Literarishe bleter · 1927-06-10 · 23 (10.6.1927) · p. Seite 447

447 ליםערזרישע בלעטער 23 זא 7ו יןזיגיעס א1יף *רײ לידער םון די מןדערנע ײרישע דיכסער. אין מןסקװע קוםט 6ןר *ן אלש*רנ#נדישע כאראםונג װעגן סע#סער*6ר>נן נײס אגיס*רן■. 6ין 1. ק. *ל. ק. ם. (כ). אין דער בירןטוגג נעמען ןנסײל א1יך סןרשםײער םין די ײדישע דרימיטישע קרײזן. *חישן די *ןרסראגן איז געדוען אײך ן רע. סערןס א. ד. ס. .דער *ושםןנד אין די אײםגןבן 6ץ סעןסרןלער קריסיק״. דער רעסערענמ הןט 1. א. געזןזס: .אין אונוער קריסיק איז נישטן קײן אירעןלןניע׳אײנהײט, װי דןס װןלס געדארםם זײן *װישן קרישיקער.. װעלכע שטײען אויף א מ*רקסיס טישן גןרן *;ס בײשסיל קן, דינען די קריטיק םין רעיעוכןדיס ,רעװיזןר*.,. די סעאטער׳קריםיק קןס• זיך אין איר אײגענעם ז*םס־. אין .״ערעס״ בעסינען מיר םןלגנדיקן קיר*ן נןריכס װעגן רער ןרגעס םובס ײדישן קןםער׳־סע׳ ןטער אין םןקסװע. דער סןרגסנגענער סע<ןן—װערט דערנײלס-איז בעװען דער םןמע סרןדוקס װער אין לעבן םוג□ םעןסער סײ לויס די נײע אייםםירונגען, סײ לױס דער גןל םסעקטןקלען. אינס באריכס סע׳ זןן, װעדכער הןט ז ך ןננעהײבן רעם 26-טן םענ׳ סיןבר און זיך געענדיקם רעם 22 םוי (,293 סעג.י# הןס רןס סעןסער נעגענן צ18 ססעקסןקלען. עס וענען געװיזן געװןרן 3 נײע שסעלוגגען: 1 ,137 קינרער׳הײזער׳־, 12 ,סרוןרעק״, 3) ,םסעות ניניפין השלישי. אין סעיןן זע-ען דורכבעגןננען: ,״סרוןרעק׳■ —65 םןל# .״דןס נענסע גענןם״—*3 םןל, .מסעית *ניסין השלישי״ — 30 מןל, .1.000)2" — 21 מןל׳ .דרײ סיגסעלעך״--19 מןל, .137 קיגדער״הײזער״— צ1 םןל, .רי נישוםסןכערין״ — 6 מןל• אינס םןר׳ גןנגענעס סעזןן איז סןרנע^ומען דער ססס1 כסעק׳ סןקל סונס טעןסער. ^דעס 13*פן ןקסןכער — ״ססס.200־). לויט דער דעיעסיניע״ןרבעם איז דער סןרגןגנעגער םעזןן געװען ן רעקןרדער: 192 רעס<םי*יעס׳ ■61 שעה. דערנײ איז אויף .סריןדעק״ ןװעקגעגןנגען 97רעסעםיניעס און אויף ,כגיםין״ — 73 רעסעטיניעם. םןרן װינסערדיקן סעזןן הןס דער סעןסער דורכגעלןזס 56.801 נןזוכער ר. ה. 16^ סענסשן ןן ןװגט. דעם ס2-סן ױלי םןרס דעד סעןסער ןוועק אײף גןסםרןלן קײן ןרעס- כןרקןװ —לעגינגרןד. דער סעזןן סלסן אײםן יןר 1927—28 איז םןלגנריקער: רער סעיןן װעט זיך עסענען דעם 15״סן סעסטעםנער מיס ן גײער אױסםירוגג: ״דער אײם׳ שסןנד - ל. רעזכיק, ב/וזיק-ל. סולװערס, קינססלער —י. רןניסשעװ, שסעלוגג — גרןנןװסק־. דעס 7״סן נןװעמכער װעס נײן ן ססעקסןקל לנכיד דעס נענ* יןריקן ױכילײ טין ןקסןנער און נולענס — ,דער *ירגער אין ןדלטים״ — מןליערס *ין גרןנןװםקיס כןןרכעסונג. נןך דעס סןרס דער סעןסער ןװיס אין ס, אויםלעגדישער םורנע — אײרןסע׳ןמעריקע. אין םןרלןג סון וער רוסלענדישער סעןסרןלער געזעלשןסס גײט די טעג ןרויס אויף דײסש ן כוך ״די מססקן םוגם יירישן םעןשער־ סון א. נןלדםןרן כי< א. נרןנןװסקי. רעדי נחםן פײויל ■■■^■רססס^■■■^■■ ד א ב י ־ו־ אין ו יינםערװױ דערקלערס ןז די .גײסםיקע און עםישע װערםן 8ון ײדנטו■ זענען גןך ן קורנער נװישן׳עסןכע 6ון עסןנניסןניע און ןסיםילןניע, װעלכע הןט געדײערס קנןיע נװײ ד1ר1ת׳ א1יף דןס נײ װירקזןס געװןרן םים •ומ6ןראײסגעזעגער קרן8ם. מיין אײ&גןנע אין דער גײער דרןמע איז געװען נו געשסןלסן דינסעריש די אוםגעהײערע סרןגיק 6ון יײביקן, נןך ןלץ נישס געלעזםן קןגוליקט אין יידנםום גוםא.״ אין .א1י6קום״ איז ןסגעדרוקס ןן ןרםיקל 6ון י. י. סינןל װעגן א. ם. סוקס. דורך דעם תןרשעמער רעגירוננס״קןסיבןר״ יןס איז קןנםיסקירט געװןרן נײנוש זילבערשסײנס ן ניכל לידער .ן הימן נו אײסגעלײזסער ערד״ (16 זייסן). .**י אכרהס איװעגינקי הןס איכערגעזענס מןק. סים גןרקיס נײע נוך ״די עסקיס 6ון ןרטןמןנןהס״. י. כןשעװיס זענס איכער סןסןס מןנס ״טןנין קרעגער״. מןגסןג דעס 30׳סן ה. ח. הןס דערשריסס״ שסעלער שמע1ן הןרןנםשיק םיסן נװעק נו בןגײן זעלנסס״מןרד אויסגעסרוגקען אין רעדןקניע 90יס. בלעסער״ ן םלעשעלע יןדינע. די םיכה 6ון זעלנסס• םןרד איז די רענענזיע 6ון לען סינקעלשסײן אין די ^ליס. בלעסער״ נום. 21. ש. הןרןנטשיק אינ געקוםען אין דער רעדןקניע רויק און העםלעך גע׳ געסירי ן שמועס מים ג. מײזיל, און בעחן סרידלעכן שסועס געזןגס: ,עס װעלן זײן קןגסעקװעגנן*, ןרײסגעגומען 6ון סןש ן סלעשעלע און ןנגעהײנן סרונקען. ג. םײזיל הןס ןרױסגעריסן דןס סלעשעלע סון זײנע העגס. ם׳הןס אים געגעבן די ערשסע הילף״ כח ס׳איז ןגגעקומען די *גיכע הילף״ און ןסגע6ירס איס אין שייסןל. דער נושסאגד סון ש הןרןנסשיק איז כןסרידיקנס. סעאטער און קרנסס .*■י דער *ןקןנסער ײדישער שריססשטעלער װ. לןנקי׳נערסןלוי איז כןשסיםס נעװןרן ןלס ליסערןרישער 6ירער סונס ײרישן סןלקם״סעןםער, װןס װערס געשסינם יורך דער לעסלעגרישער רע׳ גירונג. אין די װןרשעװער ײרישן נײסונגען איז נעסרןכס געװןרן ן ידיעה, ןז װ.י ק.ס. הןש כדעה ןננוהויבן אײפסניי וו שסילן אין װןרשע. סיוןדף באםת בןװזגדערן די עגערגישע קןםיגסקי און םור- קןװ, װןס װילן דןך װײזן די ײדישע װןרשע, ןז זי איז גןך גישס איגגןגנן דעגרןויוס און ןז װןרשע איז דןך בנח און איז מהויב נו הןנן גוסן דרן״ מןסישן סעןסער. דערבײ װןלס אויך וי סרוסע נן״ דןרסס סןרשסןרקן ועס ןגסןמבל. אסשר, אסשר װעס מען וןך קןנען הןכן *ג>סן ײדישן סעןסער אין װןרשע. ** ועד בןקןגסער יידישער מוזיקער סון ןמע״ ריקע, לןזןד חײנער סיס זײן סוײ /די שװעססער סון אסתר שומיןסשער), קומען סו׳ף ױני ק?ין סײלן. ער װעס נןזוכן װןרשע, װילנע, לןדז א. ןז. װ. לןזןר װײגער איז דער ןנ6ירער סוגס סר״הײם״ געזןנג״6ןרײן אין גױ״יןרק און דיריגעגס םון סימ׳ םןנישן ןרקעססער. װיינער הןס נעשןסן סיל קןמ• כ ליטןוזסור ** די םינסקער ײדישע ןססײלונג םון אינװײס״ קולס און די קיעװער קןסעדרע און ײדישער קולסור בײ דער ןלאוקרןינישער װיסגשן6ם״ןקןדעםיע הןס געהןס ן כןרןסוגג אין קיעװ, װןס הןס גע״ ד1יערס עםלעכע סעג. ם׳איז נמישן ןנדערן ןנגענו׳ פען נעװןרן נו שןםן ןן ןלםןדבןגדישן ײדישן װיסגשןססלעכן ויעגםר, *די נו קןננעגםרירן ןלע ײדישע װיסגשןפסלעכע *חזת ןרום אײן אינססיסוניע דער ןקןדעמישער נענסר דןרף געשן6ן װערן אויף ן קןנפערעגץ םין ןדע חיסגשן6םלעכע ײרישע אינסםיסוזיעס פין רןסנסןרכןגו. וי 6רןגע װעגן ןרבעססןרסײלונג נװישן פינסק אין קיעװ א1יף דער נײס, ביז ס־װעס געשןםן װערן דער ןקןדע׳ מישער נעגסר, איז בעלעזס געמןרן ןז1י: אין געניס 6ון שורןך׳סןרשוגג איז נןשלןסן געװןרן ניזןםען ניגרײסן, ערשסגס, ן שסרןך׳ ןסלןס, דערבײ װערם דער גרעסםער סײל ןרבעס זיובנעסירס אין סיגסק, אין נװײסג■, ון ןקןדע״ מישן ײדישן חערסער-ניך. קיעמ געםס אײף זיך די בןןרבעסונג 6ון די װערסער סין וער ןנןניסער ליסערןםור און 6ון סןלקס״מײל, און םינסק—רי װערםער סון דער שײנער, ■ונליניסכױשער און חיסנשןססלעכער ליסערןפור. רער װערסער ״ כוך װערס ןרײםגעגעכן *ינסער ןן ןלגעמײנער רעדןק- ניע סון גײוע ןנשםןלסן. וי עסנןנרןסישע ןרכעס װערס 6ןרסײלסנװישן קיעװ און םיגסק?ויס ן סעריםןריןלן •ריגני■. בײוע ןגשסןלסן ןרנעסן נװןמען אױס ■רןגרן״ מען און ןגקעסעס סון עקסועויניןנעלער און קן׳ רעסיןנרענסישער אױססןרשוגג. בגוגע *י ליסערןסור׳ןרכעס איז דורך דער 01- רןסונב ןגגעניסען געװןרן, ןז ן חיץ וע□ קעננזײ״ סיקן ןנסײל אין די ■עריןדישע אײסגןכעס 6ון בײ״ דע ןגשסןלסן, דןוסן קיעמ און סיגסק נוזןסען נו״ גרל׳סן ון ןקןדעסישע אויכגןבע סוי מענועלעס װערק זאויף ןזן אוםן, ןז שרין אין 1928 יןר זןל רערשײנען דער ערשסער נןגו), ןיזןמען •ירן די ניבליןגרןסישע ןרכע•—קיעװער אינער דער לויסג״ ויקער דריק׳סרןויקניע אין •סס*ר אין אויסלןגד, און םינסק איכער דער ליסערןסור סון יןר 1542 *יו םעגדעלען. דוד *ערגעלסןן, גרײס זיך נו קומען אײף ן קורנער נײס קײן ■ױק. ער װעס נןזוכן װןרשע, װילגע, לןדז. דער נןװוססער דײסשער שריסםשםעלער א. שנינלער <ן ײר) איז אינס ןלם געװןרן צס *ןר. ער איז אינס סןרנוסען מיס סןרעגויקן ן רײ גײע װערק. דעו נןקןגסעו ײדישער בעלעסו׳סס נ. עועלבײם הן• ןנבעשרינן• ן דון&ע םין וער רוסי״ שער רעװןליניע, ,״מישקן יןסןנסשיק״. וןס איז ן דרןםןםיזןניע ■ון זיין רןסןן .אײסברויז״, װעל״ כער איז דערשינען אין ■זילן אין עילעכע אײ6לןגך ״סישקן יןסןגסשיק״ הןס ן סך ורןמןסישע הןנד״ לונג און איגסערעסןגסע סנעגעס סון וער שסורמי׳ שער רעװןלוניןנערער *יים אין רוסלןנד. אין נוזןמעגהןגג מים וער אײססירוגנ 6ון ■רןנץ װער6עלס. נײע דרןםע ,״■ײל-ש אונסער דען ודען״ אין װינער נורג״שעןםער, הןם רער דיכטער