Literarishe bleter · 1927-04-29 · 17 (29.4.1927) · p. Seite 323

323 לים*ר*ר?*ז נלןסןר 17 מא װיםן סארם חםרונית. אבער דאם איז םאר זיך א םראבע, אין זי מוז באטראכט װערן באזונדער. " דא האב איך געװאלט נאר קלןןר םאכן, אז אײנער פון די װיכטיקסטע שטריכן, װאם כאראקטעריזירן די הײנמיקע ײדישע ליטעראטור אין ראטן־םארבאנד, איז דאס, װאס זי װערט געשאפן דערהויפמ םון ױנגע שרײבער. ר ש ע ח ב ז ש א ז א׳ ו ו א א ג פ א ר ל שײן ערשינען: זל. 4 ג. םלחםה און שלום 1 נאנד טאלםכאי ל. 4 . 11 4 . 111 — רער ױננער םןנטש דיר > רובין ישראל זי. 3.20 און זײן אנטוױקלוננ ר — דער םאראלישער ■נים נ. ד״ שט״נבעינ י. ח 8.50 פון דןר רעװאלוגין דער כאקפיםאליזם * 160 אײף דער ײר־שער נאס נײע אויפלאגעם: זל• 7.20 — דאם הארץ דד. [ ד׳אם־כש־ם ן 9.— ד>ם 6״ןר — יארביס אנ־י 9.- ררײ - : נא־ק־ כאקס־. - לןנענדן און םעשהלעך װ. 'י דאראשןװ־בש 4 60 פון אריענם ן 3.25 װרין — כורנעניעװ א. 5- 6ישער פין איםלאנד די ו איער לאטי - ב. 7 ־םיחםה־נאםיזן 6ון א יד. אפיזיר י םןםםל יעקכ- ׳ 6 11 44 * 6.— איננעבארנ — קעלערמאן ב. הויעשיפאלקױף פאר אײראםע: ״קולטור־ליגע״, װארשע. ם. ק א. 24281. םאר *םן־יקע, יזרנןנשינע אין קאנאדע: .ז1ג!זזס^שזס 18 ס0 .ז1סס8 נסזכום!־] ז513 ■ז1זס[-<ױ6|!י| אויסגעװאקסן אין םשך םון די לעצסע צען יאר, א גרעסערן ארט און מאכט אן א גרעסערן טוםל, װי ערגעץיװו אין אן אנדער לי• טעראםור. אבער סרעסט פען דאך א גאנץ היפשע צאל פון גאגץ באדײנטנדיקע עלטערע שרײבער. אין דער ײדיש־סאװיעסישער ליטעראטור איז אי די צאל, אי די באדײטונג םון די;עלטערע ליםעראטן זײער קלײן. אן אויםנאם איז מ. ליטװאקאװ, דער רעדאקטאר םון .עמעם״, װעלכער האט בח דער לעצטער צײט גע• שפילם די ראלע פון א קאפוניססישן םוסק אין דעד ליטעראדישער קריטיק, אץ... דוד בערגעלםאן, דער בעל־תשובה. אבער די םירערס זענען דאך נישם זײ, נאר די י ו נ ג ע, די נ ײ ע■ םון װאנען נעמט זיך עס? םריער װי אלץ, דערםון, װאס מער װי אהעלםט פון דער ײדישער באפעלקערונג, װעלכע האס זיך געפונען אמאל אין רוםלאנד איז, אין רעזולטאט םון קרינ, אפגעריםן געװארן ס ן דער רוסלענדישער מדינה. זענען א סך ײדי• שע שרײבער, אזוי מי א סך ײדישע לעזער, געבליבן אױף י ע נ ע ר זײט גרענעץ פון די סאװעטישע רעפובליקן. אזעלכע; צװײ צענ• טרען סון ײדישע שרײבער, װי װארשע און װילנע, ז״ענען באלד, נאך דעם װי די מלחמה האט זיך אנגעהויבן, אפגעשניטן געװארן פץ רוסלאנד. עם זענען געבליבן דאךט נאר די קלײנע גרופעס שרײבער, װאס זענען פארבלאנדזשעט געװארן אין די בהלה-יארן קײן לעניננראד אדער מאםקװע," און די קיעװער גרופע. אבער באלד נאך דער אקסאבער-רעװאלוציע און נאך די פאגראפען אין אוקרא• ינע (און דאס איז די צװײטע א־רזאך, פארװאם עס איז איצט אין םאװעט־רוםלאנד פאראן אזוי װינציק עלטערעי ײדישע שרײבער) — האס יעדער, װאס האט געהאט נאר די מינדםםע מעגלעכקײט, פ>.ר• לאזט רוםלאנד. געבליבן זענען נאר די, װעלכע זענען געװארן קא• מוניסטן און די, װעלכע האבן קײן אנדער ברירה נישט געהאט װי צוצופאםן זיך צום באלשעװיםסישן רעזשים. אבער די צאל, םײ פין די םײ פון יענע,'איז געװען זײער קלײן. זי האט אנגעהויבן װערן א ביסל גרעסער אין די לעצבע פאר יאר, װען עס איז באשאפן געװארן א פעגלעכקײט אדער, ריכ• טיקער, א מוז, פאר אײניקע אויסגעװאנדערטע ײדישע שריפטשטע• לער אומצוקערן זיך צוריק אהײם. אבער דער עלטערער ײדישער שרײבער איז נאך אלץ דארט א זעלטענער און — םײ אין כםות סײ אין איכות — נישט קײן שסארק אנגעזעענער םין. עס איז אװעלט םון ױנגע. האס דאס געװים א װירקונג אויף דעם׳״כאראקסער, אויף דעם גײסס און דעם גאנצן צושטאנד םון דער ליםעראטור. עם פארשטארקס אין איר געװיםע םעלות און רופט ארויס או ך א גע• די ײדישע ביכליר-פראדוהציע אױ ראטו-פארבאנד קאנט 6ון די פריערדיקע יארן אין א״ניקן — הערן ם־ר זים זןרשטן םאל. און נעםלעךז 1) קאאפ. פארלאנ ״קולטור־לינע״ אין קיעװ (אן ערך 50 אױםנ.); 2) צענטראלןר 6ארלאנ 6ון רי פעלקער 5ון 6. ם. ס. ר (אן ןרך 30 אײםנ.); 3) קאאפ. פארלאנ .שול אין ניך׳ אץ םאםקװע;אן ערך 25 אויםנ.); 4) םליצה־פארלאנ פין אוקיאלנ?; 5) םלי5ה־6ארלאנ 6ון װ״יםרופלאנר; 6) אינםט־כים פאר װײםריםלענדישע קילטיר (אינײ״־םקילפ), םינםק; 7) זענטראלער 6ארלאנ 6ין די םיא6. 6ארינען >.ין .װייםרוםלאנד; ״ ס ־וזמ״ אינם יאנואר־פעכרואר־הע6ט 6ין דעם ■עראנאנישן חורש־ זש־רנאל ״אי־ף רי װענן זו דעי נײןר שיל• נע6ינןן םיר א נענויע טאבעלע 6ון די אלע ײרישע ביבןר אין זשירנאלן, װאם זענןן אץ טשך 6ון 6אריקן יאר רןרשינען אינם ראכנ6ארנאנד. אין דןר ראזיקער טאבןלע זענען, לויט דער באםערקיננ פינס^םחיר (טאקם איזענשםאדט), נישט ארײן יןנן ביצער, װאם יגאקט־ש זענען זײ טא;ן דערשינען אין 1926, אבער אויף רי שעיבלעטלעך 6־נויירט שײן ראם יאי־ 1927. אבןר די זאל פץ די דאז־קן ביכער א־ז זיער קלײן און 6ארםינערט נישט רעם ־עים 6ין דןר אײבנאננעװ־זענעד טאבעלן. פין דעי דאזיקעי רשיטה דעיװיסן םיר זיך, אז פאר רןם 6א"קן יאר האבן דןם ײדיש; ביצער־םארק אין ראםנ6ארבאנד נאדינט א רײ 6אולאנן, װאם אײניקן 6ין זײ יענןן איני נא־