Literarishe bleter · 1927-05-13 · 19 (13.5.1927) · p. Seite 367

3 61 ל יסורןוי?? נלזס1# $ו זא 17 טעאטער און הונסט *■, דןר םווװוסטןר ״דישןר #רםיםט דעד :ינגעד גױך *עעלפאן איז אי*ס אױ*. נןשנז#:ןן נאך א שװןרער קרענק. אלנגיכן װןנו אין װארשע םארקוםןן די *ייערוננ סון זיין 35 יאריקןר סאענישער סןסיקייט. ם׳װעס נןשסילס װן־ן די איעםע .כר כונבא׳, אין װןיבן־ ב. *בןלםאן אוז שױן הונדןרטןר םאל ארױםנןסראסן. נאך דןר ױבןליל *ייןרוננ װעס ב. אבןלםאן א־ױס8*װן אויף א קוראדם זיך אברוק. *■, סוף םאי הו־בן זוך אן אלן סאדיז די סארשםןלוננןן סק ןרשסקלאכיקע סעאםער- םרוסעם *ון סארשידענע לןנדער. דער ןרןי סאדזיבער סונם םסעביעלן קאםיםןם איז דער סרןזידענם *ון רעסובלוק דוסערג. טון סיל לענדער איז דא א בוזאנ, אז ז״ װעלן אנשײל- נעםען םים זיערן בעםםן םריס,ם. *ון דײםש- לאנד װעם זײן א םעוןםןר-םרואן אונםער דער לײםונג סון ם<קם רײנהארד. אױך י#סאן שיקם אירע בעםשע קינםםלןר. און טיר?... .#■י ם זןבם זיך דאס *װ־םן קװאדאאל• בוך ,ײדיש םןאםןר׳, סארלאנ ב• קלעבקין, דעראקבין ם. װ״כערם• אין בוך װעלן אר־ין ארםוקלןן װןגן אן א״נהײםיעכן ײדישן בונןי ריאלעקם םון נח סרילובקי, י. ל■ סרץ אק דאם ײדושן םןאםער *ון נחםן םײזיל, די םא• דןרנע רוכםונגןן איץ םןאםער סון א• טײטל, בוים, ראם םעאםער אין ראםנסארבאנד *ון י. לױבאםירסקי, כאראקםערוםםוקעם *ון די בןסםן ירושן ארטיםםן און אםןרוקן סון יעקב םןםםל, סראבלן-ןן *ון טןאםןריסיריננ סון םיכאל װײכערם. א חיין רןם, םםאםיםםושע םאםןריאלן און םאבעלן סװ וירישן םןאטער• אונסערנעםוננען. ** אין בוענאם־אײרעסןר .*רןסן׳ אוז אסגןדרוקם אנןשסרןך םיט ױלױם אדלןר םבח דןם ױרישן טעאםער און סוילן. -און סױלן—האם ןד נןזאנם-אוז םוםן ״רושן םןא• םער שדעכם, זיער שלןכם. םיסארלירם דו לעבםן בוחות׳. ,סונרןססװןנן-קאן סןן ראך שסילן ײדיש טןאםןר און *ױלן׳... ** די נאםםישסילן סון ,װ.י.ק.ס.' *ראש סון אירא קאםינםקא און זינםונם סורקאװ און װילנן ניןן ארורך םדם גררם ןרסאלג. די װילנןר *רןסע אוז *ול םיט לויב-נעזאננןן װענן די אױסםורוננען• ** אין ארץײשראל אװ א נרױם נןרעטן- ניש אויף... קונםם״אויסשםןלונגןן. און ירושלים אװ איבם אסן זןקס אויסשםןלוננען, און אל• אכיב-צ אין און חי*ה—בװײ. דו אויסשםןלונ• נען װעין נושם שלןכם באזיכם, נאר דו בול• דןר װערן נושט *ארקויםט. אין דײםשלאנד אין און אנדערן לענ דןר גים סום נררס ןר*אלג דער *ילס ,ד םיםעו״ לוים סאקסיס נארקיס ראסאן. י׳גי• נחפן מײזיל ר א ב י ־*־ *ין פראנקרייך רארשיינאן 167 פראםד• שפ־אפיקפ בײסשריפסן. בײישן זי 3 הענרפישפ, 2 ״ויש*, 14 *ויייש*, 21 ריסישפ אאר *ין קיפװ האס זיך פןרפנדיקס ן קרידז- קא:6ערענץ 8ין ײדישע שסעסלדיקע קייטיר-סוער, זוין װע נער עס האנן זיך באסײליקס 113 קײסיר-סיער, סײססנםײלס לערער• דער זיזאםענאאר איז נעװען געװידמעס נילדיננס- *ין דערעױננס-פ־אנ־. אלע דע. לענאסן ואנן אננעװיזן *ויף דעם גרויםן דוהק *ין שיל-גענײרעס, נילוינגם-סנשירים, ליסעראסיר *. *. קולסיר-נעננשםאנדן, פין װעלנע עם לײוס דאם ײוי• שע קילםור-לעין *ין שסעסל. *ון די *אלינעס 6יז די הינע ײוישע פארלאגן נרענן זיך פין *ױםנאען, װעלנע װאלםן געװים^נעקאנם פארשפרװס װערן *ין ר#סנ)אר1אנו. •■*, *ין ביענאם-אײרעסער .די ײוישע זײםיננ• היינם זין אן עי דרוקן .די נעשינםע *ון דער ײוי- שער קאלאניזאזיע *ין ארנענסינע• *ין ישר*ל רוד םינגערפאן. ־*■ב *ין ניסלין-אארלאנ דרוקם זיך ליאן *1ינם• װאנגעדס ראפאן .י ו זיס־, ײויש *ועה ראקאװםקא• •*, ס׳*יז דערשינען םין דרוק .וי נעשינםע *ין ײרן *ין ואנגינ״. .**, ס׳זענען שיין דערשינען *ין קלעזקץ-פארלאנ *נחר רחל קאסינםקים נריװ, ל. אליזקיס .*ין שײן *ון *ײער• (נאװעלן) *ון נניםין רעסלערם ראמאן .*ױף אלםער עיו״. •**. *ין קאאפ ,בינער׳ (װארשע) *װ ארוים א פראספעקס ,״דישע קלאסיקעד׳ (פרץ, שלום-עלינם *ון ש. אנסק'), פיס א נענױעס *ינהאלס *־ן אלע זײערג װערק. וי ןרשםע *ויפלאנע פינם ,ײדישן ארבעםער *נקס׳ *יז *ין לייף *ין עסלעכע װאנן *ויםפאר• קויפס. עם נרײס זיך די *װײםע *ויםלאנע• .*וױ ס׳איז ארויס 6ין דרוק *ין לעפנערנ ,וער זעלבססםארד *ונסער (*װישן?) ײון,-א קילסור *ין זיסנ*ילד *ין ענר *ון קעננװארס *ײ ײון״• ** *רץ הירשנײן *יז אנגעקוסען קײן *רץ• ישר*ל'. *4 ז. י. *נכים!אװיסס װערק .ר׳ *נ*• *יז וערשינען *ק א העםרעישער *יבערזעזיננ. *■װ ח■ לײװיקס ,וער נולם*, װאס *יז זינם עסלעכע חדשים נישםא *ױ*ן 1ינער־םא-ק, וערשײנס נקרוב *ין קלע1קין-*ארל*נ• -ש^ יענעפנער ד,ײ.יאר מערם נען יאר נאך פענועלעס םויס. פ*רל*נ ,בענסר*ל־ נרײם זיך ארויםבונען א נאנד םענדעלע •*ר ייננס *ין א 1*ני םעשױי. װעגן פענדעלע. דער בװײםער נ*נד *ון זלפן רײזענא ,לעקסיקאן פון דער ייוישער ליםעראסוד, *רעםע *ין *ילאלאניע״ *יז •*רענדיקס *ין ו*ץ *ון װערם *ינערגענן בום דרוק. *ין לוי״ *ון א ג—3 װאכן װעס דאם נוך דערשײנןן עם װעס ה*לסן ביז 1000 עפװיס■ *ין וי קיםענויקע ניסערן .לים נלעסער• װע* קופען אן ארסיקל *ון סאקס עריק עו וער ,יםקועיע װעגן .סעשח-נוך״ - אן ענספער *ױף רי ארפיקלען און ו׳ר י. ש-אגר •1, י• *ינבקרנ, װעל4 <ק וענען נעױען נעורוקפ *ין ,ליי. 1לעס.. כ <—' י ט ע ר א ט ו ר *יץ ניי-יארק האפ מען גע8ײערם מים גר1יס *אראד דעם דרײסיק יאריקן י1נל זינס ס׳האס אננעהױנן *ו וערשײנען וער .*ארװערסס׳. וער יינילײ-נופער האלם 152 זײס־, ער *ח געדרוקם *יז 252 םױזנס עקז. *ין זײן רע*עראס .*ינער דער ײדישער ליםעראםיר *ין ראסנפןרבאנו׳ האס דוד *ערגעל- סאן *. א. געזאנס: ,װי אזױ די נויםיקײס בי דינסן שפראבם ארױם 6ין לעבן נאװײזס וער סאקם, אז *ין װײסרוםלאנד זענען וא ניז א 500 ויכסער, נעװײנלעך נישם אלע װעלן נל״נן *אעםן, אנער ן *אקם *יז ע*, אז די םאם,־ זענען שסארק ארײנ• נעזױנן *ינס *ראנעס *ון שאפן־. *ין נוענאם *ײרעם *ח נעװען וי גענע• דאל-פאיואזלוננ *ון ײרישן ליסע-אפן-8ארײן. ם׳וע- נען *ויםגעקלינן געװאין *ח *ארװאלםוגנ: י• שסרײנעי, פ װאלו, ם. קאנםסןנםינאװסקי *. *. — 1. *. *יז נאשלאםן נעװארן עי םאנן א נעהער־קן קנלת-פנים דעם ח׳ זרוננל 1י זיין קופען אהין. *ין װארשעװער ליסעראםן-פארײן *ח *ײנ• געארונם געװארן א ז. םענאלאװיםש-אװנם, װאס האט!ענױפקלינן א *ײ-נעפאקסן זאי- *ין װײסרוםלאנד זענען דא 184 ײדישע *אלקפ-שולן, דרײ *עיאנאגישע אנשםאיסן, א ײוישע סעק1יע נױ דער פעואנאנישער פאקויםעם נײם פלינה *וניװע־םיםעם, א ײדישע אפםײיוננ נײם װײםריםישן קולםיר-עינססיםום, א חוץ דעם — #6ך• שולן *ון פארלאגן■ ** יעחק וױסשער האס נעהאלסן *ין ליםער.- *ארײן א פארםראג *יבער דעם עננלישן שריפם■ שסעיער סשעםםערסאן. *ינם םערץ אפריל ניפער פין ,סרי1ינא אקאדעפי1קא' (*ענםראל ארגאן 8ון די ײוישע אקאדעסישע הילפספורײנען *ין *ױלן) *יז אעגע- דריקס 1. א אן ארםיקל *ין פשה *אליאקעװיםש — .דער ײדישער אקאדעפיקער *ון די ײד. ליסעראסיר״. *ין א נריװ 1י זײנעם * *רײנם שרײאס ד׳ר *. שװאדראן (דער זאפלער *ון 1חנ-װן •יז יי ײדישע *ערזענלעכקײטן׳, ןז רי *ױסשםעיינג 6ון ד' *1יסאנרא*ן נאשסײס פין אן ערך 1400 *ױסאנרא*ן *ײננערעפלס *ין 96 *ארנלײזסע ראפען. נענן יערן נתב-יו נעפינס זיך דער *ארםרעס םין געגעבענעפ םחנר. *ץ אן ארםיקל .די ײדישע ליסעראםור *ין יאר 1926״ *ינם ,גױ-יארקער ײדישן װעלם-אלפא• נאך׳ נים *. ליסװאק .ו *אר נאסראכסוננען׳ *ינער דער פראנע, .װעלנע פ־האם דעס לענסן יאר א היוש 1יםל דיםקוסירם *ין *ונזער ליםערארישן װעלסל: װי *יו דער אעגםר 8ין *ינזער ליםעראסיר-שאפונג, *ין רוסלאנד, *ױלן אדער אפעריקע? מעסען געהערס די הענעפאניע-װארשע, נױ-יארק אדער פאםקװע?״ .נ^• דאס 1יך .די רײד *ין 1ידא', *ינערועד• אײלס *1יף ײדיש לױס קאריס, פים ון ארײנ*יר וין *. אלפי, װאפ דערשײנו די סענ *ין *ארלאנ 1. קלעעקין, *יז ואס ערשעע װערק *ױף ײדיש׳ װאס גיס ןן *לזײסיקן 1*נריף װענן וער רעליגיע *ון *ילאזאויע *ון נװיזס. דער גווחס מאס *ריס 00* פיליאן אנחזבגער *ץ *ןרשײוענע סײלן *יו יער װעלם. *י, עוך זע-ען נענע*ן *יבערזעעוננע1 *ון יי װ *יקםעע *ןולן *ין ניד** ח1י״.