Literarishe bleter · 1927-01-28 · 4 (28.1.1927) · p. Seite 79

79 ליםערארישע נלןטער 4 זא ל םעאטער איץ קונסט ,■*י סרײםיק יזזס 21-סן ד,.ח. *יז זוין.ס:לנסי1ן״ (סע*טער װ*רשעו 6*רנעקימען די •דזמז• יערע סינס ד רי ס ן ■י*נר*ס. •רעסע - #ןרססײער זענען אײננעל*רן *1יף מ*נסיק רעם 24-סן ה. ח. *1יף *ס יעם דריסן ■רןנר*ם ד,*ס .סדנסי1ן' לןננ געלןזם װןרסן. ן רעעענזיע איבער דעם נײעם ■ר*נר*ם — אין קימענייקן נימער ,ליס. נלעםער״. .*סי אין קיןקעװער ײדיסן םעןטער (קינססלערי• שע לײםוננ סון יןנןס םירקןװו זענען לעעסנם א1יס- נעסירם געװען סס. װיס*י*:סקיס .רינםער״ אין .דניאל״ — ײדיס דניאל לײנעל, רעזשיסירס ױרכד נןקזנסן ■״יליםן רעזםיםער *נםןני •יעקז־סקי■ *יעקןרסקי איז געװען דער רעזםיסער סין װןרםע• װער ,רעדיט*' אין איעם רעזםיםער סון ■1יליםן קרןקעװער .סעאסר ■*■ילןרני״. ,דניאל״ װעדס ננלל עום ערםסן מןל א1י6נעםירם א1-ף דער נ-נע■ ,רינםער״ איז איעס עים ע־םסן מןל א1יםנע6ידם נעװןרן אײף דער ײריםער נינע ננימין רעסלע־ם .לינס אין םןם;״, װןס איז נענאנגע 8*־ װיס*־*נ- םקים •יעםן, הןנן נער.*ס * נ־ויסן• ערםןלג. םיװערם אינם דןרס נעגרײס נעןרנ קײזערס .8ון 8רימןרגן ניז םועס נ*כס'. אין װ*רשע הןס 6*יני*:ט נװײ םעג דער נןקונסע־ *רס־סז-רעזם־סע־ אברהם מןרעװסקי. ער איז זײיקנע6ן־ן קײן רינע, װו ער 8ירס *ז סיםן ײדיםן סעןסער. יילייס *דלער הןס זיך .8*־מ*ססן• ני ם*-לן אין װןרםע * *ןר װןכן. *נער נ*ך די ערםסע 6*יזסעלונגען הןס ער געמיזס *נסלויסן קײן... נ*ר*גןװיםם. װןרםע איז םםןל און אײזן ם*ר ן ײוים סע*םערו .*זןזע״' הןם נענענן עסלעכע *ןרםסע■ לוננען אין גרןדנע און אין ניאליססןק■ ** דער *:סין־ י1םי םסרינןסם, װעלכער הןם געםנ־לם * זײט אין .*זאזעל׳, איז *רײננעםרןסן אין דער ,ײדיםער טריוע׳, װןס שםילס אין װילנע■ ע*, א1יף אלדניקע דײםםע נינעס װע־ס אינט א1יםנע6ירם .ד*ס רײסענדע ל*ם' 8ין עמיל נערנ■ ה*רו, וער מחנר פין וער נא־יססער דראמע .די יןנו נןסעס׳. עמיל נעינזןרו א־ז ראנינער אין דער נערלינער קהלה און זײן *מחער נןמען איז קןן• אין נעכןנןװ איז דויך דער *מ*ס*ין• סעקניע נײם .החלוץ• אױסנעסירס נעװןרן ל. ק*נ• רינס ,דער דןרםם-יינג״. איזם נרײס זיך די סעקזיע זי ם*ילן ז. לינינס נענרןנענע הערזער״. ** *ין װ*רשא דערםײנם זינס דרײ װןנן * נײע ״דים־ע־יליםע עײםיגנ ,דזיענניק װ*דם*חסקי״׳ דער ה1י*ס-רעד*קס*ר איז לעןן רײך. ננוגע זים יזדיםן סע*סער אין װןרםע גדס זן אין די סי*■ ריזיעם סון רי ■1יליםע זײסיננען—קײן שיס װןרט ניםס אין דער רינײק סעןסער-רעעערטיןר װעגן דעם ײדיםן םעןטער. װןס ה־יסש עס? יעי• נחמי מײזיל־1 ר א־ ב י ▼ די *לגעמײנע *ןרזןמליננ סון װילגער ליםערןסן און זםורנןליססן הןס *ויסנעקלינן * נײע 6*רװ*לסינג סין די ח״ח: ה. *נר*מןװיסם, ם. דרײ• ער, א. י. גןלדםמידם, ח. לעװין, ם. ל. זיסרןן, ז. רײזען, מ. שןלים. א1יף דער ס*רז*מלוננ איז א1יך נןשלןםן נעװןרן זו ןרנ*ניזירן *ן *ל*1יליםן לונד-זוזןמענםןר 8ין רער •רעסע אין װילנע. -**, דןס ריןזשאנעירער .װןנננלןם״ װערם *יזם 8*רװ*נדלס *ין * ס*נ.זײטיננ. אין רער ער• שםער זײם װעם די זײטינג ערשײנען זװײ ם*ל * װןך, וערנןך - יעדן סןנ. אין זײער אויסריף זו דער נרןזיליעי ײדיםער נ*8עלקערינג נעטן זײ ,נןך ורײ םויזנס לעזער״. אין לןוז איז דערשינען ניס. נ ,די 8ײל״, םרי8ם ס*ר ליםערןסיר, קינסמ *ון נעזעלשןסמלעכ• קװם. רעדןקזיע: םםה נרןדערזןן אין י1סף םירקן .*■ד ם׳איז *ר1ים דער איליססרירסער נעזעל- םןססלענער לוח .סין יןר זו יןר-, אונסער רער רעדןקזיע 6.ץ סםה שןליס 2-סעי ין־גןנג, א1י8ן י*ר 1927. .**■ זום ססנ-יעריקן ײנילעים 1ין ערםםן גע■ דריקטן הענרעיםן ניך, װןס אח געװןין *ר1יסנע- נענן דירך מנםה נן יםראל, *יז דורך וער ײויםער ■*רסונעזישער קהלח אין *סםסערד*ם אײנגעןרדנס געװןרן *ן א1יסשסעליננ 6ון נר*װירן, מ*ניסקרי*טן און זעלםענע ס6ריס, װעלנע גינן * קלןר נילד אינער דעס ײדישן קילםורעלן לענן *ין דער זײט סין מנשה נן ישראל• זװיםן *נדערע געםינם זיך א1יף רער אויסשםעלינג * ■*רמרעס סין םנםה נן ישראל, װען ער איז *לט נעװען 86 יןר, געסןלס וירך דעם נ*ריםםן רעםנרןנדט. .*װ די םילער 6ון דער װילנער ײוישער גיםנןזיע, װעלכע הןנן אנסײל נענימען אין דער זינםיקדיקער 6ײערלעכעד *קןדעמיע, הןנן נןזיכס זיזןמען סיס זײערע לערער ח״ח ם. קילנןק *ון י. ניליגיםם די רעדןקזיע .לים. נלעסער׳ אין דעם קןן■. ,ניכער״. זײ הןנן *־יסנעקיקם דעם י*ק*ל, זיך נ*קןנם םים רי פןרשײדנסטע אויסנןנן, װןם נעסינען זיך אין דער ניכער-*1יםשסעײנג. דערנןך איז *•נעהןלםן נעװןרן *ן *ימסרןװיזירסער אויס- נ*ם. ס׳הןנן נעהןלםן נןנריסינבס-רעדעס נ. מדזיל, *. ק*זח:ע, א *ערעלמןן(סיסנלידע־ 6ין נימנ*זיע• קןסיסעסו און ז• םלמד. אינם נןמען 6ין דער עקס■ קירסיע הןנן נערעוס י גיליניםש אין דער םילער װןיםשעק יעדער 6ון די חלמידים הןס כןקיסען *לס ןנדענק—* נוך ,*אי דעם 1-סן 8ענרו*ר װעם איןײרישן קונסס• סעאסער אין ניו-יןרק נע6ײערס װערן דער 25• יןריקער יינילײ סין דעם נןװיסםן דדיםן שריסם• םסעלער און דרןמןסיינ, ןס־■ דימןװ זילינ דעם י1ם-ס1נ װעט מןריס םװןרץ *1י6סרעסן אין דיסןװס * נײער ••עסע. ,■אי דער ײדיםער *ערןנןנישער םעכניקיס אין װיסענסק הןס נע8ײערס ועם 5-י*ריקן יינילײ 8ין זײן עקזיססענץ דער סעכניקים װעלנער איז נענרינ• רעט געװןרן איז יןר 1921 זײלס איזם 152 סםו• דענםן *ױיםנעלןזן הןט ער 8*ר דער זײט 81 לערער, װעלכע זענען סינןנרע־נעםדלם נעװןרן אי• נער 37 ײויםע םולו סון װײס*ריסל*נד. דער םענ• ניקים װערם נעשםיזס 8ון דער רענירינג םי• * •ינ- םידיע 8ין ס5 ס1יזגם רינל * יןר. 3 ל?טע ראטור ** דןס זענען וי לעזטע עטלענע םיר1ת, װןס מענדעלע הןס *ננעשרינן קורץ ם*ר זײן ס1ים: נ ע נ ק ע נ י ם (8ין מדן ם6ר הזנר1נ1.ת). נענקענים - וןם איז ננלל ן לײדן 8ין 6ילערלײ מיני גרןדן, װןס קןנען נישם *רינםערגענימען װערן אונטער אדן נןמען אין נ*זײכנס זײן סיס אײן דערקלעריננ 6*ר *לע נלדך. אדנער, * םסײנער, נענקס נןך ע*זם * ז*ך סין *מןל *ין *זינו איז זי ניםסן. די ז*ך *ידן 6*ר זיך איז אײגנסלעך *זינד א1-ך דן. זי מ*נגלס אים דעם נענקענדיקן, נןר זײטלעך. נײ וער ענדעריננ סון רי אימשסענדן, מיס דער זײס, װעס ער זי װידער הןנן װי 8ריער• אינו דומה *ז*ן, װןס זי *לײן *ח אינגןנזן סןרשװינון. ו*ס נענקן נןך איר איז נןך * נעכסיקן סןנ. ,■•י אין לןניןן איז אין עיסער 6ין סצ יןר נעשטןרנן רער ײדיש עננליםער נןװעליסס םמואל נןרדןן. דער 8*רםס*רנענער אח נעקיםען קײן ענגלןנד *לס 12 יןריקער ױננל• אין עננלים זענען אר1יס זײנע עםלענע נענװזר נןװעלן 8ינס ײדיםן לענן *ין עננלןנד אאװ *ין * רײ םסעס אין •וילן זענען אײנגע• *־ונס נעװןרן גײערוננען זי נ. מיכןלעװיסשעס 50-סן נעבורםס-טןג. ,*■י דער נןקונסער םיל-סיער יעקנ לעװין פין *טעריקע הןס אין װילנע *ון אין װורםע געהולםן מןרםרןגן װעגן דעם ײדיםן שול-װעזן *ין *מעריקע. י. לעװין הןס *1יך דערזײלס װעגן דער ײדיםער שיל-*רנעם אין ר*סנ6*רנ*נד, 8ין װןנען ער *יז ערשס געקימען. •**. אין װןרםע איז נ*נ*ננען זעלנםסםןרו ד' 6ר1י 8ינם 8*רםסןרנענעם נעלערנםן, דעם נןװיסםן נ־נלי*גר*ף יעקנ נן־יעקנ, װןס איז זיריק סיס א קנןנן יןר נעםםןרנן *ץ זןוןס. .■■י ה• לײװיקס נדע דרןמע .ם*■״ הןס זיך?;געהייבן זו דריקן אין ניו-יןרקער זשירנ*ל .הןמער״• *ינם זעלנן י*ני*ר<ומער איז *■נעדרוקם * סןעםע 8ין מנחם בןרײשא .נעםס בד מיר״• ,■אי װי נ*װיסס, גרײס דער מןריס װינסשעװ• םקי-קןמישעם * 6ילע א1יסנ*בע 8ון אלע װינטשעװ- סקיס שרי8סן. די א1יםנ*נע, אונסער דער רעד*קזיע םין קלמן מרמר, װעט נענן * קלןר נילו װענן דער יןלע 6ון מ. װינסשעװםקין אין דער ײדיםער ליסע- '*פײ *ין אין ועס ײדיםן געזעלש*6סלענן לעב;. .■■י די נעסע-נעזעלש*סם אין דןס סע*סער *ין :־עסען (דײםםלונד) הןם אדנגעןרדנט * קןנקורם *״ף דער נעסטער דײסשער דרןמע. דעם ערשסן עדיז הןם נןקומען ו׳ר יזחק םסײננערג םון נער• לין 8*ר זײן דרןמע .וער וערנער-װענ־. ד״ר י• זז״ננערנ איז אײנער 8ין די 6ירער סון די רוםיםע י., נעװען מיםנליד 8ון וער זײטװ״ליקער רעני• ־';נ *ין ריסלונד• זינס עסלענע יןר װ1ינס ד־ר י. טשײננערנ אי נערלין, װו ער הןם *ננעםרינן *רײ 'זיק אין ײדים אין א1יך *ר1יםגעגעבן,:דעס ז*מל• ניך׳־פרײע שריפטז׳. ד׳ר י. םםײננערנ נןסײליקט "ד נסײ אץ ניי-יןרקער .זיקינסט׳ און *ין .פרײע *ינעסער-שסימע*. - ער איז, *ננ, * קוזין 8ון =על-מחשנ1ת. די ורןמע נןהןנדלס ■רןנלעםען פין יער רוסישער רןװןליניע.