Literarishe bleter · 1927-03-25 · 12 (25.3.1927) · p. Seite 233

233 ליכורוריזן נלזטזר 12 זײ פרן יואל ענגעלס זכררנות דער ערשטער אװנט פון ײוישן געזאנג איז סס19 װען אװאך, און *ז1י הי דער פןרסרמג איז געװען 8 ל&נגער, זענען די גיהןרער גיך םיד געװארן... 6*ר םיר האס זיך דער ע1לם באועל-םםש דערשרןןקן, םען הןס געפײנס, *ז אייך איך װעל 6אררײענען 8 שעה ב״ס. ןבער ■װען איך ה$ב זײ דער• קלעיס, *ז םײן םןרסרןג העם געדייערן * קנאיע 6ערבל שעה אין נןןכדעם װעס זײן פוזיק, — איז םען גלײך םונםערער גע־ װןןרן, און װען עס האם זיך ןןנגעהויבן די םוזיקאלע ןאסײלוננ, האס זיך אין זאל געשאםן * װארעםע *כמאספער... דאס איז בןלד קלןר געװןןרן, און די שסיםונג איז געװןקסן םין פיניס בו מינום. נןך .װי הער זינגסי האנן אייסגעברןכן שסורפישע אסלןדיכפענסן, און באמח םין דער םחיק8לישיעסנןןגר68ישער זײס הןןם דאם קלײנע ליד םןןרגעשסעלם 8 קינססלערישן װונדער: אין בװײ, דרײ שסריכן זענען דןן געגעבן געװןןרן םחיק8לישע םארסרעםן סון * ײד, רים אין 8 ביגיינער. דןםןלס, אי־ף דער ,פ^רזןפלונג* 8ון דער עםנןגי־68ישער געזעלשןפס, א־ז דער ערםןלנ געװען נןך א שסארקערער. םען האס דןם ליד איבער• געחזרם בװײ, אין אױך, בין איך גרײם בו גלײבן, דרײ םןל• 8 סי6ן אײנדרוק הןס אײך געםןכם ד$ס װיג־ליד .די שײגע רחלע*. דןס זעלבע די םידל-שאיל, םען הןןס * םך םןןל אי• בערגעחזרס, און נןך םער ם?ל 8רויסגערי6ן די זינגןר. אייף *ז* ערםןןלג הןןס קײנער 6ון אונז נישס גןהןםס. דער עיקר איז געװען באגײםםערם דער ײדישער עילם און בװישן זײ—די זןכןריעװקער־לײס. שסעלס אײך $8ר: םען הערם םןלקס־לידער, אין 8'8 װונדערבןרער אינסערפרעסןןביע, אין דערבי נןך עפנסלעך 86י 8 גאנבן עילם. אין אין יענע שװערע סעג, װען די רעןקביע פון אויםן הןם געלויערס װי דער סוים, איז אין די װינקעלעך שסןרק אוי8גע6ל8קערס געװןרן דער נןביןנןלער זעלבססבןװוססזײן. מפן י8יף יןנן אייך דןם אםת בגוגע די נישם־ײדן. זײ הןבן שםןרק אויםםערקזןם נן• הערם, 08לןדירם און זענען געחען באנײסםערם. 8 סך סין דעם עולם—בװישן זײ אויך פרןםעםןרן, זענען ביגענןנען שפעםער, נעלויבס, אויסגעדרוקס זײער איבעררןשונג, װןס אייך ײדן הזןנן שיןלק־לידער, און דערבו נ?ך—*זוינע שײנע. אלך געדענק די װערםער םון ארןם. גרוזינםקי. ער הןס געהןס םער ע״סת בי םיזיק, װי די *לע, װ$ס זענען געזעסן בײם סיש (ער הןס בװישן ןנדערע ןנגעשריבן 8 בוך װענן דעם קןמסןזיסןר גלינקע). זײנע װערםער זענען םיר ארײן אין קאס, װײל זײ זןנען נאענט בו םײנע געדאנקען װענן דער ביקינ6ס םין דער ײדישןר מוזיק. ער הןס געזןגס: ,איך הןב שםענדיק געםראכם, אז ײדן, װןם הןבן *זײ םיל געגעבן דער װעלם םוזיק, 86רםןגן םן־הכתם אויך נןביןנןלע םיזיק, איבם יןנ איך, 8י 8>8 םוזיק עקסיםסירם, *לץ, װןס םיר הןבן רן געהערס, איז זײער אינסערעסןנט, ןבעי 80י8ן ז8כן באכת• אויסנעבײכנסע און װונדערבןרע. םים װיםל שסײס, לםשל, ני• דעריקער דער ננון .ליהידים* <8 פרײלעכם) םין סןר^סןכיס שסןנישע סענץ, און סןרןסןסי איז דןך בןװוםם אין דער נאנ• בער װןלםז סןרןסןסי הןם נןר *רויסגעװיזן םער װירםיןזיםעט, ןבער אין תוך שםײם זײן פוזיק נישט העכער• איבם נןכדעם איעםען, קןן םען גלויבן, *ז ײרן װעלן נןך װײםער *רײנ• םרןנן אין דער םיזיק 8 סך אײנענע, נײע, םרישע עלעםענס; ו׳ *זוי הןס נעזןנס 8 רוסישער אינטעליגענס, אין 8 ריסישער שסןם, אויף 8 פןרזןםלוננ םין * רוסישער געזןלשןםס פיס (םיף) די װיכסיקססע *נסײלנעםער זענען געװען ןלץ די זעל• בע זןכןריעװקע־לײס, ױןם האבן נעזונגען םריער אין .אכתר*: ר. שפיגעל ודי *םןליקע אסתר) און יעקב לױםעװ (דער.6רי. עודיקער אחשורו*). זײ האבן געזוננען 8 סײל אייף רוסיש, און ןןסײל אין ײדיש. בײדע זענען זײ געװען גיםע זינגער, דןר עיקר ר. שאיגעל. זי הןם םןרםןגס נישם קײן שסןרקער םאבר8• נ*, װןס איז ןבער געװען בןרס, בויגעװדיק און םול םים חן, און געזונגען הןס זי םיף און רירנד. זי איז געװןרן שםע׳ סער זײער בןװוסס, ןבער זי איז אין 8 בײס *רום ױנגערהײם נעשסארבן. לױםעװ (שאעםער 8 הזן אין פןליאקןװס שיל) - 8 װײכער בןם, איבס, װי עס דוכס זיך םיר, ■*רנעםם ער זיך סיס םוזיק-לערערײ אין םןםקװע. אונזער םלדלער איז געװען ל, םײן חבר 6ון קןנםערװאםןריע• די מוזיקער הןבן אים נע• האלסן ■*ר ן םןרפןלענןנם, װײל אויך יןסןלם הןם;ר שוין נעשםילס אין די רעסםןראנען. ןבער ערשסגם איז ער געװען ן ײד, בװײכנס הןס ער זלך איגםערעםירם םיםן אויםסו, און דער עיקר — ער הןם נישס נעפןדערם קײן נעלם. םיר 8לע האבן גישם בןקופען קײן שום בןבןל אין נישם נעקענס נןלן *נדןרע. זײן *רם שאילן איז גןװען # ביםל ביגײנער• ויש ׳אייך זײן אנים און זיץ כןרןקסער הןבן אין זיך עאעם ניגײנערשם), ןבער דןך הןם ער געהאס אין זיך םןרנעם *ון פײער.-. *קןםאןנירס הןבן: איך (די נוינגערע ערםער), אין וןס ן ביםל שװערערם דער זינגערינם ברידער — דער פיןניסס עאיגעל, ער אויך 6ון די ןלםע זןכןריעװקע״לײכ• די םעשה איז געװען אין נןװעםבער 903(. די אײנבעל• נע פרסים נעדענק איך נישס, עקזעםפלןרן םון דעם פרןגראם זענען בײ םיר 6ןר86לן גענןננען בעת דער רעװאלוביע• דער קיײנער זןל 6ון סןליסענניקום, װו עס איז םןרנעקוםען דער אװנס, הןם ןרײנגענוםען אין זיך בװײ הונדערם *יםביק מענםשן, ײן ער איז געװען 8ול נעפןקס. דער ןרײנםריס, װי עס איז געװען געסןלדן אין די בײםונגען, איז נעװען ן 8רײער. די, װאס הןבן נישם בןװיזן ןרײן אין דעם זןל, זענען געבליבן עס״ן אין דערבײלקע קןרידןרן• דער עולם, װי דער שםײגער *ייף אלע ןזעלכע קןנבערסן, איז בןשםןנען דאס רוב םון ססודענסן און קירסיססינס, ס׳איז בװישן זיי געחען אויך נישס ײ״ניק ײדן, ןבער איך בװײפל, בי זײ האבן אויםגעםאנט 8 6ערםי פונם עילם. אויף דער בינע, בײ ןלןנגן גרין-געדעקםן סיש, זענען געועסן ן פןר פער ןנגעזעןנע םיטגלידער פון יער געזעלשאםם. בװשן זײ, געדענק איך, זענען געװען: פרןם. נריזינסקי׳ ײ$ס איז שפעסער געװארן און, דוכס םיר, ביז איבם )ןיבליבן, דער פןרויבער פון דער רוםישער ליסערןרישער גע• זעלשןפס, די עלםססע בוױשן רוםישע נעזעלש^פסן, םרן6. *ניכשין, פרן6. '*נסשוק, סרןןפ, בןגדאנןװ און ןנדערע. ןזוי װי דער אװנם הןס געהײסן .ןן עפנסלעכע פארזןםלונג*, הןס פען לכתחילה גערעדם װעגן פןרשײדענע זןכן. עם איז געװען ײ־ך ן קורבער פןרסרןג פין םןרקןװן װעגן זײן נסיעה א1י6ן ײ,,פ: ים, און נןכדעם הןם םען פון דעם װייסן ים 8 קער נעסין בו דרים בו, בום ײדישן תחים... נןך דער הפםקה הןס פ*יק נענוםען לײענען זײן פןרםרןג, דער אינהןלס פון דעם 6*י=יאנ איז געװען זײער אינסערעסןגס, און ער איז א1יך מייען שײן געבוים, ןבער דער ןרם־שןרלײענען גופא איז גע•