Literarishe bleter · 1927-07-15 · 28 (15.7.1927) · p. Seite 543

543 ליזזרןריוע נ ל ןס זר 28 זא ו!1!! יווטיסעו-פאו") ואי] 3 ו י 7־־ } - יזרי^ןן 15 יןק-זי 1927 דערשײנט יעדע ויװײ װןןכן 8 *י דער ןרער יענער זײס, נײערס זײ זענען א איאל י1נא סון ד• 6ןדערינגען אין ב*יער6גיסן 6ין רעאלן לעגן. און דעריעער האלםן םיר,׳ אז ס1לן הײנם, םיס אגאנץ יןר םריעי, דארף געװןןר6ן װערן די אידעע אינזדרע. ױןןריס דן הןגדלם זיך נישס וועגן א ־ובילײ 1ינ1'66ןןר םים באגרי- סוננען און אדרעסן, םים רעדעס און באנקעס;. װןס םיר װילן איז נישם םער אין נישם װײניקער װי א יי ד י ש ע ר סע ן• םער־קןןנגרעס. ײדיש םעאסער הןןם א1יאגעהערם בי זײן אן ןינין םין דער ןדער יענער שסןם, 6ין דעס אדער י<נעם לאנד. ײדיש םעאםער איז א ײעלס-סעאסער. אין ע1ילן און רוםעניע, אין עססרײך און לעםלאנד, םראנקרײך און טשעכאסלןװאקײ, דײפש• לאנד און אוגגארן, ראסן-עארבןנד און אמעריקע, ארגענסינע דר1ם-א6ריקע אין קאנאדע װערס געשיילם ײדיש סעאסער, אר• סיססן װאנדערן איבער םון לאנד בי לאנד, םרואעס בײםן זיך, באבלוננען קני*ן ױך, עם איז בײס, אז די ײדישע סעאםערן סון אלע לענדער זאלן זלך בונייורעדן. עס זןל ארײננעבראהם װערן א שסיקל םיסםעם אין זײער ארבעם, א סדר אין די װאנ• דערונגען• עם זאל רעגולירם װערן דער א1יסבײם 6ון ארסיססן און םרואעס. עם זאלן געשיבם װערן די אינםערעםן םין די אר• םיסםן, װו זײ זאלן זיך נישס געפינען. אבער דאס אלץ קאן נישם אויסשעאן די א1יסגאבן *ון א טעאסער-קאנגרעס■ װי װיכסיק די דןזיקע ענינים זןלן נישם זײן, אןדערן זײ נישם דװקי דעם שװערן אואראס סון א *װישןילענדישן קאנגרעס. אן ענגע באראםוננ 6ון די *אר• שםײער *ון ארסיםםן-וארײנען אין םין סרײעם, —װי •ארײנען זענען נישסא,—װןלסן נאן א לענגערן דורכשרײבן וין אויך גע• קאנס א1יסארבעסן די בלליס, װאס זאלן רענולירן די באבלוננזן בװישן די ארםיססן. די א1יסנאבן *ין אײדישן סעאםער-קאנ• גרעם זענען אן אן ערך װײסערע. װארוס ײדיש םעאסער האס איבערגעװאקםן נישם בל1יז די גרענעבן *ין לאנד, עם האס א1ין איבערגעװאקסן דענש ײדישן ארםיםם. נאך איז ער דער ה1י*ס־רחיתן א1יף דער חתינה. נאך םרןנס ער א1ים א1יף זײנע *לײבעםי די שװערע סשא *ון ר1כ סעאסער-אונסערנעסונגען. אבער אלץ מער װערס ײדיש םעאסער קילםיסאאקםאר, געזעלשא6סלעכער *אקסאר• די ײדישע שרײבער, װאס האבן נאך םיס א נישס-לאנגער בײם בי• ריק געקוקס 6ין א1יבן ארא■ א1י*ן סעאסער.: שסײען הײנס נןענס בי אים. די ײדישע *יעסע, װאס האם י נאך םיס גאר א קירבער בײם בוריק געהאס בל1יז ביסול און ח1זק *ארן םע• אםער, באבים זיך אלץ ערנםםער און ערנםםער בו די דערשײ• נינגען א1יף דער יידישער בינע. די יידישע װעלסלעכע געזעל־ שא*סלעצקײם-אלײן נןך ױננ אין גישם באהאװנס—ה1יבם אן בו *ארשסײן, װאס *אר א װערס עם האס *ארן קאםף ארוס דעי װעלםלעכער קילםור דאם לעבעדיקע ײדישע װארם א1יף דער ביגע• דער ײדישער םעאםער־באזוכער װעקס זיך ■אםע• לעך *ון זײן לאגגער ■אסיװקײס, שםעלם *אדערונגען דעם םע- אםער, •רוװם זײ דא אין דןרס *ו *ארװירקלעצן דאם זענען אלץ גישם קײן סארענדיקםע ■רא*עסן.# אלץ איז אין װערן אין עס װעם נאך לאנג גער1יערן, ביז עס מעלן די בעסטע פײעררבג הארבסס 1926 איז נעװארן בען יןר, זינם עס איז *ום ערשםן םאל געגרינדעם געװארן דער ארםי#סן-*אריץ אין װאר• שע. םיר זאגן .*ום ערשםן םאל/ װײל נאנבע דרײםאל האם םען אים געםוזם גרינדן, ער זאל האבן א קױס. אז1י שװער איז אנגעקיפען *י ארגאגיזירן ד• ארסיסטן אין א ■ראסעסיא• נעלן •ארײן• נישם *ל1יז דאס ארגאניזירן. א1יך דאם א1יםחאלםן דעם *ארײן האס געוארערס ןן אשיער םי אין אנשסרענגונג. דאס ליגם ש1ץ אץ באראקסער *ון ארסיסם: ער איז *םבע אנאר• ניש• עס קאםם אים געזונס, *ובווןסן זיך *ו סאדםען *ון אן ןרגאניזאייע. אץ ■ןרס, ער םוז עס סץ• סײ *ץ קינסםלורישן לעבן, סײ אין ■ראועסיאנעלן• ןבער דןס געשעס נישס איבער נאכם. עם געד1יערס יארן און יןרן. די געשיכםע *ץ די א1יס• לענדישן ארםיםםן-ןרגאגיזאזיעם לערנט איגז, װי לאנב דער דןזיקער ■רןבעס איז און װי שװער. בײ אונז האלם סען קנא■ וון .עװןלוביעס׳. בײ אונז איז איעדער ,רעװןלוייאנער׳ געשסיםש, א1יך דער קלענםטער רעוןרסער *ץ א •רןװינבער *ײסוננ איז אן עקססרעםיסס. געועלן אים נישס *רסיססן-*וזןםענ6ארן, ח1זקס ער זיך א• סץ די *אראםונגען און סארגעסס גישם בובו*ע6ערן דעם באריכס זײנעם םים א םעשה, שלא היה ולא נברא. ןנער גישם דאס זענען םיר א1יםן. נישם די שרײעריש *ו• גע6ארבסע און נישס די סארשעםו-וארשװינענע באריכסן װעלן אונז אוהןלסן *ו ניץ םיס אוגזער װע4 אץ אז1י שײער איז דער דא• זיקער װע/ אז םיר האנן נישס קײן *ײס און קײן םעגלעכ• קײם,!■*ושסעלן זיך א1יף א װײל, דעם ןםעם דערכןסן אין ן קוק םון א1יף *וריק. װען אונזערע הברים חאנן םיס ן קנא■ יאר *וריק גע• רעדס װעגן אגעניאריקן ױבילײ האנן םיר דעם ענץ א6ילו נישש געשםעלס אוי*ן םדר הי1ם *ון דער סןרװאלסוננ *וליב *װײ םעםים. ערשסנם זענען םיר געװען *יז איבער די א1יערן 6*רםץ אין דער װןכעףיקער ארבעס, אז אונו איז נישס גע• לענן אינױנען אראװען יפיס ם1ביס. און *װייםנם איז אונו א1יםגעקופען נןריש און װילד אײגוארדנען א ■ײןרונג, װו אײ• גענע *ץ *רעםדע זאלן אונז םןכן קאםוליםענםן. אבער ןן אנדערן יום סוב װילן םיר יא *ײערן אץ דװקא א1יף אכאזוגדערן א11ן. דער דאױקער י1ם ס1ב װעם זײן דער * ע נ ס * ר *וזאסענואר, װןס װעש *ןרקוםען *ין א יאר ארום. *ם קוקס א1יס אניםל םןרנע, װןם םיר נעםין ש1ין רעדן װעגן דעם בענםן *וזאםענסאר, נאך אײדער סיר הןבן א■• געןסעםס *ון נײנסן. ןבער דװקא דער לעגסער *וזאםענואר האם אונו געלערנם, ןז א1יב ןקןנסערענץ דארף שסײן א1יף דער געהעריקער ה1ין, דןרף ױ חדשים לאננ וריער *וגע• גרײם װערן. םוזן אלע *ראגן, װןס דאו־ון באהאנדלס װערן א1יף איר״ •ריער אין די סרוסעס אדורנעםראכס און אדורכגע• שסועסס װערן, םוזן דעלעגאסן באקוםען נענ1יע אינסםרוקביעס• ײ סרןקסיק הןם נןװיץ, אז ןננענוסענע באשלוסן קאנען נןר דןן דורנגעוירס װערן, א1יב זײ זענען נישם אננעמאר*! וון