Literarishe bleter · 1927-05-06 · 18 (6.5.1927) · p. Seite 334

18 זא ליטזרןריסנ נלןסזר 334 בײכש פריל־יישן שריפטשטעלער רראצלארר שעראשערוסהי םענטשן *םןג, װעלכע קופען 6ין םסרשידננע גײםשרי6םן *נשטןלםן א. א. װ. טן מ*ס זןל *יך טון? 81לר ד*יף קי• םען עו םיר דער רוסישןר ם*עם ב*לםןנם) פיר קןנען שםועםן ביז זײן קוסזן• מיר שםיעםן נלײן װענן דער נײער ■וילישער ליםעראטור• — ס׳6עלן נײ אונז איעט-הוינם ןן װאעדאװ שערן• שעװםקי-גרויסע םאלאנסן, װעלכע זןק ניענגען װיכםיקע װערק. ס׳איז ןנער עו הן6ן, *ז א ן * קורעער עײם *רום װעם •1ילן *יויםנענן *רײ ןנגעזעענע שרי6סשסעלןר. נישש קײן קלײנע ראלע שפילן ײדן אין רעי איעטיקער ■וילישער ליםערןסור, זײ געהערן עוכ אװאנגארר סון די שסרע• פינגען אין דער ■וילישער ליסעיןכור, עוגלײך װי אין ןלע *נדערע ל־סערזןפורן סאר דער לעעטער עײם. — ס׳איז איעם * נװןלסיקער דראנג עו םיססיק אין רע• לינ ןזיטעס. נןך דער גרויסער םלחפה, װעלכע הןם אלעםען רולנירם גײםםיק אין 6יזיש, נאך די נרויזןפע נעשעענישן, נן־ די שרעקלןכע א־בערלענוננען 6ון די לעעסע 15 יןר, הןס זיך געשן6ן דער דרןננ עו זוכן די םינה, װעלכע הןם נורם געװען ןם די ני־ויזןםקײם. יעדער װיל עאעם א םרײםס גע*ו• נען, עפעס ן דערלײזונג, א •ןרענם6ערונג *ויף זײן ■ײן, און דןס הןם טןקע בןװויגן עו גרינלען זיך אין די םיססיש״רע• ליגיעזע *■גרונטן, װעלכע באהערשן װןס-ןםןל םער די אײ• רןעעלשע ליסער*טורן, װןס גע6ונןן ז״ער 6ןרשםײערש*#ם אין ײדן, *ים דןס אור-רעליגיעזסםע 6ןלק• — קןן םען װיסן, װי ם׳איז אײער באעױנג עו ײדןי — מײן נןעױננ עו ײרן—זןנס שערןשעװסקי-איז די זעלבכ,, װי עו *לע *נדערע םענסשן א1־ף דער װעלם.,, איך קןן זײ 6ײנס הןפן פ*ר זײער שלעכסע ס*טן, •ונקס װי ■ןר די נוסע-ליב האבן. ם־הןבן * גר1יסן טע1ת די, װעלכע הןלםן םיך 6*ר *ן *נםיםעםים, כ׳בין עס קײנםאל נ־שם געװעזן, און װעל נישט זײן. — סן װאס זענם איר זשע אויסן געװעזן םים אײער ■יעםע ,בןלשעװיקעס׳? — די בןלשעװיקעס?-אין .די בןלשעתיקעס׳ הןב איך םןרגעשםעלס *זעלכע ײדן, װעלכע הןנן ןן * 6*רװןס 6ײנם ■ויק און ■ןלי*קן; *זעלכע הןב איך 6יל נעטרןםן. אינםע• רעס*נס, װען כ׳הןב אין רוםל*נד, *םעריקע, עננל*נד, דײטש• ל*נד זיך עונ1י6געסרן6ן םיםן ײדן, הןס דער עלםערער ד1ר, װעלכער איז דערעויגן געװןרן אין ■ו לן, גערעדם םים דער גרעסםער ליבשןפט װענן ■1ילן, נשעת זײערע קינדער הןבן םים דער גרעסםער 6*רה*ססקיים זיך אויםגעדרוקם װעגן ■ןלי*קן. סהןנ דך ןבער איבערעײגס״ *ז די גרעסיע 8*ר• האםסקײס בו ■|לי*קן סרןגן אין זיך רוםישע ײרן, די, װעל• צע זענען עוזאםען םיס אונז אויסגעשס*נען די ■ײנלענםטע ענויים םעד רוסל*נד• כ׳פ*רשםיי באפת נישם 6*רװןס? און ם*קע ןס דןם פרןנלעם, ם*רװןס * סײל ײדן ה*םן •יילן׳ הןם םיך ב*װ1יגן ןנעושרייבן די ■יעםע, נישס אויסנדיק זײן דערבײ קײן שום פןליסישע םננדענען. כ׳בין אסשר ב*נ*ננןן ן 6עלער דערםים, װןס איך הןב נישם אין דער זעלבער ■יע• סע 6ןרגעשסעלס די גוםע זײסן 6ון * גרויסער טײל ײק. באמת זענען דןך 6*ר*ן זײער 6יל ײון, װעלנע הןנן ערלעך ליב די פ1ילישע ערד און דןט סןלק *ז1י װײט, *ז נישם אײנ• םןל גיבן זײ *װעק זײער לעבן און ביוס 6*ר דער ערד, װ*בל*װ שערן• שעװסקי שט*מם 6ון * פוילישער פריבישער •*םיליע, ער איז גע• ב1ירן אין יןר 1858. זײן קינדהײם הןם ער 6*רבר*כש בװישן פעל• דער און לןנקע•. װעל• כע ער הןס 6*רהער• לעכס שפעטער אין זײנע װערק. אין דער פריער יוגנט טרעם שערןשעװ• םקי *רײן אין די רײען 6ון די פדלישע רעװן• לוביאנערן, און *ובעם *פילו * געװיסע בײם אין * װ*רשם*ם. ער װערם פ*רשיקס אץ סיביר, װו עי הײבט ןן בו שרײבן. שערןשעװסקי בןהןנדלם א־ן זײנע װערק די פרןבלע• םען סון םענסשלעכער נ1יס אין ליײן א1יף * קלןרן גןסורן• ליםסישן א61ן, ןן שים םעסןפיױשע ביםישונגען. בו זײגע בן• דײםגדםסע װערק, װעלכע זענען א־בערזעבס א1יף אײניקע אײ• רןפעלשע שירןכן נעהעק: ,א1יף די גרענעזון םין פעלרער*, .כינעזישע דערבײלינגען׳, .דער בודיקקער׳, ,בעניאװםקי/ א. א• אין ײדישן איז, לײדער,נישטן קײן אײן איבערזעבוננ 6ין זײ• נע װערק. װ*בל#װ שערןשעױםקי איז איבס אײנער םון די בןליבסםסע און פרןדוקסיװכסע ■וילישע רןםןניםסן. ערשם נישס ל#נג איז ער בןשןנקען געװןרן מיםן ליםערןרישן פריז פון דער שסןם װ#רשע #6רן יןר 7^19. דןס װןרם־ביםער פין װ#בל#װ שערןשעװסקי ם#כם דעם אײנדרוק פין *ן אויפנןם-שםוב בײ *ן *דװןיןס, װוהין ס׳קו• םען םענסשן נןך פןרשידענע עב1ת און װערן *רײנגערופן ל1ים דער רײ. כינעױשע אויטשריפטן אין די װינקעלעך םון די װענם. ס׳קוםם םיין רײ. פען ריפס פיך *רײן. װ*בל#װ שערןשעװםקי—# גרױער, דיקלעכער, נידריקער, םים *ן ןנגענעםען שםײכל א1יף די ליפן, רעדס שנעל און נערװעז, װי ער װןלם זיך זײער געאײלם, — כ׳הןב סך-הכל 15 םינום בײם, - ער גיס * קוק אויף זײן גר1יםן, נןלדענעם זײגער. ין, 15 םינוט, נעםם *ר1ים אײער נןשיץ-ביכל און פרענם. איך הןב נישם געװוסס װןס םריער בו פרענן. — ס׳איז םיר, בים באדויערן, שװער איבס בי 6ןרםו• ליק, װי געהעריק, װעלכע ס׳איז פר*נע, נןכדעם, װי איר הןם םיר ןנגעבײכנם די בײס 6ין 15 םינום• — נו, װןס זןל פען סון, םײן סײערער העי,—װענדם ער זיך בו םיר םיס ן ליבלעכן םןן און גים םיר * גלעס אי• בער דער קני, װי ן פןסער זײן ןנגעברוגזם ק־נד, — *ז ם׳איז *זוי פ#רנוםען כסדר• כ׳םיז ןרבעטן, •*רענריקן ן ריי שיין ןנגעתייבענע װערק. א1יף װעלכע די פןרלעגער װ#רטן אין יןגן םיך. כ׳םוז א1יך #*רענדיקן בום בןשםיםםן סערםין די בװײ פילם-םבענןריושן װענן פןניןסןװסקין און סװ#רד#װםקין, װעלכע אין ם#ך םןר *ן אייםלענדישער שילם־פןבריק, און דןרבו נןך םוז איך אייפנעםןן 6ין צ ביז 10