Literarishe bleter · 1927-07-08 · 27 (8.7.1927) · p. Seite 527

527 ליטעראריעע בלעטער 27 זא ר א ב י ס טעאטער אױ קמסט ** דער ריגער נײער ײדישער םעאסער הןם יײבנעל*רן יעם **רומסן ײרימן #רםיסס * *סײן (8ין די ,װילנער״) ןנזיםײץ מים דעם דר*מ*סישן •נסןמנל סיגם סעססער. ס׳זענען אין רער סריםע אײנגעלאדן חנה ני*ז (6ין רי .װילנער״), ש. קיס- נזר, 6. װיסאלמא, ח. כוזגסן, מ. הײלסנערג, ד. שססירן, י. יילין, םאנקעל, נלסכער, שערססן, 6רא• ניע װינטעי. כרסנעזקי. אײגעם, רינינא א א-די ערשסע 6ןדשםעל-־נג רעכ 15׳םן סעססעמכער. .**י די סמעײקסנעי בעסס אננע אין הײמ־ יס• קונןװיסש אין לןדז סירן״אויף ן קןמישע ייעכע .די נרינע כלה״. אי זיזןמענרןנג מיס די סלןװן1קי*6ײערונ, גען איז אין װןרשע אין ן ריי טעןסערן אײיגע״ םירם געװןרן סלןװןזקיס דרןמןסישע •ןעםען. נןזונדערס אימיןיןנס איז נעװען רי 6ןרשסעל-נג אויף דעם ן6ענעססלןץ אין מןרשעװער ןלס״שסןס *י דער 6ןרשםעלוננ זענבען געקומען עסלעכע סויזנס מןן. ** דער מןםקװער ײדישער מליכה״טעןסער בןססרןלירס אינס אין די פסעס 6ין ■ןדןלער גו״ כערניע: ■רןסקירןװ, זשמערינקע א. א. אין ■ןריז איז געברינדעס נעװןרן ן פןר• לןג, װןם הןס זיך געשםעלם די אויםבןבע ןרויס״ *ונע1ן סןנןגרןםיעם װעגן ײרן״קינססלער. אין רער ערשםער רײ ערשײנען די מןנןגרןסיעס: ■יסארא מים ן כיןברן6יע״קיג9סלערישער ןסהןגדלינג 6ין לען קענינ, מןדיליאני — םןרק סװןרץ, מןרק גןל — י*חק ליכסעגשטײן. עם גיײסן זיך *וםדרוק | רײ מןנןגרןסיעם װעגן נןװיססע ײדישע קינסס״ לער סײ ןלסע. סײ םןרערגע. ** שכת דעם 28״סן מןי איז אין שיקןנן סןרנעקימען ן אינסימער ןװנס, $ זײ״בעזינס 0ןר דעם בןװוססן רןלער סןדרעס נעלער, װעלבער איז!■נעסןרן אויף ן רײזע קײן •ןלעםײבע, מ*רי■ *ין אײרןיע. די נןװוסםע *וילישע!■ערעסן״ןרשיסטין קןזסימיערן ביע-יןרןװםקן איז סרןגיש אומגעקי&ען אין װילנע אין קיעװ הןס גןםסרןלירס דער אוקרןיני״ שער ײדישער מלוכה־םעןםער. סץןגען געגעבן געװןרן 72 סןרשסעלינגען, דעם נרעססן ער6ןלג הןבן געהןט רי ■יעסעס ,•ורים״שסיל״, .זןקמיק׳, ,קויסענקערער״. ■ין קיעװ איז דער סעןסער!■בע״ סןרן קײן סשערקןם. װיקס הןס ןןרענדיקס רי בןססרןלן אין װןלין אין ■י*ם הויבם ער ןן *ו גןסס שסילן אין גןליזיע. די װןרשעװער גמיגע הןם װידער!■גע״ װןר6ן די סובסידי* 6ןר װ. י. ק. ם. רעי־ נחמן פײזיל יזהק װײנסרוי■ הןם איבערגעזמם םם. ■שינישעװסקים בוך ,אײביקע רו״ (דריסער םײל סין ,■עגסעסאו״). די איגערזענונג דערשײנם בקרוב. ,**י אין 6ןרלןג .םעמןסןר״ װעס בקרוב דער״ שײנען ן ביכל לידער 6ון מ. דזיןלןװםקי .ןגעשרײ אין חושך־ און ם׳ברײס זיך ע ביכל לידער 6ון ש. װאולמןן #שסערנסיכל• און י. רוניגשסײנס .בין״ הזמניס״. ** אין קיעװער 6ןרלןג ״קילסור״ליגע־* איז דערשיגען ן כיך דערנײלוננען 6ין דור בערגעלםןן, .שסורםשעג״. אץ ■ןריז דערשײנס די סענ דער ערשסער נןנר 6ין די דרײ בענדער געזןםיסע שרי6סן או*ף ײדיש 6ין ש ױשקעװיסש. רער ערשטער בןנר ןנט״ הןלם דעם נןקןנםן רןדןן ,עןיזןדן״, װןס שיל^ דערס די ערשטע חדשים 6ין דער בןלשעװיםםישער רעװןליניע. ױשקעװיסשס װערק אויף ײדיש װערן ןרויםגעגענן דירך דעם יישקעװיסש״קןמיסעס, רע״ דןקניע — װ. גרןסמןן ** ם׳איז דערשינען דער ניס 4-3 ,אויף ד* װענן *ו דער גײער שיל״ (אין מןםקװע), ןרטיקלען 6ון א. לינןסשןרסקי, מ. ענשטײן, װ. שולנין, ה• בריל, א. זןרעיקי א. א. ויס *ענסן ןקסןנער ״ יןיסןג גרײס סען זיך ןרויסגענן אין נערדיסשעװ ן זןםלביך אין ײדיש און אין איקרןיניש .ןקםןבער אויף בערדיטשעװ״ סשינע/ אין סןרלןג .קןסערד״ איז דערשינען פ. אי. קןלינין און ס. ג. סםידןוױסש — װעגן דער ערד״אײנןרדגומ םין די ןרנעסנדיקע ײדן אין ■. ס• ס. ר. (ןרסיקלען און רעדעס). ,**י אין נױ״יןרק איז געשטןרבן אין עלסער 6ין 65 יןר רער ײדישער זשורנןליםס ישראל ני1ני. אין ליבוי (עסםלןנד) איז די סענ נעשסןרנן דער ײדישער דיכםער ש. מןרסינןװסקי. אין רינער ,סריםןרגן״ זענען ן*געדרוקס עסלעכע 6ין זײנע לע*סע לידער. אין *ענסרןלן סעלקער 6ןרלןג 6ין ■ס.ס.ר. (סןסקװע) דערשײנס איגגיכן נ. לעבינס אויסנעמײלסע װערק (אין יידיש): כןנר ג ערשכע רעװןלײיע (1907-1905), בןני 6 - די קיגדערקרןנקהײס 6ין לינקשןסס אין קןםוניזם, נןנד 7—דער ■רןלעםןר• יןס נײ דער מןכם (1922 — 1923), נןנר 8 — נן*יןנןלע און ײדישע ארןגן (און ןנהײב איםסער״ יןליםסישער םלחסה). אינם זעלבן פןרלןג דערשײגס: י. נןקכש און מ. גנעםין — נײע לידער. םחיקןלישער זןםלבוך (מוויק ■ץ די קןמסןזיסןרן גגעסי(, מילנער, קרײן א. א.) אץ .ןרבעסער-הײס״ <װןרשע) איז אןרגע׳ קוםען ו םלןװןגקי-ןװנס. ם׳זענען ןרויסבעסרןסן אהרן סןרק און ש. ל. שנײדערםןן. אין לןנדןן איז ס$רגעקומען דער 100 יןייקער ױנל סון דער לןנדןנער אוניװערסיסעס. ד/ר װןרםעהער?ידישער ליסערןשן-יןרײן הןם סןרשלןאן די סלןװןנק-״סײערוגג אין װןרשע. קײן דעלעגןסן נישס נעשיקט. ק-ן קרןנץ נישס געלײגס כ ל י ט ע ר א ט ו ר בײ ן אול-בעםןקטן זןל און װןרשעװער קןמינסקי - םעןםער איז דינססיק דעם 28״סן ױלי סןרגעקומען די סײעריגג 6יגס םיוס 6ון די ײדישע שולן אין װןרשע, אײנגעןרדנם דורך דער װןישע״ װער!■םײלונג 6ון דער *. י. ש. ן. ס׳איז ןרויסנע״ טרןסן דער גרויסער קינדער-כןר אונםער דעד סירונג 6ק י. נלןםשסײן, ס׳זענען בןװחן געװןרן נימנןססיק *ץ ריםסיק אינסער דער םירונג 6ון .י. ןנרןמןװיטש און ש*ו*ענקןי. ס׳זענען אײסגעסירם געװןרן דורך די סול״קיגדעד ״בים און דרײדל״ און ■ר*ס ״ײןם רי לבנה 6ןר*יילם*, און די איגסעעבירינג םון .א חזבדל אײף שנת״. ם׳זענען געהןלםן געװןין רעדעם און י. לעשנינסקי און ש. זאגאן און לכוף זענזן סאנןניערנעסײלט געװןרן םאנית און זשעסן״ נען די 70 שילער, װןם הןבן בעענדיקם הײ״יןר די פןלקם-שולן. די ■ענ א־ז אין װילנע 6ןרגעקומ/ן די סײערונב 6ון דעם ערשםן םױם סון דער ײדישער הומןגיםסישער נימנןויע אין װילנע. די 6ײערונג הןט געסרןגן זײער ן בןגײםסערסן כןרןקסער. דער סױם״יום״סוב הןס זיך סןרענײקם מיס דער אויססירוגג סון מ קולכןקס סןע&ע ,״די שסןס״. אץ נױ״יןרק דערשײנס ז״װײניערס .קינדער יידער״, גענײכנס דורך ז. קןזלןװסקי. ד״ר ח. זשיסלןװםקי הןס געהןלסן אין װילגע * סןרלעזונג ״הוםןניזם און ײדנסום״. ** די ײדישע סרןװינץ סרעסע הערס נישס אײף *ו דרוקן נןגײססערסע ןרסיקלען װעגן דער ײרישער קולסורעלער װילנע, םיס װעלכער די סרעסע״אןרשסייער הןבן געהןט די געלעגנהייס נעתן סרעסע״נוזןםעגאןר זיך *ו נןקןנען. די װןרשעװער ײדישע •רעסע הןט ן ״חוש׳. *ן, סןטער װןלש װילנע איר גע6עלן געװןרן, הןס זי בןשלןסן אינ״ נןננן נישס נו םןרן קײן װילנע. װי אין *סוק שםײס: ״ולא נחם אלקים ררך.. װילנע״. ע■* אין בערלין זענען אינס דערשינען רי לכרונות סונס סןװיעסישן דיסלןסןס יןסע װעבן נריסקער שלוס״ןסמןך. ** ם׳איז דערשיגען אין ןםעריקע ן נײ גוך סון חיים לינערםןן: .ליסערןרישע םילועסן״. אין בוך גײען ןרײן ןרסיקלען װעגן ג. ברןנדעס, רײנער דןרין רילקע, בערנןרד שןו, א. רײזען, ד״ר ח •שיסלןװסקי, א. ס. ליליען, ןלגין א. א. ** אין װןרשע איז סןרבעקומען ןן ןסשייד״ ןװנס לנבוד דעם שרי6סשסעלער ס. לןכןװער. עס .דןבן בןרעדם װעגן חשדבן קװיםיקער ד״ר י. נהן, י. העססםןן, ם. גןרדןן, א. נײםלין א. א. 6 לן- כןװער הןט בעעגססערט מיס ן גר/סערער רעדע ״עגן דער העברעישער ליםערןסור. אין רער בוענןס״אײרעסער ,ירעסע״ און ,אידישע נײסוגב״ גע6ינען סיר נןסינן װענן ז. םלםדס נסיעה אינער די ײדישע ישוניס אץ ןרגעג״ םינע און װעגן זיינע רעםערןםן איבער קולסור״סרןגן. די סןרלעזיעען װערן דורכן ןרגענסינער עולם ײי״ גענומען מיס גרויס נוסרידנקײס. ** ם׳איז דעײשיגען אין גױ״יןרק דער םןי״ נימעי״ סונם .קינדער״זשורנןל״, רעד. — ש. נינער.