Literarishe bleter · 1927-01-11 · 6 (11.1.1927) · p. Seite 106

ליטערארישע כלעסער 106 6 ז(א איז אײנס 8ין די װינדיקע לענדער אויף דער װעלם, װו עס װערם זייער א סך אויזםערקזאמקײם נעשענקם 6*ר דער דער־ עלונג 8זן די קינדער׳.(!) (לויט ןם דער גירסא זענען ראסנ• םארגאנד און אםעריקע 8 גןרנישס קענן סארעכסינע!) דערנןך ערשס קוםס א .לײרער/ װןס איז װערם געלס: ,לײדער, ליגס די גאנעע;דעױנג אין די הענט 8ון די ציוניסםן, ױעלכע װילן נישס, אז ײדישע קינדער זאלן רעדן ײדיקז׳• םער קײן םײנונגס• סארשײדנהײם, װי עס זעם אויס, גיגס נישס! םים דעם 6*ר• װיגם םען דעם אעסערװאקסנדן ד1ר. עם קוםןן נאך א סאר נאםיען 6ון דעם םין קלײזל־יאליסיק עיז אן אולסרא-אידעאליס• סישן אירעאל... די קינדער זאלן 6אר די אײגענע געזאםלםע נראשנס בויען אײדיש־סםישן קינדעיהײם אין עאלעםםינע... די סאר עונליעיםסישע נאסיגן זענען נישס שלעכס, סריפיטױו אין עו דער זאך. דער אויכװאל סין קינדערשע ארבעטן איז אויך נעלוננען געבראכס, קינססלערישער שםאף 6עלט איננאנבן. אזוי זעען אויס אס די לעבםע קעדער־סריבונעס. דער באדן, א1יף װעלכן זײ װאקסן, איז — סארטײיקאנקורענץ. דער סאביאליססישער אידעאל װערט בעניםן א1יף קלײנגעלם 6ון קלײזלדיקע נױאנסן,-א בונדיסס־שע אומה און א באדאכאװיססישע אוסה א. א. װ. די לערערשא6ם דארף דא זאגן איר װאגיק װארם. נלײכגילם. װעגן דער רעדאקםארישער האנס אין דער בײסונג - עם 8עלם הײם בלום, עכםער קינדערשער אם;ם, זענדליקער איבעדיקע שור1ת און גןרנישסזאגנדיקע װערסער. 6ון די ע־־שסע 4 נימערן סיס א סאר צענדליק?רםיקלען און נאםיען, האש א דורכגע6ירטע אנקעטע בײ 60 עלםערע קינדער פון םאלקסשיל זגעדרוקם אין נים• 5) געװיזן, אז דעם גרעםסן דער6אלג האס געהאם א קורבע און שסײ6ע בילדעריבאשרײבונג 6ין א סאלקסשול־אביטוריענםין װעגן לעבן א־ן דער קינדער־ סאניםאריע, און נאך א ■אר אנדערע זאכן 6ין אזא שסײגער, גאר םאדנע זענען די ביקערלעקעכלעך אין קניפ־אין־בעקל• שמײכעלעך ם*ר די קליינע לדענער און קינדער, װאם שיײבן בריװעלעך אין די רעדאקעיע• גאר א קנאפער ■ראבענט איז װערם נעװען נעדרוקם זני זײן. די שעדלעכקײס סון דעם איז א קיארע. םיפניס זענען שוין 6אראן: ם׳ברעננס אין בײסונג ,ססירות׳ אייף די לערער, אייף אנדערע קינדער און א1יף זײ עלסערן, אדץ כדי געדריקם זנו זיין. אגנ, די תשובות סון רעדאקסאר גו די ,חברים׳ זענען אזוינע, אז יעדעס, נישס גאר קײן געשיקס קינד, קען זײ װיסן תםיד 8ארויס. דאם פרײע קיבד אויך דער זשורנאל איז נעסענסעס דורך א ■ארסײאישן קורס. אם זענען עסלעכע ,איגעםאססענע׳ שורית: ,פאלעססינע־ א. קאציזנעס נײע דראמע ״הורדוס״ *לםער קאענזועס גײן דראםע הורדום, טראגןדין אין טמף *קשן (נײן בילרןרו. ■*־לאג קלןזנקין, 1926, 160 ז. דאנגלען זיך א1יך אין הורדוסן אײדןלע נעסילן, םײלםאל אסילו בארסקײם און ליבע—םיט האס, רביחה־נע6ילן, 6אסער• מארד, םשוגעת און פאטאלאגישע אויםברוק. 6ין די עיקר־סארשוינען און הויפטיפאמענסן לאזם זיך גארנישס ארייסנעמען. עס װאלס דאן געבראכם שאדן דער האנ• דלונג, אייסער אײניקע סגענעם, מי די סגענע 6ינם כיאניקןר ניקאלאום םיםן בארגירער, אדער די םגענע סון הורדוםן םיטן בארבירער, אין לעגען אקס, 3אר הורדוסןס ס1יס, וי/לכע ם׳װאלם געקענס אויסשסרײכן אן קײן שים 8ארםינערוננ 6ין דער האגדלוננ. נאסירלעך, װאלט עס געבראכם א שאדן דעם אינםערעם אין ד?ם דראסאםישן װערם 6ון דער זאך. דאם דראםאטישע ■ראבלעם 6ין ,הירדוס׳ איז אבער זײער פארנעסלם, הגם די קאנסטרוקגיע איז געבויט דורכאוים־באװיסםזיניק. די אויפגאבע 8ון דער דראמע, װןם פאהאנדלס א היססארישע רעסעניש זאון הורדזס איז נארת א רעםענ־ש אין דער געש כטײ, הגם ם׳פארםשםט אים, כםעס אן אויסנאם) איז נישט נאכםער גו פארשלײלרן זי, נאר— אדרבה-אויפגוקלעדן אט ד ע ר גיל איז נישם דערגרײכם. אין היררוםעס ערשסע רגיחית, װעגן װעלכע מיר דערװיסן זיך א ן דער דראמע 6ונם דערגײלן,-איז דער הויפס־םאטיװ— ד י 6 ל י כ ט. זי איז נישס 6ארגעשםעלם װי אן אידעאלער ח1ב, נאר װי א געזעלשאפסלעכער. גישט כחכת בלזסדורשטיקײס, אין װאס עס באשולדיקט אים דאס געריצס. האס ד,ו דוס ,נע• סויס יהידהס בעססע זין׳, אין אויך גישט ,מיט װאםן איז ער *יידלעכע באפאלן׳. א1יף דעם זאנם עדית הורדוסעס ױיסריה• םיקע התנגלות: .םןןרנעםט *יר, װעסען הורדום ה*ם #*רם־ליק:■? די ש1נ*ים *ין מײן קיײןן■ .אין היררוסן,-זאנס אלסער קאגיזוע אינם םאדװארם,- האס םיך אינסעריסירס נישס אן עפיזאד 6ין זײן סאםיליען־ לעבן, נישש א באששימםע תקושה אי; זײן רעגירן, נאר זײן א1יף• אין אינםערגןגג, זײן לעבנםידראםע׳. אין די 6יגף אקסן םונם ידערק גײם סאקע דורך הודדוסעס אויפגאננ און חירבן, זינם ער באײייזם זיך א1יף דער אייבער• 6לאך 6ונם דעסאלם־קן פאליכישן לעבן ביז זײן ם1יס. הנם עס יענען דא א־ן דער םראנעייע ,אויפגיען׳, ײאס יעדער 6ין זײ איו אן אסנעשלאסענער פראגםענט 6ון א באזונדער תקו8ה אין הירדוסלס לעבן,—איו דאך די דראם< געבי־ם נישט ע■,־ זאדיש. אלע ■ארשוינען גיזאסעז אנטװיקלען די האנדלונג, און אירע באזונדערע סײלן פל־םן לאגיש אר1יס אײנער פונם בװײםן. ס׳איז פאואן א קלארע אנכװיקלוננכ־ליניע אינם ב1י פון דער דדאמע. די איגסריגעס, ײאס שס1יסן די האנדלונג םאר1ים, זענען פילפארביק און קלאמערן זיך אײנע אן דער גװײסער א1יף א קאנסעקװענסן א61ן. די אקס פון דער סרא־ געדיע איז, אםת, הירדוכעם געשםאלם אין זײנע גייסםיקע קאנפליקםן; פינדעכסװענן באױנס ער נישס, אלם הייפס־העלד, קײן אײנהײכלעכן גיל, װאס זאל זײן דער עיקר 6ונם כרא־ גישן פאכ*ל*זס. ,הורדוס׳ איז נישכ קײן קריםינעלע כראגעדיע, װײל דער העלד טראנס זיך גישם- ארום לנתחילה מיט נעראנקען װענן רציחה לה־פיך, ער גײס איבער םארשידענע שסאםלען, ױאס שא*ן ^לירישע אין., יאטעכישע מאמענטן אין זײן האנדלינג און דאס רײן-דראםאםישע דריננם איויס סון דעי סביבה אין אירע אינסריגעס. די דראםע איז נעבויט לויסן םיםטער םון םערעזשקאװםק־ס און א1יך אלעקסײ סאלססאיס סרןנעדיעס 6ין בארישן לעבן אין רוסלאנד; ■ינקם װי אין זײ,