Literarishe bleter · 1927-01-11 · 6 (11.1.1927) · p. Seite 108

6זא ליטערארישע בלעטער 108 די ײדישע פרעסע איו בעסאראביעז מ. י• שײקעװיטש/העשענעװ ױ$ק*ס ש, י, זישװ, ס, י, שײקעװיטש, ישראל מ ײ ג ש ס ײ ן, דןר ס*ר*זש 6ון דעם .בןסעראנער לענן׳ ייז געװען א200 ־ 300 עקז. גאך 2/ 21 חדשים הןס זי זין סארםאכס. דעם םיםארבעטער סון דער #ארםאכםער זנײםונג ם. י. ש״קעװיטש, געלינגם בו באקוםען א ערלייעעניש *ויף א נײע ײדישע צײסונג ,ד ע ר ם א ר ג ן׳. אלם *װײסער רעדאק• סאר װערם אײנגעלאדן ישראל װײנשםײן. .דער םארגן׳ שטרעבם עו זײן א לאגדם-עײםונג און עו מערן א סריבונע סאר יעדן יידישן ערנסטן ײארס. די עייםונג שא6ס א לעבעדיקע פארבינדונג םים דער סראװינץ, זי סארבינדם זיך א1יך םים דער א1יםער-רוםעגישער ײדישער װעלם. םיט דער ײדישער סרעסע אץ סארשידענע לענדער. אין אסריל 1920 נאך 4 חדשים ןקזיםםירן סונם .םארגן׳ האט אננעד.1יבן בו דערשײנען א נײע בײסונג ,דער א;ד', װאם איז געשאסן געװארן דורך די בי1יניםסן. ,דער םארנן׳ האס ויך געםוזס 6ארםא3ן. אין דער נײער בײםונג ,ד ע ר א י ד׳ זענען א חוץ דעם נײעם רעדאקסאר ה. ס א ם ט א ן ארײן אלם שםלנדיקע םיט• ארבעסער די געװעזענע םיםארבעםער סונם ,םארגן׳, נאר סון זײער טעטיקײם זענען אויסגעשלאםן געװארן אלע 6ראגן, װאם אז1י אדער אנדערש רירן זײ אן ביוניזם. ,דער איד׳ האם פונקביאנירם א בװײ יאד, זײן סיראזש אױ אױ6געװאקסן סון 1200—1500 נופערן, <דער סיראזש סונם ,םארגן׳) ביז 2000—2503, אבער דאן 6לעגם די בײםונג ער• שײנען םיט דעסיביט, און דער ארויםגעבער האם םער קײן געלט נישס נעװאלט בולײנן און ער האם סארםאכם די בײטונג. נאך א קורבער ה6םקה, אין װעלכן ס׳איז ארויםגעגאננען ,דאס װארס׳ אונטער דער דעדאקביע סק ישראל װײנשסײן אן א םאסעריעלן יםוד, האס אנגעהויבן ארויסבונײן ,אונזער בײם׳ אינם 1922 יאר, און אם די בײטונג דערשײנס ביון הײנטיקן סאג. ס׳האבן אנגעה1יבן אר1יסבוגײן א1יך אנדערע ײדישע בײסשרי6טן אין בעסאראביע: א בעירי־ביוניםםישער װאכנדריסם .ע ר ד און א ר ב ע ם׳, א םאנאםשריסט ,יאם קאאסעראסיװע מארט׳, א קינדער״זשורנאל .סאר אוגזעד קינד׳, װעלכל דעד• שײנען ביזן הײנסיקן סאנ• ס׳זענען געװען א1יך אנדערע, װאס האבן נישם נעהאט קײן אריכת-יםים. בײ הײנס בו טאג עקזיםסירס ש1ין אין בעסאראביע א 6עסםע ײדישע פרעסע, ס׳געסינען זיך ש1ין עסלעכע ײדישע דרוקערײען. פארלאג ב• קלעצלין נחמן מײזיל נאענטע אה װײטע צװײםער באנד 264 זײטן. פרײז 5 גילדן. *ייסשייס^גדער *ייקרף־■ .67 .ון ,28 1>1ױו816א ,8ױוא2*זא1\\ ,״מ£|ץ8¥0. אינסער דער רוסישער הערשאסט איז אין בעסאראביען נישס ערשיגען קײן שיפ ילדישע בײסשריסס. א8ילו א ײדיש ביכל סלעגם גאר זעלםן זיך דרוקן אין בעםאראביע <א קלײנע אויםנאפע איז די װאכנסלעכע בײסונג ,דאס ײרישע סאלק׳ סון װעלכן ם־זענען ערשינען בװיי-דרײ נוסערן אין בענדער אין 1917). קעשענעװ האס נישס געקאנם זיין קיץ ליםערארישער בענסר. זי האם נישס סארפאנם קײז שום ליםערארישע כח1ת. אין די בעסאראבער דרוקערײען איז אפילו נישס געװען קײן שריסס א1יף אפבודרוקן םער װי א סאר הונדערס שורית אין ײדיש. בעסאראביע האם זיך א1יך גענויסיקס נישס אין קײן ספע• ביעלער יידישער בײסוננ, װײל רי װארשעװער בײסוננען, רײך אץ אינ6אים*ביע און אין ליסעראםיר, סלענן אנקוםען קײן קע־ שענעװ א1יף דעם בװײסן־דר־םן סאג• .א ו נ ז ע ר ל ע ב ן׳ א אדעסער ײדישע בײסוננ, 6לעגם אהער אנקוםען נאך אין דעם זעלבן םאג. אבער נישס געקאנס קאנקורירען סיס די װאר• שעװער. די דעםאלםיקע רוםישע פרעםע אץ קעשענעװ אין בכלל אין בעםאראביע האס געסראנן א רײן לאקאלן צןראקםער• אבער א לאקאלע ײדישע סרעםע װאלם נישם געהאט קײן שום ערסאלג, װייל דןר האלב-אםיםילירםער ,אינםעליגענם׳ 8לעגם װײנן סין ײדיש קײן אקםיװע ײדישיםםישע אינסעליגענץ איז סריער כפעם װי נישם געװען. די לאנע בײם זיך נאך דער םלחםה, װען בעםאראביע װערם אסגעריםן פון א ד ע ס אין װ א ר ש ע . א1יך די רעײא־ ליביע 6ונם יאר 1917 האם געװירקט אויף דער סארשםרײםונג סינם ״דישן װארס. נישס גאד דער ,בינד׳ א1יך די ביוניסםישע סארסײ, אפשר קענן איר מילן, האס פיסגעהאלסן די אנטװיק־ לונג פינם ײדישן װארם אין בעםאראביע• אבער אויך נאך דעם האם אלאננע בײס נישם געקענס דערשײנען קײן ײדישע בייםינג אין בעםאראביע. ס׳איז נישס נעװעי קיין שום םענלעכקײם בו באקיםען שרי6ם א1יף א ביי• סונג. און דערבי האם די נײ־אננעקיםענע רוםענישע םאכם די ערשטע בײם זיך באבויגן פסים א באזיגדער איםבוםרוי בי די נאביאגאלע םינדערה־יסן און ביז םיס 1919 נישס ארייסגעגעבן קײן ערלויבניש א1יף א ײדישער בײסוננ אין בעםאראביע• ערשם אינס־םן 1919 װערם ארויסנעגעבן די ערשםע ער• לויבעניש א1־ף א ײדישע בײסונג .דאם סעסאראפער לעבן׳. די ערלויפעניש האם באקיםען א קריםס, א רוםענישער באאםסער א ס ר י א , װעלכער םאכס דער6ון א נעשע6ם און פארסרוים די בײסינג בװײ ײדן, געװעזענע און קינססיקע ארויםגעבער 6ון ריסישע נעלע בײסוגגען. די דאזיקע בװײ ײדן שעפען זיך א6ילו אייסצוזאגן, װער ס׳איז דער אסיביעלער רעדאקסאר 6ון דעך בײסונג. דער סאקסישער רעדאקסאר האס זיך באבויגן ערנסס בי זיין אויפגאבע, אין דאם רוסם ארוים בסדר סכסוכ־ם מים די ארויםגעבער, װאס האלםן אין אײן סאדערן, אז די בײסונג זאל זײן אנעלע אין סענסאביאנעלע. די בײםוננ האש זיך בא־ שעססיקם ס׳ר1ב מים אינסארםאביע, און א1יך גענעבן סענלעכע לײם־ארםיקלען םים 2—3 6עליעסאנען א ױאך• די שסענדיקע פיםארבעסעד סין דער בײםינג זעגען אד•