Literarishe bleter · 1927-04-08 · 14 (8.4.1927) · p. Seite 281

261 ליטערארישע בלעכער 14 זא פאן צי װאן? אין ש־ין *ישיקר װןנן בעשה>>זןנןן ה*ב איך *ננןמריבן .ײו־• װיק פאן בןםר*־וע;•. םען ה*ם םיר נעםאבם אוי*םערקז*ם. *ז איך בין ב*נ*ננןן * םןלןר, װײי םידארף שרייבן .ד*;״. די ייריםן ם־ןםן ר*ם ם*קע נעש־יבן .װאן״. ש־־בנריק 6*ן (נישט װ*ן!) ה*ב איך זיך *זװ נןט־*;:: חם׳ו ד*ם איז ד*ס ר־שסן חס׳\ און חס* שריבן פיר אויף ידיש <*; (נישט װ*;!) דןײבן־ ד*דף םןן אױך שדיבן חג׳ז ט*; נישט װ*ן. :יה*נ א־צט *ריננעקיקט אין איניקן .קלןין אין םיך איבע־• זנ״נט, *ז איך בין נישם באנאננען קין טעית ׳\ װן־ש אין ה*לענוישן *•־ויםנן-עדט (איך ביטיר ד* ד-ר 6. לעװיט־קים .טא בענװע־טןרביך דער נידןרדןנדןשען אונד ד־םשןן שסדאגן. *ינטםן אױטיאנע *יאננענשידטשע שערל*גס׳ביבה*נדליננ 14ו!1ו .זנװישן 1 או:ר ׳* שדןבענדע־ לי8ן;יב*הנל*יש; *לז* שטיט• האםטעס ) םיט אינליד #•ל דישליבןרען ־יביננ *לם בי * (.. אין א־נינןן נענןנרןן ד*ל*ודנ וױ־ד \ װי ) נעשטד*בען>'■ ב־ דער איבןדזןבוננ נ־ט ד״־ לןװים־קום *ן די אױםשטר*ך טק אלם מ74 אין דיטש און װי *זױ ם;־ רןדן *־וים * דיםשע •\ װיסן םיר שױן איבןריקנם װןל איך אויך ד* ברןנ־ען * פינונג טין *; אויש*—טעט (ט־עיס: נד*סעס ק*נדןרז*בי*נם-לעקםןק*;. די לעבטע אויםנטבןז: .אןם דיםשןן װירד \ װי ) *וםגעשטר*בען'. (**ישטיט זיך, *ז *ן אויםנאם בילדן די דעיטעד, װ*ם שט*םען טונם לאםינישן נ*י אױף חס\ איז ד*ם נןשט חל.. װעגן ה*לןנדישן \ שר״בם דןר זעלבןר לעקםיק*ן: .\ איםםןר װיך, *בןי םערקליך פןדשידןן ■*; * *יםנןשט־*בןן״. נ. ב—ל. א ברלװ אלז רעדאמציע אין בוז*םןנה*ננ םלט דןם בריװ, ,װ*ס איז *•גןדדוקט אלן די ־לים. בלןטע־• נוםי 10, א;ן װןלבן ד— ק*נ#ןר און א. זינפעלד װ*.־ם; #ו; זיך *ר*ט ד*ם אחדױת ם*ר די *־ױםנןגעבןנן דורך אינז .םע*םער־ידיעות״, ם*רװ*רםנדיק אונז *סים;ל**יע, בןםן םיר *םבי• דדוקן :*לננדן אויםקלןדונגןן: ד׳ר םשה קאנםער איז רןם 7*םן ■ןברו*ר 1927 *רױםגןםר*טן םינם גר;נדוננם-ק*םיםעם םון דע־ געזןלש*6ט .קר*קןװער ײדיש טן*טער■ און גל״כבייטיק אויך םין דן־ *דטיסטישןר ק*םיםין. דער *דויםםרים זײנןר איז ם*רנעקיםען דדי װ*בן םריןר, אידןר סיאיי דןרשינען דןר ןרשטער נוםןר .בןאשער-ידיןות״ אין *װי װ*בן םריער, אײדןר ס איז ב*של*םן נןװ*רן *רױס*ונןבן דעם ד*זיקן זסירנאל. םאדשם־ט זיך, *ז װען םיטדעם *רוים םין א װעלבער סינישט איז נןזןלש*םט, קןן םןן ניסט םד*נן ק״ן שים *חרױת ם*ר טעשים און ב*סלוסן, װ*ם זענןן ר*דט ס ■ ע ם ן ר ם*רנןקיםען• םיר זןנןן נישם נ*ד װײט דערםין *י װעלן *רויםלײגן או;ף ר״ד ק*נםער די ד*ז;קן ם*ד*נטװ*־טלעבקים, םין װעלבןר ער ס*קלט זיך *זױ ןםנםלעך *ם, נ־ןרט םיר סם־ןבן אים *ם *יןדע ם*ר*נטװ*,־טונג אױך אויף דןר נ*נבןר, שװערן־ *רבןט, װעלבע םיר ה*בן — *ן אים - געלײםםעש א;ן םסך םון די!) חדשים. דער םיעל״ױבא םון דן־ ד*זיקעד *דבןט ב*שםילט אין דעם אולםנעםלרשן רדישן און אללר*םןיש; ,־עםעדםו*־, 18 םדןםלןרעם םלש 115 ם*־שםןלוננן;, באזיבט םון *; עיך 0(: םױזנט םןרז*ן, בי *ק*םן־אוםז*ץ םין *ן ןרך 100 טוױנט נילד;. װײשע־ .-אין ■*דשםרללטע 15 םויזנט ײדלשע און םױלישע אױ״ רוםן, הונדןדטןר בריװ, ש־יםטן, םןם*.־י*לן, ■רןסן*ק*םיניק*דן, בןנדליקןר אינטע־װענבן בי דע־ ם*בם און אין *נדערע אינסטיםו• *יןם, או; םוף בל םוף אין דעם *רױםנעבן ם־ן דל ,שן*טער*ידיןװו' םיט * םיר*זש םין 2500 ןקז *בע־ רןר װיכטיקםםער אויםםו אי קודם בל, װ*ם םיר ה*בן בלל אונז אין קר*קן, אין דןר באקאנשע־ םעםםוננ םין *םיםיל*ביע, גןליגם די יםודות ם*־ * םטאבילן, ןרוםט. או; קינםםדןדיסן קולטור**ןנםןד, *ו װןלבן ם־ב**יןן זלך םים *נער• קןנוננ נישט נ*־ די ידישן ם*לקם<ם*םן, נײערט אױך די *םיםילירטן ידישן אלנםןלינןנן אין *םיײ אױך דל ■וילישע ■רעםע און דל םוללל״ שן ליטער*.-שע און טן*םע־*קרײזן. דעס ■*רװורף װןנן *םיםיל**יע-ד*בט זיך, די פהב־ים גוסא אויף רעכטס אוז אויחי לינקם ײדיש-־לא יזכר ול־^א יפקד םיר זענןן *ויי נ#יװ און פיר םײנען, *ז לכל״הסחית ד אין ס*םע *ענסר, זענען םיר זיכער םים ײדיש און םיס ךער באגױגג גו ײדיש. װײזם זיך *רייס, *ז מיר הוןלםן נןך װײס-װײס ■ון גלײכב#רעבסיקינג םון ײדיש א6ילו נײ אונז. אין סאםע הארץ םון ײד־שן װארשע, אייף גענשע 9, נעםינס זיך א ײדישער פל כה-לערער-םעמינןר, װןס גרײם *ו ײױשע לנרעי• אויף הײגס *ו סאנ נע6ינען ויך אין א־ם א 165 שילער, צוקונ6םיקע דערגיער 6ון * ײוישן דור• און ןןס-אין *ז דעם ,ײ דישן• מל׳כהסעם־נאר איז ײ ד י ש םריף ײדיש װערס דארס סארפןלגם אויםן ערגםסן או6ן• ק־ין ײויש װברם ס$ר םען דןרם נישם *רויסרײדן, קײן ײדיש ביך װערם נישס ארײננעלזןוס אין דער םןםינאר-ניבליזןסעק. מער רעוס שוין מכח באקענען די סעםינאריםסן פים ײדישע ליםער#טור! אין די װענם 6ון ןם דןם כלוםרשש־ײדישן לערער-םעםינאר איז סנילא סארבןסן *ו ה#לסן *םאל א ײדישן רע6ער#ס. אס רער אויםרזןטונג-סרןגעם 6ון ײדיש װערם נעסון ןםן, סיםן װיסן און װילן שון ד;ם ײדישן דירעקסןר ד״ר םא־ר סיינער. *ו #ם דעם םעפינאר האבן א שײכות אלם לערער און םקורבים םענסשן, העלכע םיר זענען געװוינס צו ה#לםן ם#ר ײדן און 6ריינד 6ון דער ײדישער קולסור, םענםשן, װעיכע געהערן צו ■#רםײען, װעלכע באקעםםן נישם א6ן ײױש. 6רענס ויך, ם#רװ#ם װערם געדולדעם #ו# םין #6ר• נועכערישע באצױננ צו ײדיש םצד אײנענע םענםשןז אייםער דעם ד׳ר א• סיינער נעהערן צום םעםינאר ■ר#ם• נ. #1ל#ב#ן, ד׳ר ןר#נס#ן א. #נד. #6רװ#ם דערל#זם םען. #ז םען ז#ל *ין פיםן ױ#רשע #זיי שענדן ײדישו למען רתזכור! צוריק םיס חדשים און חדשים איז אויסגעקלינן געװ#רן מו דער צ• י• ש. #. # ק#םיםיע צו ש8#ן אין װ#רשע #ן ןיפײלונג םינם יידישן װיסנש6#סלעכן אינםסיסוט• עד־היום ה#ט #ס די ק#םיסיע נ#ך ג#רנישס געסון. םילא. #בער נ#ך דעם װײ-נעשרײ סונם אינססיסום און נ#ך זײן רוף צו ב#לדיקער הייף-ױאלס די ק#םיםיע ד#ך עםעם נאד#ר6ם טון. װ#רשע פוז העלסן, װ#רשע ם#ר נישם #רוי6װ#רםן די ג#נצע ל#כס *י'ף װילנע, ובפרם, װען 6ון ד#רם בעס םען ז״ך ם׳ו#ל העל6ן• א גזרה אויף קאפעלו^זן א1־ף די סויעױן פון ז#קםישן ג#רסן איז, כירוע, נעװען יג?י *ן איסור א1יף ײדישע םיצעלעך: םים # ײדיש םיצל הןס פען אין נ#רםן נישם #רײנגעל#זם. און #ס — #ס די גזרה האם מען יויף #ן #נדערן א1םן אײננעםירס יין די ײדישע 0**סעין. אין די *לע •וילישע קינ#ם, אין די •וילישע רעװי־ םע#סערן (.סערסקיע #ק#', ,קװי ■ד# קװ#', #*ילו אין דער ^יזיעלע ,נ#װ#שצ׳') איז ד#ס איבעיל#זן די קאועלושן און יזפען-הישן אין ג#רדער#ב נישס קײן חוב, און א־ן .סםבםיון׳ ]ייי#ננס יער בעל־השןסניע, פ'ז#ל אוםבאדיננס איבעולןזן י" *'3 יי ק#ועלושן און דאםען-היסן• בײ יעדער #6רשסעלינג ־יס זיך תישך. י' ק#ן םען ס#קע #6רו#כסן סרעםדע היםן ױן?ײעלישןז ג<