Literarishe bleter · 1927-04-15 · 15-16 (15.4.1927) · p. Seite 304

15-16 א ליםער*רישע נלעסז ר 304 קלײנגעלם םון גײםט א1י8ן איגר 6ין גוף/ <ו <*הע#סן זין ערנעץ <ו אםשש1תדיקער װירקלעכקײם און א1י6ד,ערן *רופםאדן אינער די װעלס םיס די א1יסגעריבענע םטנע1ת אין ה*נס. און דערין לינט דער גר1יםער, * ק ם ו ע ל ע ר, װ*לם איך געזןנם, װערם 6ון ראװיסשעם ואעפע, װײל נישס געקיקס, װןם דער ס1ף אירער איז אז1י הערגרײסנד־םראגיש און םול םים םאר• <װײ6לונג, איז ד*ך דער דאםינירנדער םאן אירער דער שסרןו• 6ערישער, דע־, װאס םארלאננם און נלויבם א־ן אנדערשדיקײס, דער, װןס דעקם א1יף די װינדן, װײל ער ם8.יל8נגס און <8- נערם די היילונג 6ין די װארגלען א1ים• ראװיטשעס םץעםע קוםם אין א <ײם, װען 6י* אידעןלן ליגן ס1ים א1יף דער ײוישער גאם. די נר1יליקע װ־רקלעכקיים האם דאס װ*רם. זי 6*רםם ד*ס נײע לןבן, זי ברענגס די איבערשיכםונג אין ײדישן לעבן. ,ד*ס געזאנג 8ון האם און 6ון ליבע <ום ײדישן םןלק/ — ד$ס װאגיקסםע װ*רם אין דער ײדישער דיכשונג 8אר די לעבםע י*רן, — װעס א1י*גע• נוםען װערן םיט פרײד דורך די *לע, װ*ם שסײען אין שפאן סאר דעם איבערגעש־כשעםן, נײען ײדישן לעכ;. מ• פלאהסעד• די ײדישע ליםעיאטיר האם נעזינדיקם םים אבאלןנעםיק. די נעש כסלעצע סיב1ת דער6ון זענען א6שר קלןר, ןבער ד$ש נעװיםן דארף זײן נישס רײן. ביאליק אין אש-זײער א1יג זעס גןרנישם עסעם *נדערש, װי תכלת. נישש װילנדיק האבן זיי נעהאלסן בים װוקס סין זעלבססבוסרינדהײם, 6ון 6ןלשן שסאלץ• ראװיסשעס אנאליז איז שארף און ערלעך״ 6ון יעדן װןרם, ם־ס װעלכן ער זידלם און שעלש זײן 8אלק, סריסס ליבשאסש און זןרג 6*ר דעם נר1יםן אידעאל, םים װעיכן דןם 6ןלק איז גע• גענסנגען אין דער װעלס ןרײן אין אונסער דער לןסש 6ון װעלכן עס איז, ל1ים זײן מ־ינוננ, געסאלן. .ם־ר, לײױקע, קזנען ש1ין םער קײן װעלם אויםלייזער נישס ז־ין׳. דןם זענען װונ• דיקע װערםעי־, ייןס םרע6ן *הין, װו זײ זענען נעגילם. רירנד איז ראױיסשעס געבעס נאך 8 שסיקל ערד, װןס זאל נישש אייסשלאנן ם־פ גרעת, װי נאר אונזערע סינגער װעלן זיך <ו דעם בורירן. זאל זײן כאםש אונשער דער ערד, אין דער םינססער, א1יב בײם שײן 6ון אן ליכש איז דאס נישס םענלעך. איבער דער נאנצער יאעםע שװעבם אס די גרויסע, סי6ע סאראכטוננ גו אונזער באדנלאזיקיים, הענדלןרײ, שאצער• םאכערשאסם, און דער 6לאםיקער באנער גיריק<ום1-שן .דאס רישארד רואגנערס ״פארסיפאל״ (גו דןר אויםש־דונג אין דןר װארשעח־ןר אאןרע) י1סוי קאמינםהי/װארשע איר אםסןרםאםן• די װונד קאן זיך ןבער ש1ין קײנםסל נישם סארהײלן, און אז1י םריסם כסדר ד$ס הײסע בלוס סון אים• עס איז ד$ אײן רןסונג: א1יב עס װןס קומען ארײגע נשםה. װעלכע װעש ארייםרײסן פונם םכשסס הענם די הײליקע סיקע, דעםןלם װןם די װונד סארהײלס װעק. עס קופם אן פארםיסאל, דער נאר, דער אומבא6לעקםער. קלינגזןר װיל אים סארנארן אין זײן צ1יבער־נ$רסן, און ער שיקם אונסער זײנע שענססע 5ר1יען. $בער םארסיםאל ל$זם זיך נישס םארסירן• ענדלעך קוםט װידער קונדרי, און דורך 6אר6ירערישע ערינערונגזן םון זײן םיסער, װעקט זי אין אים א1יף ד$ס בענקשא6ם נןך 6רויען־גערסלעכקײם, סארסי6אל װערם 6ארכישוסס. אין םאמענס, װען זי קישם אים, הערס ער םלוגלינג ד$ם הארצרײסנדע קרעכנן 6ון דעם םארװונדעסן אם$6רסאר פלוגים װערם ער װזוך און שם1יםם $ם ם ן זיך די סײװל$נישע 6ר1י. קליננז$ר װארסס אין א־ם פיס דער פיקע, $בער יי בלײבם שװעבן אין דער לופטן... אװונדעח שנעל ל1י6ש םארםי6אל צו אם$6רסאסן צו ברענגען אים הײלונג פ־ס דער װידערנעפינענער םיקע. םארםיפאל װערם איגם דורך אלעםען דערקלערט 6אר א הײליקן, און נלײבם דער היםער םון דעש הײליקן .ני8ל*. דאס איז אין קורגן דער אינהאלם 6ון דער פיססעריע■ דער גױנס־געדאנק-קריססוםעם אידעען הענן ליבע צ ם נ$ענססםן און ד$ס אםז$גן זיך 6ון אלעםען, כדי םים דער הילף 6ון דעם גלויבן <ו דערנרײצן ד$ם הײליקססע, איז *יז דעם װערק גלענצנד אדורכנע6ירם. דאס איז געװען האגנערםי אזוי גו ז$גן, א דידוי, זײן לעצם װערק, אין װעלכן ער ה?ש ארײגנעלײגם דעם גאנגן אינהאלם םון זײנע סיל$ז6$ישע ג;-י דאנקען און דער6ארוננען סון זײן גאנץ לעבן. װעגן דער םוזיק איז ד$ זײער ויל װ$ס גי רייז־ אין 874נ ה$ס װאגנער געענדיקש די ליברעםא צו זײן לעצט גר1ים םוזיקאליש װעיק .סארסיפאל/ װעלכעס ער ה$ם $6רגעלעזן זײנע נ$ענםע פריינד. גלייכצײםיק ה$ש ער געארבעם אייך אויף זײן ,סריסשאן׳ אץ א1יף די ,סײסטערזיננער/ דאם ה$ש א־ם געגװונגען איבערגורײםן ד$ם װײםערדיקע באשע6סיקן זיך ם־ם ,סארםישאל׳. ערשם נאך אן הםסקה 6ון דריי י$ר (1877), ד.1יבם ער $ן די ערששע קאםםאזיגיע-סקיצן פון .פאר• סי6אל' און ענדלעך אין 1882 איז די כיםסעריע 6ארסיק גע• װ$רן און דערלעכם די ערששע א'י66ירונג דעם 26 יולי אין .כײרוישער סעשששסיל ה1יז' אין דײםשלאנד-איצס םשעכיען. װאננער האם ריכשיק זײן לעצש װערק אנגערושן ,ם־ססעריע/ װײל ער ה$ש זיך דא םאקע דערה1־בן צו אזא םדרנה, װעלכע גרענעצט זיך םים ,איבערערדישק־יס/ ער ה$ס ד$ באװיזן, אז עס עקויססירט, װי םען זאגם, .היםלישע םוז־ק׳. ד• לענענדע 6ון ,פארםי6אל' איז גענוםען םון דעם אלם• דײםשן דיכסער װ$ל6ראם שאן עשעננאך (נעשם$רבן 1220). װאננער ה$ש כמעס אינגאנגן אויסנעניצס די לענענדע אונטןר• שסרײכנדיק נאך שםארקער די קריםםוסיאידעען. אין קורצן איז דער אינהאלם: א1יף דעם בארג ,סאנסאלװאם׳ (צפון״שפאניעןו נעפינס זיך אין 8 של$ס ד$ם הײליקע געסעס, דער .נראל/ אין װעלכן עס געפינם זיך קריסשוסעס בלוט. די היסער םון דעם ד$זיקן גע6עס םוזן זײן רײנע און אוםשולדיקע םענסשן, װ$ס םוזן זיך $פז$נן 6ון די עררישע װ1ילס$גן, א6ילו 6ון א פרויען־ליפע. דער היטער 6ון דעם נע6עס, אם)$רםאס, װערם געשסר1יכלס, ער פאלס אין די $רעםס 6ון דער װילד־לײדנ• שאסשלעכזר קינדרי, װעלכע איז א װערקצײג אין די הענס 6ון םצשף קליננזאר. אם$6רסאס װערס שװער <אשסר6$ס 6אר זײן טאש• אויסנוגנדיק א מאמענס םון םאו־נעסנהײט, צאפס קלינגז$ר איויס נײ אים די הײליקע סיקע, און שסעכם םיס