Literarishe bleter · 1927-01-28 · 4 (28.1.1927) · p. Seite 74

74 4 זיא ליטער*ריע!ע בלזנסעוי סלעקן אץ *ייויסגמװײק *לע שעשערישן: פעגלעכקײסן, װעלכע זענען *ין איר 86ר#ן'. און װײסער: .ןרגאניזאאיןנעלע םארם - ןבער אין איר יםני ני6א לינם ש1ין די אנערקעגזננ םק דער װיכסיקער הנחד., אז אייף דעם געגים איז נייםיק און שןין םעגלעך די גחאמענארכעס און צוזאםענװירקינג 8ון ןןלע יידישע ארעעםם-קרעעםן, א־םאםהענגיק 6ון דער אדער יענער קאנק עסער פןןליםיש נר ריכסונג׳. אס םים אזא אסת־שײנעם װילן איז די ,קולםוסלינע׳ אין #וילן א1יף דער װעלם געקוםען און... געשםוןרבן. 6*רװאס האט די אידעע פון .וגר זוב עם כבש׳ נעקענס םארװירקדעכס װערן אין דער שול-ארגאניזאעיעו םארװןם קען דאס זעלנע נישם נעשעען אין א קילסורארנאניזאביע, װעלכע זאל אנסירן םיםן גאנבן קולסװעלן לעבן (שילן, ןװנס-קורסן, כארן, ארק<סםערס, דראםאסישע קרײזן, פאלקס איניװערםיםעסן א. א, װ.) אין גאנען לאנדז •. גלאדשטײן ק־ים פין רי מיםגלידער אין די איבערגעגעבנקײם און ענןרניע םין דירױענס ם. שניאור הןןבן אים אויםגעהאלסן. איז סאקע נישם קײן װונדער, װאס דער כאר ארבעם ןנן א ס־סשעם, אן װעלנן ס׳איז דירכגעםראנטן אראנראם. די ייד־שע 6אלקס־שא6ינג, דאם ײדישע 6אלקס.ליד האס נאך בײם דאייקן כאר גא־נישס געװונען. ס׳איז שי ן בײם, או דער דאזיקער נאר זאל װערן א עתײג א ן דעד םוזיק סעקביע ביי אן אםתער ,קולםור־ליגע׳, סאר װ.לכער ס׳װאלס נעװען א ביכה איבערבונגפען א גרײסן נלענבנד־איינשסומרטן כאר. אבער אונזער אלסע .קולםור ליגע׳, װעלכע האס זף געגריניעם םיםאזא אאמפע, האם ש1ין, װײזם א1יס, לאנג א1יסגעהײכש איר נשםה און דעם שיין־קלינננדיקן נאפען בלויז סארשװעכפ. .קו־םור־לינע׳ װיל-זײן די ארגאניזאביע 8ין אלע א־נאנ־זאגיעם, זי װיל םארײניקן די בתית, בענסראליזירן ד־ אנששרענגונגען, ארגאניזאביאנעל בחאפענבינדן די ארבעש 6אר אלע בװײגן םין דער קולסור — און א1 ף אזא א1פן העל6ן דער ײדישער ארבןסערשא6ש בו אנט• דוד פינסקיס ״דער אוצר״ אױ וג י. ק. ט. ד ן ר א ו ב ר, קאסןדין אין 4 אקטן םון ד ו ד ינ ם קי. רןזשיסןר-זינםונש םורקאיד, דעקאראביעס - שרןפלןר. ז1כה געװען אוי״געש־רם בו װערן א1יף דער היגער בינע. און א1יך א־צס האס סען דעם נעדרוקסן *םעויקאנער עקז. על־םי בופאל דא אין װאושע באקיםען. די דיםסאנץ בװישן ניו־יארק און װארשע (אפילו װען פ׳האלט ש1ין באלד ביי םעלעםאנישע נעשסרעכן) איו נאך גאנץ גר1יס. אין פאריס שװארבס קונסם• סעאסער איז ,דער א1בר' נן.ך אין 1919 געשאילם געװארן. און םיר דא האבן זיך ערשס איבס אזיסגעקליבן בי שסעלן םינםקיס ,א1גר'. אונוער רעםערםואר.א1גר, הײםס עם, איז נאך װײם־װײם גישס א1יסגעשעפם, און אין דער הינזיכס איז די לאגע םונם ײרישן םעאםער נאך נישש או1י שלעכם. אגב, פאריס שװארבס קונסס־סעאסער, לפשל, האס סאר די 8 יאר םין זײן עקזיסםעגץ אין גױ״יארק א1יםגע6ירס א 120 עיעסעס (אריגינעלע און איבערנעזעבפעו, אין א 40 םון זײ זענען ניי אוגז א1יף דער בינע נאך נישם נעשסעלס נעװארן, דוד פינסקי איז, כידוע, סין די עדשםעײדישע שוייבער, װעלכןר האס ארײנגעםראגן אין דער יירישער ליסעראםור סאביאלע םאסיװן און סענדענגן (שאעסער אחן נאגיאנ*לע). א תלםיד אין חבר םין י• ל. פו ץ פון די נײנביקער יארן, האס עד פאדםאגס שםאוקן פאםאס 6אר םאגיאלער נערעכםיקײס, אין אין זיינע סיספאעיעס פארן יידישן ארבעסס־מאן איז ער שםענדיק נעװען קאנסעקװענם און א1יסג;האלסן. ,דזר איבר״ איז א קאםעדיע פיס קאםישע סיסואביעס, װאס וענען נעשא6ן בכ ון סיס א סאעביעלן םײן בו פארבלאנסערן א קנייל, װעלכער דארף זיך ערשס שפעסער א1יסתיקלען, אבער א1יך אס די קאפעדיע איז געבייס אויף אםאביאלן בארן םים באשםיםסער ליבע און פיעםעם סונם אויסאר בו די ,דערנידעריקסע און באלײ־ דיקטע׳, װעלכע קאנען נאר םרויםען װענן אן .א1בר' זםיליע פיס איר סאסע־פאםע ראניע דעד קברן און יאכנע ברײנע), און שגאה בו די ,שײנע שםאם־באלעבאסיס׳-סאגקין דעם שסאס גביר און בו דעם ראש הקהל, װעלכע םאנען אײגער םאר זיך *ון דער בװײםער פארן קהל דעם חלק פון דעס א1יסגעםראכםן, אויסגעסאנסןזירסן ,א1בר'. זײער גום האס זיגם׳גס סודקאװ גע• סון, װאס ער האס נאך גאלדסאדענען, ראלאנען, אנדרע• יעװן, פאסן א1יסגע• קליבן דור אינסקיס קאםעדיע ,דער א1בו'. עם איז בכלל גוס, װאש ם׳האס זיך בײ אונז דערפאנס אן דוד פינסקי, װעלכער איז לעגםנם א1יף אונזער היגער ביגע גאר א זעלסע• נער נאסש. די אס־ געריםנקײם 6ון אםע־ ריקע עון אײראאע סוג זיך אירס, און די פארפרעםרקײם װאקסס. אשאל איז דוד פינסקי געװען דר.ד ,פינסקי א ששאם גאסס אין היגן ײדישן סעאסעי, איבם — װער װײסם דא װעגן א ם? בײ אינז זענען געװען ששא־ק פאפילער דור א־נסקיס .אײױק שעפסל׳, ,די םוסער׳, ,פאםיליע בבי׳, .יאנקל דער שםיו׳ און א1יך ,נאברי און זײנע 6ר1־ען' (אויפגעפירם דא דירך הענריעשע ש.יבלער םים לאנד1י). בוליב .הניםה׳ האם ם<ן זיך באקאנם פיס ד. •ינסקיס ,דער אײביקער ײד׳, און דאס נאר. הגם ,דער א1בר' איז אנגעשר־בן נאך אין 1906 (און בשעתו זיך געדרוקס אי, המשכים אין פעס^יבורגער .דער *רײנד׳), און נאך אין 0(19 געװען א1י6געפירס אין דײםשן סעאסער אין כערלין און א1־ן אין װין, האש ער ערשס איבס