Literarishe bleter · 1927-07-08 · 27 (8.7.1927) · p. Seite 513

513 ליסערארישז נ ל ז ס ע ר 27 זא געין װ?דסן םיר זיך נעםיאס, נןר איר לןזס נישס. שסײען םיר םין דןרװײםנם אזן םיר קןנען נןר אײן זאך: געניסן 6ון אײער ליסןראםור. םיר הןנן נײס אין ןניםל געיס און אין אונזער גײיסער לאנגװײליקײס סאסן םיר נינליןןסעקן און םיר נעםען דןרס *רײן אײןרע ניכער (װןןרוס איר זענס דןך אונזערע נרידןר) און אין די שײנע סעג םון שנת און י1ם• פיכ און אין די גיסע ןמנסן און אין נתם סעג, אז פיר הןנן נײס. זינן ם-ר און םיר לעזן אײערע ביכןר. און לאנגזאם, לאנגזאם װערן םיד געחןר (װןרום םיר שסײען ןן א זײט און הןגן נײס נו באשראכסונג.) *ז קײן געםער זענט איר נישם יין אז יןדער םון אײך הןס ן םום או; אז נישס אײנער יון אײך א־ז יחיוסץ *םום, ער הינקס יחמם־ן אויף דעם ענין םין זײן ירןיעסיע, אײף דעם ענין יון שרײנן• דעםןלם נלײבס א״נז נלויז דער סיםור הםעשה, ױןס םיר שלינגען דןס *יליב לאנגווײליקײס. װןרום, ן וי װי איך הןנ נעזןנם אין דעם ןנהייב 6ון םײן װןרם, זיך *לײן רעדם םען אײן זײער ן סך, אז םען איז א גאס און ןיוי װײסער... נןר יענגסס אײנרעדעניש סןננס קײנער נישס נןך. ןבער אין דער םיםעניש םין אינזער הןוץ װײסן םיר, ןז דןס א ז נןך נישס ד$ס גןננע, *ז אין רער אםתן זעגןן דן דיצםער *זעלכע אייף דער גרויםער װעלם, װןס זענען נסעס װי נעםער, װןם אין יעדער װןרם זײערן קען םען גלוינן, *זוי װי םען גלויבט אין ן הײליקער ז$ך. װןרום זײ זענען געװעזן םילקןפע םענסשן, אין איר קענס דןך פײן טעןריע, װןס םערער ױלקןס זײ זענען געװעזן, *לץ װײניקער הןבן זײ געםוזס זיך אײנרעדן. םןרנעסס גישם, חברים, און דןס הןם שוין סאקע ריכסיק געזןגס אוגזער חבר רןחיסש אין וײן ערשסן *רסיקל װעגן אינזערע *וןנלעםען, *ז אינז םח םען דעולןנגען אין דער ליםערןטור נישס קײן ערעקלןך װעלם, נןר םןקע נןננע שסיקער װעלם. גןנעע שםיקער לענן אין גןננע שסיקער גוים. װארום 6*י אונו איז די נןכס ן נ*כם און דער סןג ן סןג און די זין א נןננע און *װןרעםע אין *נרוסע זין. אי ך אין די גרויסע שםעס איז געניג נו דערלןנגען ן כייסעלע ױן ן נןצסעלע און דןם אינעריקע קען םןן אײך כתם אײנרעדן. אונז ןנער נישס, די נןסור ןווס םןכס אונז ערנסס. נןרןנים זענען םיר, קליינשםעסלדיקע נןרןגים, ןנער םיר זענען ערנסם, ערנסס *זוי װי די חיית. ין, ין ס*קע *ז1י װי די חיות. לןכם נישס 6ון אונז. איך הןנ ןבער א1יך נישט קײן קןנקרעםן סןרשלןנ און א1יך נישם קײן קןנקרעסע ענה, װןם זןל ןו1יס*ירן 8ון דער םיםוןניע. — די דעלעגןסין 6ון די סןס־װע ליסעראםן הןס ן װןרס. גןנץ נײ דער זײס, כםעס א1י6ן ס;ש... סון יענעם נריװ איז גונעשרינן דןס װןרס. םיס ן ע״נעם כתב 6ון ן שײנער דעלעגןסין: — און איך װיל נןר זןגן דןס זעלבע, װןס ם״ן חבר: דןס זעלנע, דןס זעלבע, װןרם אין חןרם דןס זעדנע. נןד איך װיל נןך זןגן א6ילו םער, װײל לויס ד?ר סס*םיססיק אין אונזער שסעסל זןנען די 6ר1יען־לעזערינס םער װי םענער• לעזער... װיל איך דעריבער זןגן נןך *ביהעלע םער. — ן דו שײנע דעלעגןכין נעם ןװעק די אויגן, נעם *ײעק דײנע שײנע אוינן. דײנע אויגן 6ול םים חלופית װעגן די דיכשער און װענן זײערע װונדערבןרע ליבעס. נעם *װעק דײנע א1יגן און לןםיך געבן ש1ין ן װןרס דעם דעלעגןם 6ון די םןרלעזונגען און די רע6ער*סן. םיר װײסן, ןז איר םוזס לעבן און שרײבן און שרײבנדיק לענן און םיר גיבן אײך דערינער נישם קײן דנה, ןז איר זזים א1י6הערן נו שרײבן. םיר גינן אײך בכלל קיץ עאית נישם• מ־ר װיק נןר, ןז א־ר זןלס װיםן ןז םיר װײכן. די גיויםע שסעם לעזן אײך נישם. נלײסן די קלײנע שסעס, דןס הײםם ם י ר . לעזן ם־ר ס*קע און בײם לעזן װעס עם בלײבן• נןר — םיר װײסן, װןם זןלן םיר סון, ןז פיר װײסן 8*רס. סןניאײן און םןג־אוים רעדם איר נו אינז און םיר ןארנעםען זיך םיס אײך — זענען םיר געװןרן םביגים א1יף אײך. םיר זענען הונדערםסויזנם און איר זענס אײננלנע. װען *0 לו יעדער סין איגז װןלם נןר נעה*ס ן היכדערסםסן סײל ס1ח 6ין אײער ם1ח, װעים איר דןך א1יך קןנםוןלירם 6ין ם1 זנס (סייזנס) ם'ח1ת ןזעלכע וױ איר ןלײן חןם. גו1ילם א־ך נ שס פןר ןס דעם גערןנקז סילס איר נישם דורך ןס דער דןזיקער סרןםסער אין לןגישעד ני6ער, װןס <*ר * סןרןנסװןרםוננ עס ליגם אויף אײך אין װןם סןר * נעלןזנקײם עס אױ דן אין אײךז םיר גינן אײך קײן שום ענ1ת נישס. קײן שים ענית נישם. ןדרנא, גים איר ון ענה• א־ך בץ דער דעלענאס םון די סרעסע-לעזער 6ין די קלײנע ײרישע שםעס אין ס1ילן. איך לעז די גןננע ס־־עסע, *לע גײםיננעי. איך װײס אײגנסלעך נישם, נו װןס איך הןנ םיך דא אזיי נע־עדם אין נעשםועססז עס איז ן נןרישקײס• װןס נץ איך דעןז * װןלם־6*יב;סערזרז סןקע אין דער אםתןז נןר איך װײס *לץ. םוס, װןס איר 6ןרשסײם, נןר קײן 6רוםע םינעם םשרןיעס נישס. 6רוםע םינזןם זענען געװים אינעריק. — ןסילו די 6רופע םינע 6ין ןס דעם *רםיקלז - ױ• — זײער שײן, זײער םוסיק, ןנער די נײס איז *וינער. דער דעלענןם 6ון די סןםיװע ליםערןסן... 6ון רי ליםער*סור• קןנסוםעגםן הןס * װןרס. - איך חןנ לןנג, לןנג נעסרןצס און איך חןב םיך ענדלען דערשרןנס נו ןזן שײנעם נעדןנק, און איך װיל ם־ך דן סײלן םיס דעם געדןנק םיס אײך. איך הןנ םיך דער• סרןצס, ןז יעדעד א״נניקער םענסש איז *ז1י 6ון נןס נעםןכס געװןרן, ןו יעדער אײנער איז א1יף ןן *נדערן *61; א־ם גליקלעך, נןר די םענסשן װײסן דאם ן)ס נישם. איז *ז זײ װײםן סתם נישס איז *װדאי גוס. סןמער װײםן זײ ןבער — װןלס דןך ן הןלבע װעלם געװעזן ם1יסאוםגליקלעך, הןס גןס אויםנעסרןכס ןן *נדער םיםל, ער הןם *לע ןלעסשקע םענסשן גענעבן אײגננלינדקײם ןדער זעלבססגע6עליקײס ןדער, אין װײם *לײן נישם װי *ז1י םען זןל דןס רו6ן, ססום דער םענםש געסעלם זיך *לײן זײער שסןרק;ר איז גוםרידן םים זיך אץ םײנם, ןו קײן שענערם איז אויף דער װעלס ש1ץ נישםן. ןב<ר י ע נ ע ר זעס אי די מעלית, אי די חסרינות. יענער זעם *לנדינק. און װער שטועסס, װען יענער הןס נײם און קוקס זיך זײער גוס נו, זעם ער *װדאי. דןס הןב איך געזןגס *נסקעגן דער ליסערןסיר, *נסקײגן דער ײדישער ליסערןסור. יעדער 6ון זײ םײנס, ןו ער איז באזונדער ן גןס 6ןר זיך. און ל1יס םײן סןןריע הןם זר אויך ן רעצם ןז1י גו םרןכםן. אײנער דעם ןנדערן לעזס נישס, אין א1יב ער קריגס זי,־ *פןל םיס זײן חבר א1יף ן םיאיםן ױ6ן, איז עס נןר דערסןר, װײל ער איז עסעס *ריװ*ס א1יף א־ס ןנגעשס1יסן. *ו ליסערןסור הןס דןס נישר. ער סרןנס עם נןר ןרינער א1יף דעם געניס 6ון ליסערןסיר. פיר *ב;ר שכײען סון דערװײסנס. םיר םישן זיך נישם אץ אײערע םחלוקת. ן. װי