Literarishe bleter · 1927-04-29 · 17 (29.4.1927) · p. Seite 316

17 זאן&ו ליסזרזריוו בלעםער 316 ידהואשם שטעל־ירנג צו געזעיד־ישאפטלעכע פראגז 2. די אאיישע טןגיןוםען א1יף ײדן און דער ועלנםסשיץ םין דער ײדישער רעהןלוניאנערער ױגנם הןנן א1יסגערידערס דןס ײדישע לענן ביזן נרינם• דער שלרןם סין דעם נרויזנדיקן ײדישן לעבן הןןט דערגרײכט אזש ביז נים בןןרג ןןליםס, הו דיכסער הןובן זיך געשעילט פיס ,נעסער און גים8ן און בלוםען׳ און נישס געד״גט .קײן ןונדער ניל און זינען, מי לוסטיק שסיל.״' נדארס, ז. 278). א1יך יהיאש, װעםענס ליד איז גןתען געש<6ן 8ון שםערץ און זײן ניגדן פון 6*רצװײעלונג <דןרם, ז. '158-15), הןט א1י6נעהעיס זינגען זײן .סאעייע םין יאוש*. ער הןס בוןטרןכס םאר קלײן און נישטיק ז־י; םערזענלעכן שםערץ אין פארגלײך פיט דעם .צער און צןרן׳ פון א ג#נצן סןלק. 6*ר זײנע א1יגן איז א1יםגעװ*קסן א גיויסער ,נישם׳נאצאלטער חוב, װןזס ער איז שולדיק זײן 6?לק/ װןם הןס 6ון זײן דינסער 8 סך דערװןרס: .עס היןבן די מױטע נעװארם, דו זאלםט זיי אד,;םד כאסש זיננען, עם האבן דל קראנקע נעהארם, דו זאלסט זר ןרליכםעייננ בריננןן, עם האבן די קעםנןד נןנאי־ט, זאלםט זאנן: דןר שטררם װןט נןליננען׳. (דאדט, ז. 278—279). 8 װײל איז יה1אש דורכגעדרונגען געװןין 6ון רןװןןלוצין־ נערן פאםןם. ער האט געזיננען ,דאס נײע ליד/ װו ער הןם גערוסן צו פארניכסן און צעשסערן די אלטע װעלם. ער הןם געריפן צי מלחפה און נקםה, נעסןדערס .עין תחת עין/ צו זײן אלײן דער רינםער אין דער דײן...' אים הןןס גישס צו• פרידננעשסעלם די שסילע ןןמעריקאנישע ײדישע םרויער׳ דעםאנססראציע, םיס שװארצע 6אנען, נאך די •ןונראכ-הרוגיפ• יה1אש האט א1יפגע$6דערם די יידישע םאםן נישס צו סארזיצן ,א1יף דער שבעה״באנק׳ די ,לוסס סון קאסף און ראכע.. ׳ .נ־שם זיננןן טןד קײן אבל־ליד, ניסט ציילן די קרבסות, נלשט טדאנן שװאדצע טלאנן פער, נין־ בלוט-ק־־ויטע סאנןם. און טארש! און ן־שטן רײ 8ון שלאכט, דאדט, װו דןײ פ־יהײטס ריזן אונו היובן צי דעם נבו־-טויט דעם ששאלצן װןג נןװיזן..' ,דארם איז דעד פלאץ 6אד איםלןכן — נישטא קלן צ״ט צו;לןרן, ןם איז קײן ציט סון בויןן נישם, דל צײט איז סון צןשטערן. דל אלטן די סארסןםטיקטע בנינ־ם א*צושאס;, ם־ם ו ו א ם םןן קןן און ו ו י טןן קען, נישט קלײײנדיק קין װאסן... טיט װ א ם םןן קןן און ו ו י םען קען. נישטא קין צלט צו װײלן — קוםט, ברידןד, גודט די לןנדן אן, הןרם אויף די טויטן צײלן...* (נןז. לידןר, ז• 290—291). ק■ מ ר מ ר 1. יהיאש האט זיך #לעמןל נעהאלםן ס*ר א רעױאליציאנער. ,דער דיכסער—ה^ש יה1אש געשריבן — איז ששענדיק 8 רעװאלוציןןנער קעגן דער קעננװ&רס. אםןל א־ן דער םארם םון הא8נינג אין שסרעבן זני א נײער צוקינפט, צין ןןםןל אין דער #ארם נין בענקעניש נאך דער פ<ר• גאנגננהײס׳. (.6ין דער־ װעלם און יענער/ ז. 6(3). יהיאש הןס זיך אויך נישם נאננוגנם מים ןס דער 8ל■ גןמײנער און איםדירעקסער פיןרם. ער הןס א1יך כםעס אין יעדן ב#נד 6ון זײנע שריססן 8 געוײסע צןל צײס-לידער, אין װעלכע ער נעםם דירעקסע שסעלינג צו די געזעלש68סלעכע סי8גן 6ון זײן צײס. דאך זענען פארגאנגען יארן, װען יד.1אש איז געװען 86רנימען נאר םיס זיך ץלײן. זײן שװערע קראנקײם (שװינד• זיכם) האס יה1אשן אײנגעװיקלם אין ט־8ן יאוש. 88ילו די שײנע נ^כיר פין קאלאראדא, װעלכע ער איז נישם םיד געװארן צו צ׳ןזיננען, הןש נ־שס נעקענס פארטרײבן זײן סרה-שח1רה פין זײנע קאלןןראדןר נ8ס.יר־לירער, 8י1י װי פין זײנע דארסי• קע ראםאנסן, האט זיך נעי^גס ,דער ריח םין פחים, װ^ם סאנצן/ דעם סרילינג הןוט יה1אש געזען איםגײן .״ייף 8 מיססן פית־הקברות׳ און די זון — קריכנדיק ,צים םערב קבר/ ד״ס מינס ד.$ס יה1אש נעהערם ,באקלעםס אין שײ8ך' זןגן נ$ך דער זון קדיש ,א1יף $װנם־וױנסז־שסר$ך/ אין העכססן עקססאז 6ין זײן ליבע און לוםט איז באס$לן 8 ,שװ8יצער שאסן׳ *1 ף יה1אשס פרײד אץ אים געצװונגען צי סר^כטן פון ,ס1ים און פינססערניש/ סון ,ט1יס און נישם זײן/ מײש יון ר1יש סון ײדישן לעבן, דערװײטערם ױן די יירישע םאסן, זײערע לײדן און 6רײדן, איז יה1אש נעװען 6אר• םון םיסן אײגענעם ,א־ך׳, נ$ר יה1אש האס נישס געהאלםן סון פ־ײען װילן. ער איז געװען א־בערצײגס, אז דער מענסש איז 8 ,קלײן םיגורל אין דעם װיםסן שפ ל׳ — ער ס§נצס אום ,נעצ1יגן םון דער זעלבער בלינדער קײם, װאס אוםעסום איז , פ ו ז ׳ און ער רו6ס אן .כל1מרשס ױ י ל ׳ (.נײע שריפטן/ ןן ז. 20). יהיאש האש א1יך געהןלסן, אז ,יאס זעםדל א־ז צוליב דעם ב$רג, צוליב דעם כלל דער פרס/ ,יער םוער שס^רבס, ד$ך לנפט די םפס/ איז א־ם שװער געװען דאס ,איך-געװיכם/ װ$ס די ערד הןם נע?רעסם נו זײן נשפה. נןר ער האם םארשס$גען, 8ז נדי צו הןבן 8 נעזעלש68םלעכן אירע8ל, םוז םען ששײן .אין שסר$ס, װו שס$רק נ$ר איז דער בלל, און יעדער •רם ס$ר זיך איז 8 נול...' ער הןם געװונשן, 8י אזא אידעאליזם, $ן אונסערשײד אין ײ8ם ער גל1יבם, ז$ל קיפען און צעברעכן זײן (יה1אשעם) ,צװײפלענדיקע דיכסער־סען׳ און אים באשענקן םיס גלױבן, םום און בליק, װי יענןר די מעלס צו זען (גןז. שריפסן, ז. 312-311). מ ר ם ר