Literarishe bleter · 1927-03-18 · 11 (18.3.1927) · p. Seite 217

217 ליסערורישע נלעסער ח זא עקזיםסירנדע הןק זיך םיײדל 811ײין, 8>?ם זןןל אינגאנגן טןרבןםן װערן דןןס *רײנאירן אויםלענדישן שריםם, װעלכע איז םיל בעםער םןר די היגן און קןסם פיל ביליקער. 6ון קײן זיים היןס זיך נישש געהערם קײן #'זןסעםם און די מ#כם האם *רויםגעלײגס אזא ב$ל, *ז אייםדעגדישע שריםס איז םשזם אזפפעגלעך ארײגבוברענגען. די הינע דאקזננן איז אױשגאשרוישם געװןרן *זוי, ןז ם*ר דער םלחשה, װ*ן םען הןם געגעבן רױען שםבלץ, הןם םען בארארםס בוגןןלן 20 םרןןב. ■רבעםס• געלם און הײנס ד#רף םען ביבןין םון סס2 ניז םרןוב. װי *זױ קען זײן א רײד םון גוסע *רבעם, #ז שר 6ש ק$סם םיט גןלד בונלײך און װען די שריםם, װעלכע איז םשום *ן ערזאץ קעגן די #6רפלחשהדיקע, װען איעלכע שריםסן דער• זעען עםלעכע מןל דןס םײער,ר.ויבן זײ ןןן גלאנשן און איר ה# שוין נישש קיין אות־ות, נןר םשװעקעם.-. ד$ש זעלבע איז םים םארב און •*ם־ר. יןדע *יייינ שםלרם *ן ■רג*ניזירםע און דיקםירם באדיננונגען, און דער דרוקער, איבערהויםם דער ילדישער דרוקער, שש־ים בװישן זײ און װערם בעריבן... איך זןנ דער ״דישןר דרוקער. װײל, װי אך ה$ב אויבן דערםאנס, בילדעם זיך ד$ם ם#ך םערססנםײלם םון גע■ װעזענע ארנעםער, װעלנע גייען *ו םים לײדיקע הענס א ן הינגעריקע םןןגנם. אנדערש $בער איז בײ די קריססן, דארם הןבן די םערססע דרוקערײען בו עסלעכע לינ$סי8ן און סײל אויך םןנןכי•!; בײ םיל ארנעשן *ו 6-5 דרוק-םאשינען. חוץ דעם קריגן םיל •ו־לישע דרוקער רעגירונגסיארבעס, און בײ ײדן איז עם נישם בנפבא. * די לעבםע י$רן זענען אינםערנעגאננןןן םןלגנדע ײדישע דרוקערײען: עדעלשסײן, לעװינסןזן, הורװיסש (40 ארבעםעס, עיעלבערג. רןןם, םירםקי, ק#ץ און לעבםנס די דרוקערײ ,הבםירה׳ א. א• די איבעריקע דריקערײען זשייען קוים. ײדישע שרײבער, םארלעגער״ דריקער און דרוקער• ארבעםער, אלע, װעלנע הןבן # דירעקסע שײכות *ום ײדישן װןרס, םוץ # םראכס געבן אין עיעם םין דער ״דישער דריקער״שאך ז#ל נישם אונפערגײן. י• איםערזאן רי ש.ז<ם ײאם װילן אײנןררנען םןןרלעזונגען םון ד״ר מיכאל װײכערט די טעאער־מנטון אי;ן הײנטיהן אײראפע: בערלין איז מאסקװע ש ן ז י ם ן: װעם היסם טעאםראלןר *ענסןר?—•ם#ל און הי״נס-םאקם ריינ• הארדם, דןר נןניאלםטער רןזשיסן־ - נןדהארדט הויסםטאן דןר טיםפשןר דראםאטירג-םםאניסיאודסקי און םשעכוןװ רי םייםטןר םין שטישיננןן-הששעות סין ק־זןרלעכןר םב״בה אין *אריסן הויף- רןװאלו*ין אין םןאםןר-א־נטעל־נןנץ אין םאםע—*ענדליקןר םױ> זנטןר אקטיארן אין א־ן ■ארשטעליננ-טעאםע־ אין טאבריק קלוב שיל - יןװרןינאװ דער רןזשיםער םין רןװאליביאנערן אײסב־ויז — םאיראװ דער רעזשיםןר טין באשריםן קןראןר-אן קירטינן אין קי• ליסע-*עשטןריננ און אויםבוי-םאדם *י אינהאלט-אויף דל חירבית םין ןקם״רעםיאניזם אין דייםשלאנד-״האםלעם׳ אין םראק-טןטין• ראט.ר אין חן-ארםוםםלשן גאוניס-אין םלכית םין הוטאר-אויםן װןנ *ו א נייןן רןאליזם. דאר■; זלך װענדן או־םן אררעס•• .235-03 .)•1*1 ,6 •:!•זסז*מ*5 ,•*•1*ז*/(\!■תסנאב .ז0 <ש םען באשןסן, װי די *רבעםער #לײן הןבן זיך אויםנע• רייקם, שנןרער• דןןם הןש געבראכש דנרב/ <ז # גיויםע בזןל 6ון די י ז־בע-נעםןרס, נישש הןבנריק קײן אויםזיכםן בו קריגן װען עש איז *רבעם, הןש זין אויםשןרקויסס רי אײגענע בעבעכעס, אןינעבס װןס ם׳הןס געהאם און געקוישס עסלעכע בענדליק קילא שרי6ם, # •ןןר קאםסנס, און געװיןרן םײםשער פ#ר זיך. דןס זעלבע איז נעשען םים די םןשינען: עםלעכע #רבלםער ד^ין זיך בוזאפעננעלײגס און געקזישס # ם#ש*ן אין ס.*רסיק. ןןנשסןס גרויםע, םןדערן-אײגגעריכסעסע דרוקערײנן אויםן אײיזןסןישן םוסםער, װעםען םען קען ששעלן פןדערונגען 6ון ניסע, פןרונשוזןרםלעכע #רבעס, ה$ש איר איבש אין װ#רשע בענוליקער #זעלכע .ששײגן׳ אייף בוידןם• און קעלער• סשיבלעך, װערכע פירן # ששלדיק לעבן, םאסערן זיך םיםן סוים *ויף בו #6רדינען *ויף # שסיקל בר1ים, אזוי װײם, אז װען ועי פאוײן ז$ל זײ געבן איין סןןנ אין דער װ?ך *ינעם ב־י # בײםוגג, װןלםן זײ גערן אײננעיאקס זײער ,שאנריק׳ *ון נעגאננןנן ארבעסן• ועלבסס6*רשסענרלעך, *ז בײ *ז# קלןגעדיקער ,פןןברי• ק#ביע' קען קײן גוםע *רבעם נישס *רויס• די •רײזן זענען דןן דערגןןנגזן ביז * םינימום. זןלן רעדן ביפערן: פ*רן ק־ינ ה*ס םןן אין װ#רשע גענוםען ם#ר ז*ץ 6ין 12 ביז 18 רובל שאר * בויגן, און איבס נעםם םעי נױן 18 ניז 28 גילדן ם#ר * בויגן״• נ*ך ערגער איז די לאגע בײ די םאשינןן• די םינדעס• שע דדוק-פאשק (אשילו 8 גענזבסע) קץסס סויזנס דןלאר. דזן םוו םען שוין הןןנן א געהעריקן ל$ק8ל םים עלעקשריש^ קואשם, זײן אוגםערגעװןרפן ד• 6*רשריסשן פון דער #6נריקס■ *ינסשעקביע און בןלן #6רשײדענע רעג-רונגס• אין ק$םינ#לע ששײערן. און שסעלם אײך שןר, *ז #ז# םין דרוקער װערס ווויסגענענן •לאסן 6ון ןס די זעבערײען, װעלכעקװעםשן ער• נעץ ץפ א סאסריץ, ןסססןל םיס בעקולעסשעסן געשםןדבענעם שויפש- װו אײן א1ת א-ז העכער און ד$ס *װײםע נירריקער *ץ 6יל ם$ל איז די ■ל#סע גןר אויםגעגלײנם םים די שרי6ס, *זוי, #ז בײם בעסטן װילן קען דער דרוקער קײן *1תי1ת נישש *רויסברענגען. דערבו איז דער דורכשניטלעכער ארײז םון ןסס10 דרוק אין װפרשע 8 זל. אויב װעלן #רויםגעבן גוםע וובעס, םוז זי דויערן בײ די ערשםע סויונם װײניקסםנס 3 שעת וסושין באשעפסיקם 2 םענםשן, װעלכע, (אויב זײ זענען 6זוײ;ם.#רבעסער) בוקופען אײנער 20 גילדן םןר 8 שעה ןרבעס, און דער בװײםער 10 גילק, איבס גײם בו פמרנ, ןיעקסרע, דירח, שסײערן א. ד. גל. 6-5 גילדן 8 ס*ר• װי ז״ע איז דן דער חשנון? איז סען דןך ןנער ײק, גיס פען ייך ון עבהז *נשסןס 3 רױ אץ 9 שעו/ םןכס םען 6 און;נשכוס בו ןרבעסן 8 נןרםוין #רבעססיפןןנ, ארבעס םען סג ששה א. א• מ. מןס 88י 18 8יבעס עם קומס 8ר1יס, — *ײששןןרס םען שוץ בו ז?ק• 8לע װײםן עם גיס. 'יןיין די דרוקער**8לעב#םים נעהאס מעלנע ס׳איז *ר• נוניױ־ביע, װןלםן זײ א6שר אײגיקע ענינים געקןנס רעגזלירן. מן •יןלס געפינען 8 מיכל בו דער קןנקירענץ, װעלכע **• ניןנכ דעם י8ך. נאך ו 6וקס, װעלכע ריקס־זו די גםיםה פון דרוקער-6ןך• 1ײ1 קריג זעגען אין װ#רשע געװען דרײ שריפט־גיסערײען: ײגי' ־#נד,?ערזשינסקי און אידזשיקןהסקי• איבס. נישם נןר ײײ ס זענען נישס בונעקוסןנן קיץ שריפס־גיםערײען, נןר די