Literarishe bleter · 1927-02-18 · 7 (18.2.1927) · p. Seite 132

ליםערארישע פלעטער 132 7 יו׳אל ענגעל-1 אין יםו איז געשטארבן אײנער פץ די באדײטנדסטע ײדישע םוויקער אץ קאמיאױטארן ױאל ענגעל. דער פארשטארבענעד האט געװאלדיקע פארדינסטן פאר דער ײדישער מץןיק ער איז געװען אײנער פץ די ער■ ששע, װעלכע האבן געלײגם דעכ גרונט־שטיץ פאר דעם מאדערנעם ליד י.ןענגעל איז געבוירן אין 1868 אין בערדיאנסק, טאױרישער גוב״ געענדיקט דארט גימנאזיע, געלערנט אין כארקאװער איניװערזי טעט און אין 1893 ארײננעטראט; אין פאסקװער קאנסערװאטאריע. אין מאסקװע האט זיך ענגעל באקאנט מיט דער ײדישער נאציאנאלער שטודירנדיקער ױגנט, װעלכע האבן אים דערנענטערט צו ײדן און צו דער ײדישער פודק. צוזאפען ם־ט אײניקע חברים האט ער פארפאסט םו;יק צו אן אפערע ״אסתר״ (אין רוםיש), װעלכע איז אין 1894 אויפגע־ פירט געװארן אין א פריװאטן הויז אין מאסקמע ענגעל איז גע־ װען א מיטארבעטער פון ,ױסקיא װיעדאמאםטי׳, געשריבן דארס ארטיקלען איבער מ-זיק און ער איז געװעןי דער שםענדיקער ״ם-י זיק־קריטיקער פון אט דער אנגעזעענער רוםישער צײטיננ. םין 1900 שטעלט זיך ױאל (פריער ױלױס} אין דער שפיץ פץ דער ״חברה פאר ײדישער פאלקס־מוזיק׳, ער האלט אין פארשײדענע שטעט רעפעראטן, פראפאגאנדידט פאר דעם נײעם ײדישן ליד. ער פארט ארום מיט ש. אנסקין אין פארשײדענע שטעטלעך און זאמלט ײדישע לידער, ײדישע מאטיװן. ױאל ענגעל האט ארוים־ געלאזם םיל פאלקס־לידער, נאטן צו ײדישע און העברעישע ליי דער אין פעטערבורג, מאסקװע, קיעװ אץ אין בערלין (אין סאר■ לאג ״ױבל', װאס ער איז געװען זײן רעדאקטאר), באזונדער זע־ נען באקאנט זײנע זאמלינגען ״קינדער-לידער״, װאס װערן באנוצט אין די ײדישע שולן און קינדערהײמען. די ליבע צו מוזיק האט ענגעל געירשנט פון זײן פאטער. װעלכער איז געװען א םאר■ ברענטער מוזיקער, הגם ער״האט קײן נאסן נישט געקאנט. ױאל עננעל האט אויפגעשריבן די פרעכטיקע פוזיק פאר אנםקים .דבוק״ בײ ,הבימה״. ער האט פאר דער ,הביםה׳ אויך אויפגעשדיבן מוזיק צו פרצינס ״נאך קבורה״, צו שלום־עליכמם ״דער גם׳. די לעצטע יארן האט ױאל ענגעל געלעבטאין ארץ־ישראי, װו ער האט גענומע״ן אן״אקסיװן אנטײל אינם דארטיקן םװיקא לישן לעבן. אין די ,ליט. בלעטער* נומ. 17 און״ 20 זענען גע■ װען געדרוקט ארסיקל םץ הענעך קאן: .ױאל ענגעל דער פיאנערי'. ױאל ענגעלס טויט איז א גרויסע אבדה פאר דער ײדישעי םװיק• נ• מ. ײדי״ באכמ 2 טײלן פרײז סל.4 גילדן אדרעס: .67 .ק ,ס2 'ס1^£[13^ .*■1ח1{טע8״ מצורעת (סןגוץס^זז) שמע1ן ױשקעװיטש פון פאריז איז אנגעקוםען די ידיעה, אז אין עלםער פון 59 יאר איז דארס געשטארבן דער באװוסטער ײדיש׳רוםישער שריפטשטעלער שפעון״ יושקעװיטש. צװישן די ײדישי רוסישע דערצײלער און דראםאטורגן איז ער געװען דער סאמע פעיקכ״זער און פראדוקטױוסטער. געב ירן אױ ער אין אדעס אין 1868, דארטן באקוכען זײן בילה־נג א ן דערנאך געלערנט אין א־ניװערסיטעט אויף מעדיצינישן פאקולטעט. זײן ערשטע דערצײ־ לוננ האט ער אפגעדרוקט אין באקאנטן ריםישן זשורנאל .רוסקא■ יע באגאטסװא׳ (רעדאקטאר װל. קאראלענקא). אין ,װאככאד״ האם ױשקעװיטש אפגעדרוקט א גרעס רע דערצײלונג .ראספאד*, װו ער האט געשילדעדט דאם צעפאל, פ ן דער ײדישער בורזשו• אזער שטוב. דערנאך נעמט ש. ױשקעוזיכש אנטײל אין די אנגע־ זעענסטע פעריאדישע רוסישע אויםגאבן. ש. ױשקעװיטש האט אױך פארפאסט ״עטלעכע דראםען, װעלכע זענען אויפגעפירט געי װארן אויף די בעסטע רוסישע בינעס. זײנע ,אין שטאט״, ״הינ־ גער׳ אץ ,םיזערערע* האבן זיך געהאלטן אויף דעד רוםישער ב־נע א לענגערע צײט אוןישטארק באריפט געמאכט זײער מחבר. אויך אין ײדישן טעאטער זענען די פיעסן אויפגעפירט געװארן, װי אויך זײנע שפעטערדיקע דראפען ,דעם ארעםאנס חלום״ (סאנ־ קין), ,אין א ר־יך הייז־. הײ־יאר איז דורך״מארים שװארץ אויפ־ געפירט געװארן זײן פיעסע ״דער לופטימענטש״. אײניקע יושקע״ װיטשעס פיעסן זענען ערשינען אין א ײדישער איבערזעצונג, דאס לאדזשער ״טאגעבלאס״ האט דא נישט לאנג געדרוקש ױשקעװי־ טשעס ראםאן ״די פאםירונגען פון לעאן דרײ׳, אין נױ־יארקער ״טאג״איז געגאנגען אין הםשכים זײן נײער ראמאן ״דער רדיטער שטורם, אדער די איבערשראקענע פענטשן״ אויפגעװאקסן אין אדעס, האט ש. ױשקעװיפש גוט געקאנט דאס לעבן א׳ן די פסיכאלאגיע פון די האלב־אסימילירטע ײדישע קלײנבירגער, און זײ ריכטיק געשילדערט, זײ םיט זײער סביבד״ מיט זײער ײדיש־רוסישער אויסשפראך. אין זײנע דראפען פלעגט ער צו־אמען מיט די דערשלאגענע, צוגעדרוקסע םיפן פון די עלטערן, געבן רעזאנער־םיפן פין דער ױגנט, װעלכע פלעגן אפט■ מאל דרעשן ,דרײםטע״ װערטער: אים האבן זיך פער אײנגעגעבן צו שילדערן די איבערשראקענע פענטשן, װאם זענען פארסמט פון נויס א ן דחקות, אײדער פאזיטיװע טיפן ױשקעװיטשן האט געלונ■ גען אין זײנע דראפען צו שאפן דראמאטישע םאמענטן, ער האט געקאנס ברענגען זײנע סיפן, — אפטמאל עלטערן אץ קינדער, ברודער און שװעםטער — צו שארםע צוזאמענשטויסן, װאס זענען זײער גערן אויפנענופען יעװארן דורך דעם רעאליםטישן טעאטער, װאס זוכט דראמאטישע עפעקטן. זײנע דראמעם האבן גערירט, גע• רײצט די נערװן. א סײל פון זײנע װערק װאלט מען באדארפט איבערזעצן אין ײדיש. (דר*מ*טישע •ןעמע איז 10 *ילדער) _פרײז 4 גילדן_ 1863 (ראס*;) — 4.50 א-וס רי חו־בות (:ארעלן) - 4.50