Literarishe bleter · 1927-03-04 · 9 (4.3.1927) · p. Seite 178

ליטעדארי׳םע בלעםער 178 9 זא דדר אװנט לכבוד דעם ערשײנעו 5װ די ״װארשעװזיר שרי£טך שטרןך, און רער6*ר זענען םיר אייך געקיפען אץ דער ליבע, ראסור. סעגאלןװיםש דערםןנט די עײםן, װען סיה;ס זיך נע׳ שעםס סיםן ײדישן װןרם און װען דער ,ססודענס׳ הזןם נביעות געזןנם, אז אין 20 יןר ארום װעס ײדיש אונמערגײן. די (2 יןר זענען ןריבער און םיר 6ײערן איצם ן יים-טיב צון אינזןר ליסערןסור, װןס ןנסװיקלס זין און װןקסס. סענןלןװיסש $9. לעםיזירם םים קןביזנען װעגן דער איגנןרןציע בו ײדיש פזד דער בורזשואזיע. דער ײדישער בירזשוי ד*רף בל1יז הןנן, ם׳זןל זיך םים אונז רעכענען אין דער ,װעדם׳, םיר זןלן הןבן אן הםכםה םון דר1יםן, בכלל הערשן בנינע ליסעראשור אלעםןל נישם בןרעכסיקסע ■סיכןזן■ םען װיל דעם דיכסער ןנםין ד,ס ע1ל םון דער ■ארםײ, םון ■*רםײען. ןבער ןדיג■ סער דארף זײן 6רײ, איםןאהעגניק. ער דארף שסײן אינער •ארםײען און קרײזלעך• און ע־שם דאן װעם ער געשעגס *ון געןצםעס װערן םון אלעםען. לאםיר הא6ן, *ז די ײרישע ליםעראסור װעס איבערקו• םען *לע שסר1יכלוננען, אין װאס אין גל1יב םיטן נאנען היוץ. א ה ר ן צ ײ ם ל י ן װייזס ןן, *ז די םיסיע 4 6ון דעי ײדישער ליםעראסור איז צו װערן *לװעלפלעך, אינסערנוציי. נ*ל. די ײדישע ליםעראסור דארף םער, װי *נדערע ליםער*■ םורן, זיך *■געבן םים *לגעםײנע •ר*בלעם;ן און זוכענישן. ה. ד. נאםבערג דערצײלם זכר1נ1ת 6ונם ז*םלנין ,ד*ס ציו*נציקסםע יןרהונדערס׳, װ*ס איז געװעזן רעדאנױס ■ון אברהם רײזען• ער דערצײלס קןםישע ע*יז*דן, װןס װ*ן *ר1יס געלעכםער. * קלײן ביצעלע איז געװעזן יענער ,ז*כי• בוך׳. די רעדןקציע 6ינם ,20.םן יןרהינדעום׳ הןם •*רנופען * קלײן ב1ידעם-שסיבל. די רעדאקםןרן הןם קײנער נישס גע■ קענס. דןם אײנציקע, װןס איז געװעזן, איז אידעאליזם. ס׳ייז געװעזן * גלייבן. איך װןלם געװןלם, *ז ס׳זןל װײסער קו• םען *ז* צײם םים *ז1י סול ױגנםלעצע התלהבית און אפונה אין דער א־יגענער *רבעס. נןך די רעדעם הןבן נעלײעגס אייםצוגן סץ זײערע זןק אק די, װןרשעװער שרי6סן' ם.6לןקסער, י. קירםןן אין י. ■ ע ר ל ע. דער ע1לם הןם א1יםגעד,ערם געשסןנס *ין שס*רק *■לןיירם. צום ס1ף 6ון ןװנם הןם םען א1יםגעפלןס 3 עקז. 6ון די װארשעװער שריסםן. שפעם ב*נ*כם הןם םען, ןנשסןס דער חב־ישן בןנקעס. געכןום ן סענצל... פאר דער ײדישער גימנאדע געיר־יט־רשימד־ז נומ• @ , י1םף כץ, װןרשע — .10 גילק רןציןנזש-דװך םשי#ע שסירן און םרדכי גןלדבערנ-געגעבן בײ * 6*רװײלונג —.3 , ■13 גילרןי רשיםית נום■ 1-7 — .815 , ~ •828 גילרן פארלאג ב• קלעצהין נחמן מײזיל נאענטע אוז װײטע צװײטער בןנד סרײטיק דעם 25־טן 6עברו*ר איז אין ליםער*סן.6*רײן 8ןרנעקוםען *ן ןװנס, געתידםעס די ,װ*רשעװער שרי6סן'. דער ןװנס הןס צונעצ1יגן * נר1יםן ע1לם צוהערער. װ*רשעװער ײרישע שריססשםעלער הןק זיך ןוגעגעב[ ד,שנ1ףד,נ6ש, סיהןם גערעדם װעגן די דערגר-כיננען און ם׳הןם *ויך נישם געמןכם קײן ס1ד 6ון די חסר1נ1ת. דער גרויסער ע1לם, װןס הןס ןנ• נע6ולס דעם ז*ל, הןם צום װי6לםםן םיל געװיזן, װי גר1ים עס איז דער אינסערעם צו דער ײדישער ליסער*סור און װי נןענס עם זענען אים די לײדן און פרײדן םון *ונזער ש*6ן. דער ןװנס װערם געע6נס דורך ז• םענןלןװיםש און דןם ערשסע װןרם באקוםם נ. מײזיל: ם׳איז באםת * גר1יםע 6רײד, בשעת םיר פןכן ן 6ןר• גלײך צװישן דעם, װןס איז געװעזן א ם ן ל ױן ד;ם, זזןס איז א י צ ס. םיר יידן הןבן ן געזו1ינהײם צו קלןנן זיך א1יף אונזער ג1רל, םיר 6*רגעסן דעם דורכנעגןנגענעם װןג. א1יב ם׳װ ל דערקענען װעלכע ס׳ױז ענדערוננ אין ן ז*ך — םוז םען שםײן םין איר 6ון דןרתײםנס, כדי צו דערזען ב1לם דעם אונ• םערשיר סין ןםןל און איצש. װילן םיר ז:ך *■נעגן 8 יין־ וחשבין רערױן, מןס םיר הןבן איצש אין דער ײדישער ליסע״ רןסור, דןרף םען זען, װי זי הןס אויםגעזען םים עסלעכע דרײםיק יןר צוריק. ןנז האס ויר דעם יידישן זןםלכוך ,ײדי■ שע ביבליןםעק׳, *ר1יםנעגעבן 6ון •רצן אין 1891—און די ,װןרשעװער שרי6סן׳. ױך װיל נישס םןכן קײן *נןליז, װיכ• סיק איז דער *לגעפײנער 6ןרגלײן. נ. פײזיל ם*רגלייכש די באציונג צו ײדיש *םןל און הײנס. דעם גרעססן אונםערשיד צוױשן דער ,ױדישער ביבלין• סעק׳ ױן די .װארשעװער שרי6סן' קען םען דערקענען אין די *רשיקלען. םיר זענצן 6ין יענער צײם רײף געװןרן אין *לע הינז־צשן, *לזײסיקער און װעלסלעצלר. בײ דער גאנצעי שלעצ״ םןר לאנע סון דער ײדישער ליסעראסור, קען םען נישם 6*ר• לײקעגע; די ריזן״שריס, װעלכע םיר הןבן דודצג<ם*צם. א. קןבױנע רעדס *. ד. ס. ,ליםערארישער י1ם*ם1ב ױן ליםערארישע װןכעדיקײם׳. יעדער א דעז האם איר י1ם• ט1ב און װןכעריקײם. דער י1ם.ש1ב קוםם ערב איר פארװירקלע• צינג. *ז1י איז דןם בײ *לע *נדערע אידעען און *ז1י א1יך אץ דער אירעע 6ון דער ײדישלר ליסעראטור. ױנזער י1ם.ס1ב הןבן םיר גע*ר*װעם םים עםלעכע צװןנציק יאר צוריק, װען אונזער ליסערןסור איז נןך נישס גןגװעזן װירקלעך, דערפןר איז םען געװעזן סײערלעך, רןםןנםיש. דער ײדישער דיכםער הןם דאםןלם נ<חל1םש, *ז די ײדישע ליםעראסור װעס ב*• הערשן דןם גןנצע ײרישע 6ןלק, *ז זי װעם *ים *רײנסירן אין רער װעלם אין ןז די ליםער*םור װעם *ים געבן ■רנסה. לײדער הןש דער ײדישער שריפסשםעלער *נס1ישם. ביז הײנם איז די יירישע ליסער*סור * 6*לקם.ליטער#םור, קײן •רנסה גים זי נישש, אין דעם נןנען סןלק בןהערשס זי נישס. איגזער ,ןריםשןקרןטיע׳ װערס זיך םים *לע כ'ח1ת, װיל נישט װיסן 6ון א־ר. א1יב דער ײדישער שרי6םשםעלער טוט 6ונדעסםװעגן דןס זײ:יקע, ש6#ם און *רבעם איבער זיך, איז עם נןר דער• ס#ר, װײל די ײדישע ליםערןסור איז * װירקלעכקײם. די ,װ*ר• שעװער שריפשן׳ איז דןס נוך םון אונוער װירקלעצקײס און סון אונזער װןכעדיקײם. ז.סעג*לןװיטש: איך הןב נישם ליב די ןלע *נןליזעס, װי *ז1י םיר זענען נעקוסען *ון #6רװןס. סיר הןבן גערעדם ײדיש, געזונגען ײדישע לידער, װײל ײריש איז אונזער