Literarishe bleter · 1927-03-04 · 9 (4.3.1927) · p. Seite 172

! 72ו ליטערארישע בל״טער 9יא 4 ײדיש א. איו מ• זילבורג^ 4 מײבע אוביװערסיטעטז ► ► מאקסים גארקי קוקנדיק אין דעם פינםטערן לאך םון טיר, האט ער אויםגיך, שטילערהײט געזאגט: — דו זעסס,—זי איז א קראנקע. א זון אירער, א מוזיקער האט זיך דערשאסן אין מאסקװע, און זי װארט אלץ אױף איכ שוין באלד צװײ יאר... שפעטער, בײם טײ טרינקען, האט ער, אן צוזאמענהאנג םיט נישט קײן געװײנלעכע װערטער, 'דערצײלט, אז די םרוי איז א גוטבאזיצערין, ער — א לערער פון געשיכטע, איז געװעץ דער רעפעטיטאר םון איר זון, האט ער זיך פארליבט אין איר. און זי איז אװעק פון איר מאן — א דײסש, א באראן, — זי איז געװען אן אפערע־זינגערין. זײ האבן זײער גוט געלעבס נישט קוקנדיק דערויף, װאס איר מאן האט אויף אלערל" אופנים זיך באמיט צו פארביטערן איר דאס לעבן. דערצײלט האט ער יונקט, װי ער װאלט געלײענט א נישש דײטלעכן בתב, פארזשמורענדיק די אויגן, צוקוקנדיק זיך אנ־ געשטרעננט אויף עפעס אין דער טונקלקײט םון דער שמוצי־ קער קיך, מיט דער צעפױלטער פאדלאגע בײם אויװן. זיך בריענדיק און זופנדיק די טײ, האט זײן פנים זיך גערונצלט. די רויטע אויגן האבן שרעקעדיק געפינטלט. — דו — װער ביסטז — האט ער נאכאמאל געפרעגס. — יא, א בײגל־בעקער, אן ארבעטער. — מאדנע, נישס ענלעך. װאס זאל דאם באדײטןז זײנע רײד האבן געקלונגען אומרויק, ער האם געקוקס אויף מיר מיט אומצוטרוי, מיט א בליק פון א גערודםסן. איך האב אים קורץ דערצײלט װעגן זיך. — אזױ גארז — האט ער שטיל אויםגעשריען — יא, אזוי גאר... און פלוצלינג איז ער לעבעדיקער געװארן און געפרעגמ: — דו קענםט די מעשה װעגן .דעם מאוםן ענטעלע״י האםט געלײענט? זײן פנים האט זיך צעקרומט, ער האט אנגעהויבן רעדן מיט צארן, ארײנברענגענדיק מיך אין פארװונדערונג מיםן אומנאטירלעכן קװיטש פון זײן הײזעריקן קיל• — די דאזיקע מעשה — פארציטו אין דײנע יארן האב איך אויך א סראכט געםון — אפשר בין איך א שװאןז און — אס... כ׳האב געזאלט גײן אין דער אקאדעמיע—און בין אװעק אין אוניװערסיטעט. דער פאטער—א גלח — האט זיך אפגעזאגם פון מיר. האב געשטודירט אין פאריז — די געשיכטע פון די אומגליקן פון דער מענטשהײט — די געשיכטע םון פראגרער. איך האב געשריבן, יא, א, װי דאס איז אלץ... ער איז ארויפגעשפרונגען אויפן שטול, זיך צוגעהארכ־ און דערנאך געזאגם צו מיר: — דער פראגרעם—דאס איז אן אויסגעסראכטע זאך, צי טרײסטן זיך אלײןו דאם לעבן איז נישט קלוג. אן א זין. אן קנעכטשאפט — איז נישט מעגלעך קײן פראגרעס, אויב די מערהײט ־גיט זיך נישט אונטער דער מינדערהײט — מח ז־ ׳ מענטשהײם םארבלײבן אויפן אלטן װעג. װעלנדיק פארלײכטעוי אונזער לעבן, אונזער ארבעט, פארשװערן מיר עס אלץ מעי ׳ י י פארגרעםערן אונזער ארבעט. די פאבריקן און סאשינעם דינ;ן ער איז געװען א יאר פערציק, זײן רויט פנים מיט די גראבע ליפן און שװארצע װאנצעס האם אויסגעזען דערשראקן, באאומרויקט, ער האט שטארק געריבן די גרויע האר אויף זײן קײ־ לעכדיקן שארבן און האט גערעדט װאס װײטער אלץ ניכטערער. — מיר פארן מארגן אין קיעװ, — האט געזאגט די פרוי האלב פרעגגדיק, האלב זיכער. — יא, מארגןו און דו מוזס זיך אויםרוען. פארװאס לײגסטו דיך נישטז עם איז שוין זײער שפעט... — װעט ער הײנם נישט קומען. מישעז — א, נײןו אין זאװיערוכע... לאמיר גײן, לײג זיך... נעמענדיק די לאמפ פון טיש, האט ער די פרוי ארײנגעפירט אין א קלײנטשיק טירל הינטער דער ביכער-שאפע. איך בין לאנג געזעםן אלײן, נישט קלערנדיק װעגן קײן זאך, הערנדיק זײן שטיל הײזעריקלעך קול. האריקע לאפעם האבן זיך געשארט איבער די שױבן פון די פענסטער. אין א לושזע פון צעגאנגע־ נעם שנײ האט ציטעריק אפגעשײנט דער פלאם פונם ליכט. דאס צימער איז געװען פול אנגעשטעלט מיט זאכן און אנגע־ םילט מיט א םאדנעם װארעמען ריח, װאס האט פארשלעפערט דעם געדאנק. אט איז װאקלענדיק ארײנגעקומען זשארזש, האלםנדיק אין האנט די לאמפ. דער אבאזשור האט זיך דריבנע גע־ קלאפט אנם גלאז. — זי האט זיך געלײגט. עד האט אװעקגעשטעלט די לאמפ אויפן טיש, איז שטײן געבליבן א םארטראכטער אין ם־יטן צימער און אנגעהויבן רעדן, נישט קוקנדיק אויף מיר: — נו, װאסז אן דיר, װאלס איך, מסתמא, אוםגעקומען... א דאנקו װער ביסטוז ער האט אנגעבױגן דעם קאפ אויף א זײט. צוהארכנדיק צו איטלעכן שארך אין צװײסן צימער און אויפציטערנדיק. — זי איז אײער פרויז האב איך שטיל א פרעג געטון. — מײן װײב, אלץ. דאם גאנצע לעבןו — האט געזאגט דער מענטש אפגעהאקט, נישט הויך, קוקנדיק צו דער פאד לאגע, און װידער אנגעהויבן שטארק רײבן דעם קאפ מיט די הענט. — אפשר א גלאז טײ — האז ער איז אװעק אצעשטרײםער צו דער טיר. איז אבער שטײן געבליבן, דערמאנענדיק זיך, אז די דינסט האט זיך אי, בערגעגעסן םיס פיש און מ׳האט זי אװעקגעפירט אין שפיטאל, איך האב אים כוץ־געלײגט אנצושטעלן דעם סאמאװאר, ער האס מסכים געװען, צוש^קלענדיק מיסן קאפ און, פארגעסנ־ דיק, ״קענםיק. אז ער א־ז האלב נאקעש. און שלענדערנדיק מיט די בארװעסע פיס איבער דער נאסער פאדלאגע, האט ער סיך ארײנגעפ־רש אין אקלײןקיכל. דארט, אנשפארנ־ דיק זיך םיס דער פל־יצע צום אוױון, האט ער איבערגעחזרם: — אן דיר — װאלט איך דערפרױרן געװארן—א דאנק, און פלוצלינג, אויפציטערנד־יק, האט ער מיך אנגעקוקט מיט ברײט פאנאנדערגעעפנטע אויגן: — װאס װאלם עם דעמאלט געװארן סיט אירז א, גאט...