Literarishe bleter
- Journal
- Literarishe bleter
- Volume
- 3 (1927)
- Issue
- 28 (15.7.1927)
- Date
- 1927-07-15
- Page
- Seite 546 (sequence 18)
- Language
- Yiddish
- Belongs to
- journal issue
- OCR quality
- 50% known words query
- IRI
…/4795427-8774843-8800916--02406-4797705- Visual Library
- page viewer of the UB Frankfurt
OCR text
28 זא ליסן רןויון 3ל**טזגר 546 וועלט־כראביה ס רןױ גאודיםטןער ענגילשער שרו#םשםעלער םשןספןרם#ן ה#ם #רױסנענעבן ם נײ פיך ,דןר *יריקקןר םין דןין קלר>ם*. ס אלן םר#נקריך איז די ל#נן םון די שרייםשםןלןר זיער # קרלםלשן. זי װןק גןצװיננןן *י זיכן םארדינסםן אויםןר דןר ללםן- ראםיר. הןכער *װי דריםל םין #לן *ר#נ*ויזישע שרײםער לןםן םין #נדןרן באשןםםיקוננען, # טײל לןבם םין זשודנאליסםלק. # נריסן *#ל שרידבערס #רבןם אין ##רשידענן םיניסםןרייםס אין #נדערע רןנלריננסיאםםן. 0 דל תםיםה אין #רכאנאםללא דע #לב#, אלן װןלכןר םןר- װאנםןם (נעשםארבן אין '.1616) ה#ם זלך נןםיגןן בשעתר'ה#ם #ננן• שרלבן ,ד#ן קיכ#ט״, אלז *ון דןר שםאנלשער רענלרוננ דערקלןרם נע• װ#רן #לם # נ#*י#נ#ל.דןנקם#ל. ד#ס הױז נעהןר *ו # םאדרידןר גכיד ס אין רױם ה#ם םןן נןע*נם # .דאנםן הליז״, װו ם׳נעםלנןן זיך םארשידןנן ח**לם, װ#ם ה#בן # ״ײכית *ו דאנםןן. *װישן זײ נע- םינןן זלך 14 אױםנאבעס *ון רןר ,נעםלעכער ק#םעדין*. װ#ם שם#• םען *ונם םןרצנםן אין *י**נםן יארהונדערט. אויך ד#ם הױז, װי ס׳איז נןבױרן נןװ#רן ד'#נינ*י#, װעם איננלבן םארװאנדלם װערן אין # נ#*י#נ#ל םוזיל. ד#ם הו-ז װערט רןםםאװרלרם לוים ר'#:ינ*י#ס #נ- װײזוננןןן םלם ך ןר ארבןט *לרם #ן ד'#נונ*י#ם שװ#נןד, װ#ם אין # ארכיםעקם. ד׳#נינ*י# א־ז אםשר דער ןײשטןר שדײבןר, װ#ס ה#ם זוכה נןװען בים לעבן אז# גרױםן כבוד. ס ד#ס איםאליענישע םעאםער לןבם אלבער # שם#רקן קרל- זלם. םיל שולשםילןר־םרוםעם ה#פן זיך אײםנןלןזם דל םיבוח םין דןם קריזלם: דער םאננל אלן ניטן קרןםטן, שלעכטן #רנ#ניז#*ין םין דל טןאטןר־טריםןם, די שלעכטע ב#*לוננ *ון םיבליקים *יס נײעם רן• םע־םואר,! דער װירטשאםטלעכער קרלזיס א. א. װ. װל. םיװ״זם אוים, װעם דער קריזים נ#ך לאננ #נהאלטן. פרן דער ײדישער גימבאזיע. די ײדיעע גימנאזיע װערט געעפנט בום ןזנהייב פוז נײעם שול־יןןר• די גימנאזיע געפינט זיך איז בענטר פװ ײדימז װארשע אין אפרעכטיקז לאקאל׳ װעלכער װערט םפעציעל געבויט לו׳יט אלע מאדערנםטע אװ היגיעני• שע פאדערונגען• עם װערז געעפנט די ערשטע 4 הלאםז• די עלטערז, װאם װילן אפגעבז זײערע הינדער איז דער ײדישער׳ גימנאזיע, הענעז זיך מעלדו נאך אינפארמאציע אױ האנצעלאריע פװ גימנאזיע־האמיטעט. דזעלנע 43 װ• 5 אלע טאג (חוע שבת) פוז 3—13 נ• מ. אדער טעלעפאניש 326-81. *ארלאנ ,זײזחיספר*, װארשע ערשט דערשינען ש. ל. ציסראן אװעה פוז פאלה *רײי 6 זל. < ' *2 1]1זי>1וז^1 ,■*ווזוץ^ש ״זס11סו8, ליפעראטור ס נערה#רד ה#ו*םם#ן *#רענדלקט אל*ט זײן ן*#ס ,םילע• אולענםם־נעל, איבער װעלכן ער #רבןם שױן ולנב ל#נגן *ײם. ד#ם ד#זלקן װערק װןם םכתםא אינניכן דערשײנןן, הנם לכתחילה ה#ם דןר פחבר נלשם נןה#ט בדעח *י •#רןםנטלןכן עם. ס אלן 1926 זעןןן אין ריסל#נד (# חיץ איקראינע אין װײם• רוםל#נד) דעישלנען 36.680 נײן בלכער, דער םיר#זש-120 פילל#ן ןקז• אין 1913 זןנןן דןרשלנען אלן נ#נץ רוסל#:ד נ#ר 26.343 ביבער. דןר םלר#זש םון דל רום־שע *יםוננןן ב#ברן*ם אל*ם 8 םללי#ן עקז. *#ר דןײ םלחםה-2 םללי#ן 5 הונרןײם םויזנט װ#:ם-*יטונגען אלן ם#םקװע אלין זןנען ד#-1515. *יםשר־םםן אלן רוםל#נד זןנןן ד# 1079, דן- רונםןר 44 קינםםלן־לשיללטןרארלשן, 69 םןדלגינלשן א #ז. װ. ס דער דײםשער דראט#םידנ #ם# *#דעק ם#בט אלן דןר .בן־ל־נער אללוםמרירםע *ײםונג• # םך-הבל, װלםיל סיאנטשטיןן טןאטןדישטיק אלן דײטשלאנד אלן לױף סון אײן י#ר. *װל דרלםל םו1 דל טןאטןריטאנוםקריםםן װערן באהאלטן דורך דל דלכטערם אלן זײןרע... שרײבטיש;, אילן דרלםל װןרם אלבןרנעשלקם אלן םעאםןר• 65 ביז 70 ם-#*ענט *ין אלן בינן-שםלק, װ#ם װןרן איבןדנןשלקם *ום אױפםידן. שטאפע; 6ין אוםבאקאנטע שרײבןר. דןר בעדללנןר ,לןםיננםיטעאםןד באקוםט •ןרלןך *ונעשיקם # 3000 טעאטןר־שםלק. דערםין # 2300 נין דײטשן םחפד־ם, 700 םין אויםלןנדלשע. בכלל ם#כם אײם דןױ חשבק. #ז 16.800 שטלק #נטשט-ןן יןרלןך אלן דײטשלאנד. ס עדנאר םאעס איננהענטלקע קאםיע *ין זײן נןדלכט .קראען• ה#ט ולך באװלזן אין *ארקױף. דל דאזיקג קאםין ה#ט ע. ם#ע נעטאכט ם#ד ז-ן *רײנט ד׳ר ם. א װלטאקער. דןד דאזלקןר בתב-יד װןרם נן• ש#*ט אויף 10.000 עננלישע םינװ. אלנםןרןםאנט איז ד#ס, װ#ם #6ר זין ןרשטן בתב״יד םון דןם נןדיכט. װ#ם ה#ט זיך באװיזן אין # ניי יארקןר ציםוננ,ד#ט ם# באקיםען נ#ר *ען ד#ל#ר. ס זשארזש דידאכעל, דןד באקאכטער םד#ז*ױזישןר דלכטןר װ#ם ה#ט נעכאכט # רײזן איבןר םאװןט־רוםלאנד. איז איצם *ורלק געקופען קין םאריז ער דאלם זלך #■ *י גןבן אינםערװױס, װײל ן־ ד#ם בדעה #רדכצונןבן # בוך װןנן זײן רײזע. ד#ס בוך װערט דער־ װ#רט סים גרױם אינטערןם. װי באקאנם, איז דיהאםןל נעװןן ם#ר1# י#-ן אלז *ױלן, בדי זיך *ו באקןנען אױ*ן #רט פיט דןר ל#גע אלז םױלן, עױ איז #בןד ד# זין- שלענט אױפנןנופען נעװאדן און גללך #װןקנע*#רן ס דןם ליטןראטףבד־ז וין דןר ,#•נדיםםײ דן ליקם״, ה#ט באקיםען נאבריעל רןיארד -א ראםאנןן-און דראםען-שרליבער, דןר דאזיקןר םריז איז םאםןריעל גענוםןן ךער העכסטןד םין אלן םראנ־ *ויזלשע ליטןרארלען םרלז;, װיל ער ב#טרן*ט נ#נ*ע 3000 םראנק ד#ס *וטײלן דןם *רלז רעלארדן איז נןקיפען אוםדעדװארטןם, װיל דןיארד נןהןד *#ליטיש *ו די לינקן אין דןריבןד ד.#ט ער אין םדאיקדײך גרױכן קעננער. ס אין *-#נקרײך איז אנםשטאנןן # נעזןלשאםט ,םרײנם םין נײןם רוםלאנד״, װעלכע װיל סא*ן # גײםטיקע דןרנןנטןרוננ *װלש *.-#נקרײך און דוםלאנד. דעם *ארזלץ אױף דעױ קאנםטלםוא־רןנדער *ארזאםלוננ ה#ט נעםליט זש. דוהאםןל. אנװןזנד זןנןן נןװןן *װ שן אנדן-ע די ם.-ױ קוריע כקלאדקאװםקא, פעיםילינא, װלאדיםלר ם#י#- ק#װםקי, ערענבורנ, זשאן ריכארד בלאק א. א. װ. ס אין שװןדז ד#ט זיך נעבילדןט א ק#פלםןם, װ#ם װלל אױם- שםײלן א םםױלנדבןרנ-דענקפ#ל אין שט#קה#לם. #נ6לרעדין םין דעם ק#םלטעט אלז סעלםא ל#גןרל#ף. דןר #•*#ל א-ז נ#ר אײן שװןדל- שער קד#ן. װיניקןר #דןר םןר װןרט נלשט #ננעניםןן. ס *ום םו6*נםן י#ר*ײם *ון א םשרלנדבערנ סםרלנדבןר• איז נעשט#רבן אין י#ױ 1912) ה#ם פןן אלן קןםבדידז נעװ#לט אױם- םירן זײן דראםע .*רילין ױלין״. די אויםםלרתנ אלז אבער ם#רב#ס1 גןװארןי