Literarishe bleter · 1927-02-04 · 5 (4.2.1927) · p. Seite 97

97 ליםערארישע בלעםער $ מא ב י ס ק י נ א ס םאקס רײנהארט איז ןןנגעקוםען קײן הןןלעװוד, װו מ׳האט אים גוגעגרײם אװ*־ ריםען קבלת־פניב. װי ם׳גיט איבער, װעט ער אינסגעגיזירן אײניקע םילםען. די דײטשע פרערע ד:יו דערםון שטארק נישט עוסרידן. ס אין די םארײנ־קטע שטאסן װערן יערלעך אויסגעארבעט;70 םילמען, זײער אוםזאץ־קאפיטאל באטרעפט 7 םיליארד גאלד־םראנק. דער ז״פןאץ־פארק םאר די פילמען איז אײראפע, װאס סארמןןגס םיט 4000 קינאם פער, װי ארעריקע. די רע־ קלאמע, םיט װעלכער די ססס,16 אמערי■ קאנישע קינא־טעאטערן באניצן זיך, קאסט אפ 35 מיליארד גןןלד־םראנק. די הכנסות םון די פילם־רעזשיסערן און םילם־שטארס זענען ריזיק גרוים. האראלד לאיד באקופט 200 טויזנט גןןלד״םראנק װעכנסלעך. גלןןר־ םא סװאנסאן האט באקוםען א םןןרשלאנ פון א םילם־געזעלשאםט בו ארבעטן בײ איר פאר 20.000 דאלאר א װןןך, און^ױ האט דעם םארשלאג גישם אנגעגוםען. ס דער נײער םילם ,קארםען׳, װןןם שטיבט זיך אויםן ראפאן םון פרןןםפער םעריםע, פאכט, װי םבינים זאגן, א גרע• םערן אײנדרוק, א־ידער דער ראפאן אדער ביועס ןןפערע אויך אוגסער דעם זעלבן נאפען. די אױפנאפעס אוגטער דער ןןנםי■ רוגג םונם רעזשיםער םונדןןר, װערן געפאכס אין אנדאלוזיען (שפאינען), װו די פעשה קוםט םאר לויסן רןןפאן. ס װעגן דעם נײעם סילם ,מעסרןןפןןליס׳, װאס איז ערשם אויפגעםירם נעװארן אין בערלין, שרײבט מען, אז דןןס בילד הןןט טאקע איבערגעשטיגן אלע הןןםגונגען און איבערגעלןןזט װײט הינטער זיך אלע ביז איצטיקע םילמען. דער דאזיקער םילם, בײ װעלכן ם׳הןןט געארבעט אנדערטהאלבן יאר, האט אפגעקאסט 64 פיליאגען די־טשע מארק. עס האבן אין אים אנסײל גענוםען 30.000 סטאטיסטן, 750 קינדער, 100 נעגערס, ססס.35 פאר שיך, 50 סאנטאססישע אויסןןס, א פןןר סויזנס פאנטאםםישע פןןסארן א. א. װ. ס אין אפעריקע טרעט איצט ארוים אלס א קיגא-אקסיאר א קארליק, װןןם איזן הויך אויף 80 צענטימעט־, פען רוםט אים .ליטל בוללי׳. ס סונם 15 פערץ ה. י. ביז צום אכט■ צענטן אפריל װעט םארקוםען אין װארשע אן אינטערנאציאנאלע "אויסשטעלונג םון דער קינעםאטאגראנדשער קונסט. לויט דער צו• גרײטס־ארבעטן זאגט צו די אויםשטעלוגג צו זײן זײער א א־־נטערעםאנטע.£ ,^ס זינט א לענגערער צײם (הןןט דער באקאנטער קינןן־רעזשיסער יןןע מאי נישט געשאםן קײן נײעם סילם, זוכנדיק אגע• העריקן סצענאר. איצט הןןס ער סארעגדיקס א םילם, װןןם שסיצט ױך אויף װערנער שעםם רןןםאן ,דאגםין דער סקי־לויםער־. דער דןןזיקער סילם איז א גײ פײסטער• װערק, װןס זןןגס צו בו זײן א װענדױקס ׳־1אין דער קיגןןםאטןןגראםישער װעלס. ל ט ־ כ ר א ▼ ט ע א ט ע ר ס אין לאנדןןן איז געגר־נדעט געװןןרן א טעאטער א. נ. .קאאפעראטױו םעפיניסט טעאסער־, װןןס האט ױך געשטעלט די אויפגאבע צו םארטיםן סײ גײסטיק סײ פאראליש די מןןדערנער פרוי און צו פאר• םײדן די םאו־םלאכונג פון דער באצױנג םון דער פרוי צים פאן. די גרינדערין סון דעם טעאטער איז לעדי רןןבערםזאן, בא• קאנט אויסן _געבים סון םעאטער און סרויען• פסיכןןלןןגיע. די םרוי זאל נישס נאר זײן פרײ אין פןןליטישן און עקןןנאםישן לעבן, נןןר ױ זןןל אויך זיך באםיען צו םארםיסן איר פערזענלעכקײט. לעדי רןןבערסזאן װיל, אז דןןס טעאטער זןןל קינססלעריש שטײן הויך, דערמיט זאל םען דןןס פובליקום צוציען. אין רעםערטואר איז םארויסגעזען ,די אלײנשטײענדיקע פרוי׳ םון בריעאו, ״די הענטשקע׳ פון ביערנסאן און אײניקע שטיק פון בערנארד שאו. ס אין שטאקהןןלם איז געשםןןרבן אין עלסער םון 81.יןןר אקסעל ססרינדבערג, א ברודער םון באװוםטן אויגוםם םטרינד■ בערג. אקסעל סטרינדבערג איז געװען א פיאניםט און קאפפאזיםןןר. אין די לעצטע יןרן איז ער געװען דיריגענט אין דער קעניגלעכער ןןפערע אין שטןןקהןןלם. ס אין װין הןןט זיך געבילדעט א גע• זעלשאםט, װןןם שמרעבט צו אנטװיקלען די ליטעראריש־דראםאטישע קונסט. זי הןןט געעפנס א ,ליסערארישע בינע׳, װו פ׳װעט אויםפירן די באדײטנדיקסטע װערק םון דער װעלט ליט.םאר אלעםזטשעכאװס״קארשן־ גןןו־טן׳. די רעזשי־קןןלעגיע פון דעם נײעםיצ סעאטער באשסײט םון דאמען. ס די סענסאציע אין די קונםט־קרײזן םון פאריז זענען די גאססשפילן סונם בײראטער סעאםער, װןןס דארםן םןןרקופען ןןנהויב םערץ. די טרופע קופס גלײך פון בײרןןט און ברענגט פיס זיך איר אײגעגע אויס• שםאסונג. זי װעס שפילןרישארד װאגנערס פוױק־דראםען אויף דײסש. ס װילהעלם קיגצעל םײערט איצט זײן זיבעציק יעריקן ױבילײ. קינצעל איז געװען לאנגע יןןרן ןןפערן־דיריגענס אין פארשי• דענע אײרןןפעישע שסעם; ^דערנאך הןןס ער ױך םארנופען פיט שאסן אײגענע קןןם• פןןזיציעס. ער הןןט אנגעשריבן פער װי 100 װערק; אפערעס /די בעססע צװישן זײ: .אורװאזי״־, .קוהרײען׳, .דןןס סעס־ טאפענט־, .עװאגגעליפאן,־ א. א.ו לידער, אײן סראגיקןןםעדיע (״דןןן קישאט׳) א.א.װ. ער איז אויך באקאנט אלס שריםסשסעלער. ס פאל קלןןדעל, דער איצטיקער םראנ• צויזישער אםבאסאדןןר אין װאשינגסןןן, הןןס ןןנגעשריבן א גײע סיםבןןלישע דראםע. דאס דןןזיקע שסיק שטעלט םןןר דעם פאסעריא• ליזם פון א קםצן אין קעגנזאץ צו די אי• לוזיעם םון קינדער. דןןס גײע װערק הןןס קלןןדעל ןןגגעשריבן אין טןןקיןן (װו ער איז םריער געװען אפבאסאדןןר), עס װעט צו• ערשט ערשײגען אץ יאפאניש. איגגיק װערט די ייעסע געשפילט אין ■אריז. ' ו ו ע ל?טעראטור ס אין פאריז איז געשסןןרבן, אין על• טער םון 90 יאר, דער באקאנסער םראנ־ צויזישער קריטיקער טעאדןןר דיראס. נאך בשעת דעם קיניגן םון נאפאלעאן דעם דריסן, הןןט ער געגרינדעס א״צײטונג ״טריבון פראנםעז״ אין װעלכער ער האט באקעמפט פאנארכיע און סארטײדיקט זײנע ראדיקאל• רעפובליקאנישע אנשוױנגען; ער איז געװען דער ערשסער, װאס^ הןןט פראפאגאנדירט םאר איםפרעםיאנחם. ס ארסור שניצלער האס ארויםנעגעבן א נײ בוך ״דער גײםט אים װארט און דער גײסט אין דער טאט־. ס עס איז דערשינען דער סערטער באנד םין דער ״גרויסער סןןװעטישער ענציקלא־ פעדיע״. ער אנטהאלט די װערסער פין ״אסןןלעי״ ביז .בארשטשינא״. ס אץ א געשפרעך פיט א צײטונגס־ זשורנאליםם האס םאקםים גןןרקי דערקלערס, אז ער האט בדעה ױך אומצוקערן קײן רוסלאנד, װו ער װיל םײערן דין סא־יעריקן געבורטסטאג. ס דער באקאנטער שװײצארישער רא• באנען־שרײבער ערנסט צאהן הןןט איצט געפײערט זײן 60 געבורטםסאג. לכבודדער דאזיקער םײערונג הןןט הײנריך ספירןן ארויסגעגעבן אבוך װעגן צאהנען. ס פאנאים איססראטי איז זײער פראדוק• שיװ, ער גרײט איצט צו צװײ נײע ראמא• נען ״די סאמיליע פערלמוטער״ און .נע• ראנס־סןןולא״. די דאזיקע רןןפאנען שרײבט איסטראטי ציזאפען םיט יןןזוע יעהודא. ס די נײע אנטןןלאגיע םון דער פראנ• צ־יזישער פרןזזע אנטהאלט אויםצוגן םון 25 שרײבערס, זי איז צענויםגעשטעלט דורך סיכאן קרא, װעלכער הןןס פריער ארויס• געגעק א אנסאלאגיע םון דער פראנצױזי• שער פאעזיע. ס דא גישם לאנג איז אין בערלין גע• שטארבן דער אוננארישער שרײבער פראנץ באומגארטן, װעלכער הןןט זײן גאנץ םאר• נעגן. װןןם באטרעםט 15 פיליארר אונגא• ייעע קראנען, סארשריבן אויף קולטורעלע צ־־עקן, דער עיקר סאר נויסבאדערסטיקע ױנגע שרײבער, פיטן אויסנאם םון די יע• ניקע, װאס זעגען ןןנהענגער פון די נײע ־יכשונגען אין דער קוגסט. 0 דאס לעצטע װערקפוןגעארג קײזער, פאכיר־פיל״, װןןס איז ערשסינישם לאנג ־ערשיגען, װעט אינגיכן אויפגעפירט װערן י־ין דײבשן סאלקסטעאכער אין װין. ס אין פארלאג .אקאדעםיא׳ (פרןןג) איז דערשינען א בוך םון ב. זאכאװא .װאכ■ .אנגאװ און זײן סטודיע׳. אין דעם זעלבן באולאג װעט אױך דערשײנען א בוך ,שא■ ליאפין אן שםינקע׳, װאם באשרײבט דןןס ביי־־אטע לעבן פונם באקאנסן רוסישן זינגער. ס אין פאריז װעלן אױפגעפירס װערן ינװ־י אפערן־אײגאקטערם,װןןס זענען געשריק ־צו־ארן דורך צװײ פראנצױזישע עקס־ירע• ^עין, אײנע דורך העריןן, די צװײטע דירך קלעםאנסןןען•