןסיםסישיר םןרװןלםוננ *ק *וקרןיני םןכם ים *1יס י&יס 50 שרןז. שון דײ ז*ל ײײשי קינדיר, װןם נןזונן ננלל * שול. ם'*ח ניװןרן *ינף יןר זינס ם׳יקזיסםירם דיר יידישיר םידןגןגישײ םינניקום. ריר *ינני• קוס הןס שוין *רויםנילןזם 115 ײריר• *יזס לירנין *ץ סינניקום 166 שילער. ** דיר רידןקםןר 6ון ,**רװײסם״ ןנ. קןהןן *יז *ינעםןרן *1יף 2 חרשיס קײן רןםנ• *ןרנןנר• *נ. קוהןן הןס רײקלירס *ין זערלין, *ז .*רינײסריסנויק רי גריניץ, לןזם יר ןן * זײס זײן נןננן בןנןזש 6ון סײנוננין *ון נןנױנ- נען זו דיר ■*ליםיק *ין ר*םנרוםר*ני *ין װיס זיך נןםיין ױ זײן *זייקםיװ׳• *ין *ן *רסיקל *ין װילניר .ם*נ' סריס ל. בלוםינ6ילד שןרף *ר1ים קיגן דיר 6ר*ננוחי- שײ *ינײזיזוננ םון דים מימןרןנרום 6ון װןר• שיװײ ליםײןםן-קלונ זוס םין-קיונ. יר ר*ט זו םןרנרינין ןלי יקז. צװנם סרןננוחישן מימןריולי .םױ י• י. זחניריס רןפןן .שםןל *ון *ײזן׳, װןס װײם 6*רינדיקס *ינניכן זו דרוקן זיך *ץ ,םןרװירם•', דירשײנס *ץ קליזקין-8*רל*נ. ויר םיים 8>ן דים ירשסן *רויסלןז *ין דײ סװיגזיןנײ ײדיש״װילסליכיר ניסנןזיי *ח *רורך םים גרויס *ײײלינקײם. .■*י דײ *ײן עננלישײ ,יײרזש׳ *ין ,6*ר• װײםם־ ה*ס גינוירן *יזט נןנזי 4 זײסן• * ײן• נריםיװיר יןרןליסשו •יו^ י*רל*נ *. קלינקין *יו ױניסרןםן ױ ןיזן נחוס *ױםלינדיר■ *וך .שםרינן םינם יירישן