Literarishe bleter · 1927-06-24 · 25 (24.6.1927) · p. Seite 475

475 ליסזרןרױז בלעםזנר 25 זא ן 7-קל*סיקן £ןדקס*םול סונם <. <. ק. •ןר יינגלעך וון ם־ידלעך א1י#ן נן&ען •ין ל. חורװיץ אין דער יןרער״סעםיגאר. דער ײדימער לערער-סעםיגןר וניםם <ו *ארנייסן םיס דעם .ײדיםן׳ לערעריםעםיגןר אין װןרםע, גענםע 9) איז •ון די ליעלינגען אין מילוע. אין דיזעלעע עיםערן, װו ם׳הןם *םןל געװ1ינם דער עןריםער דירעקםןר, אץ דיזעלעע װענם, װו ם׳הןס ןסןל אין דעם לעיער־אינססיסוס נישס געסןרם ר ע ד ן קײן ײדיס װןרס, און װען ם׳סלעגם לןון רעדנדיק ײדיע הןס ם$ן נעססראסעס <ו נאססרןען ןזע •<. קאהאנם .נלעסלעך •ון'םײן לענן׳ נןנד 1), דןרם קנעלם םען אי<ס נםעם *לע ליםודים א1יף ײדיס, און ס*ר ן ײדיס-ע**נדיקע אםםןססער עס הערסם דןרס, ס*י 8 װילן און גל1ינן, ם8י 8 דכערקײם און •ולע־ה1י1ן־ײדישקײם עס איז דן אין ןלע װינקעלעך •ון דעם ײרישן לערעריסעםיגער און עװיסן די 156 *ילער און נענדליק לערערו דאס איז װילנעו דןס איז אינזער ײדלשע װילגן, װןס שײרס זי ן■ •ון ןלע אנדערע שסעס און שעעסלעך אין ■יילן (און <י נןר אין •וילןזו, װו עס װערם געםון װײניקער ןיעי םער א1יף דעם גענים •׳ן דזם ײדיש־װעלםלענן ש#8ן. װילנע םייגס ןס ערנסם,-8ננעה1ינן •ון דעם נרײז־גר1יען ננב1דיקן ד׳ר נםח שןנןד, דןם ןנםירער ■ון <. נ ק. ניז דעם ױננעסשקן לינן נחורל ןנילויויסש •ונם ײדישן װיסנ• שוססלעכן אינםםיםוס. הבי ג1דל לװילנעו והכשך קיםם) נעהןסם נוס רוסישן שו0ן, און אינם—איז דןם לעכסערל א־ן דןי זעלנער גיםנאניע *ין 8 ײדישער וםםןםסער םים דזם קװעלנדיקן ײדיש אין הארנן און א1יף די ליס;. אין װילוע, א1יסער די נװײ םיםל-שולן •ון נענסראלן נילרוננם־ קאםישעם-ע. <. ק. — םןסעםאסיש נאכור װיסנשאססלעכע גיםנאזיע (א1יף רודנינקע 6) און די הוםאניססישע גיםנאזיע <א1יף ■אהילאנקע 18 — אין נילרונגם־ה1יז) םיס העכער סס5 שילער, זענען אינם דא נאך נװײ יידיש-װעלםלעכע גיםנאזיעס, וריװאסן, מאס גע#ינען זיך אידעלש אונסער דער חשאעה £ון <. נ. ק. אין אם די גי&נאזיעס נעוינען זיך א1יך ן 500 מלםידים. םיר האנן נעהערם אין װילנע א םעשח װעגן אײגעם ײדישן אינסעליגענס, ויום האם אװעקגעגענן זײן קינד אין א ײדיש־*1ילישער גיםנאזיע, אין אלע האנן עס א1יסגענוםען װי א נביה זןך, װי א שס־ין אין קא■ ארײן. םען האם זיך דער• װײםערם סון אס דנם אינםעליגענס, װאס הןס זיך דערלוינס <ו סון עם. און זײנער 8| ןלסעי נאענםער מכר סוןכ&הוכ&ח יאדן הןס ארײננעשיקם <ו אים א נריװל, ןז נל־זפן זײן קינד װעם נאזיצן די ײדיש-*1ילישע שול, װעס דעם חברם •וס גישם אינערםרעסן זײן שװעל• און איז דאס ולץ אײן קןרגז קוםס ארײן אין ה1יף ■ון דעם ןסןליקן ,יעװרעלםקי אוםשיסעלםקי אינםסיםוס׳ (א1יף אזשעשקןידן גןס), — די אםוליקע נעםס סון ריסיסיקאניע און ןסיםילןעיע. דער הייף נעהערס אי<ס <י דער װילנער ײי־שעי קהלה (נישס <ו •ארנײםן סים דער ,דעםוקראםישער׳ װןרשעװער גםינעו), אין אין ןס דעם ה1יף גע8ינם זיך אי<ס שו׳ו פאר מחבריבמ ד׳ר מ• ו ו י י כ ע ר ט / ו ו א ר ש ע זיך •ארשסעםיקם, און װען ער הןס ז־ך ארןסגענידערס א1יף דער ערד, איז ש1ין אלץ געװען •ארםײלם• איז ער אר1ים םיס א סענה <ום רנ1נ1 של ע1לס: הל&אי האם םען ןן אים ••ר. נעסן. הןס איס גןם געענםוערס: א1ינ דו הן:ס דיך •ארזו&ס אץ לאנד סון חל1ם1ת, זןלכסו <ו םיר קײן סענ1ת נישס חונן• נאר או1י װ• איך תאנ ש1ין נישם װאם <ו נענ; א1יף דער ערד, נין איך םרו<ה, דו זןלסם לעכן םיס םיר אין היםל. װען דו װעסש קוםען, װעםשו זײן אן ונגעלײגםער נאסס. און •ין יענער <ײם ןן איז דער סןעס ןן א8םער נןסס אין הימל. ער טרןכס, רעדס, שרײנס װעגן ריחנױת. װענן גשםיות יילז זיך זארגן אנדערע• אס עקױסםירן שי־ן די .ליסערןרישע נל^סער׳ דןס דריםע יןר. הונדערסער ארםיקלען זענען •■געדחקס געײען װעגן ■אעסן, װערק, אױעען, ריכסונגען. איך קאן זיך נישס רער&אנען, םען זןל האנן ן סך םןל נערעדס װעגן דער עקונאםישער לןנע #•ן שרײנער, װעגן זיינע םןםעריעלע איגםערעםן, װעגן זײן ■רןועסיןנעין שיץ. עס איז א)שר רעכס ןז1י. ,ליסערארישע נ עטער׳ זענען נישט קײן ארגאן •אר ליסערןםן נןר 6ןר ליסערןסור. זײ דינען דעם לעזער, נישס דעם שרײנער. •ונדעםסװעגן װולם נישם געשאדס •ון <ײס נו נײס אניסל ■ראועסיןנאליזם. זאל זײן ן קןסעסשקע א1י8׳ן שסיץ מעסער. ד;ר ליסערןם איז א8ילו א גײסםיקער ארנעסער, פים א סך ױין נוריק—איך נין נןך דאי געװען ן ױנ• נער םסודענס-הןט ן נןקןנםער םײנער גענעסן נײ םיר א ס1בה• ער הןס נעלײענס רי ■אעםע .אסמרקע׳ •ון דעס דיצסער ש. י. איםנער און זי איז אים שסארק נע#עלן. הןס ער זיך נעװאלס נאקענען ם־כן םחנר• איך האנ אים נעגענן עסלעכע װערסער נו איםנערן, װןס הןס דעסןלס געלערנס אין לעםנערנער אוניװערדםעם און געװ1ינס אץ ײדישן ןקן• דעםישן ה1יז. נאך עסלעכע סעג קוםם םײן נאקאנסער גוריק ם־ם אן ארוםגעלוזסער נאז. .װוס איז די םעשהן-סרעג איך ,םול דיר-זאגס ער ןן 8נס1ישםער-איך קום אין אקאדעםישן ה1יז און כ׳סרעף איםנערן װי ער עסם װורשםלעך םים קאר• םוסל׳. .װןס דען הוםםו געװולסו-ענסוער איך-עד זןל עםן ■!■יר!'. םײן נאקןנסער איז גענלינן ןן אנס1ישסער. ער הןס נא־ן-א61ן נישם נעקןנס ■ןנעםען, װי סוס דןס 8 ■ןעס אזן ■ױזןישע זון װי עםן. און איך הןג ם1רא, ןז םײן דע• םולסיקער נאקאנסער איז נישם דער אײגניקער לעזער, מןס הןם זיך קײנםןל נישס סארסראכס װעגן דעם, ןז •■ןעס דארף ■ויך-עםן. אין ןליד, װןס רו0ס זיך .די •ארסײלונג 8ון דער ערד׳, דערנײלם דער דײסשער דיכסער ■רידדיך שילער ןס ײוס: װען גןס הןס •ןרםײלס די ערד, הונן <1יער, יעגער, ס1חר, גיח, קעניג •ןרכןסס יעדער זײן חלק. דער סןעם הןס