Literarishe bleter · 1927-01-28 · 4 (28.1.1927) · p. Seite 68

4'זא ז ליטעראריעע פלעטער 68 אײנע הןס א1יסגעזען׳ װי ניקןלײ רעם *װײסנם ן שװעםםןר. דער ע1לם, כןטש 8 לינקער, הןןם זײער געװןלם זיכער זײן אי דןום איז ס&קע דער אםתער סירשם דןלנןרוקןװ און ס ף אין הארען איז קײן אײנער נישס געװען זוםרידן, װןס דער סירשס הןס געםיזט װערן א נערסנער. דעד עילם איז געװןרן אוםגעדולדיק. י? *ון דןרם הןס עמיעער ןננעדיויבן קלאסן אק די הענם םען ז$ל ןנהיינן דעם ק$נזנערם. באלר איז דער עילם נעװןרן ןגנעשטעקם און דער זאל איז פיל־נעװזןרן םים ןזן סאםשערײ, אז די ש1ינן הץנן געזױסערם. א1יף די עססראדע הןןם זיך נאװיזן ן ד*ר פענםשל, דער פןרזינער 6ון דעם קןםיםעס ס*ר הונגעריקע קינדער אין רזםלאנד. ס׳איז שםיל געװןרן, דער סןרזינער הןם ןסנעהיםם אק ןןנגעהויבן אין ײדיש: — חברים אק סרײנס, ה*לס א״ך רויק. פיר מעלן דיוכ■ סירן דעם נאננן פיןנרעם, װןם םיר הןבן 8*רשאר5$ן. אינס װעל איך בעסן דעם עולם זין אויסנישםעלן, װײל ם׳איז נײ אונז א םנהנ נו עסענע, יעדע אינםערנעםונג םיםן אינסעונ8*י$נ$ל• דער עולם הןס זיך אויסגעשסעלם. 8 ױנג נחורל אין 8 שײארץ ריםיש העפדל םים 8 נעקנעפלםן קןלנער, איז ןרוים פי1 8 זײסיקן סןרהןנג. ער הןט ןרויסגענוםען 8 םויל־הארםן■ ניקע און ןנגעהויבן אויסנושפילן דעם אינסערנןניןנןל• דןלנןרוקןװ םיט די סעכםער זענען געשסאנען םאר• םיןכםע, ערנססע. זײ הןנן געקיקס אויף ד;ם נחורל םיט דער םויל-הןרםןניקע, װי זײן אײגגעסאלענער נ1יך הײבם זין נײ אים, די באקן בלןזן זיך ןן און אין זײערע סארסרןכסע אייגן הןם זיך באװיין 8 שםײכל. אין ןז סען הןס געענדיקם דעם אינםעינןניןנאל, הןם דןלנןריקןװ נןך לאננ געםרןכם װעגן זײן םןסע, זײן זײדע, זײן עלםער־זײדע, װןס הןנן 0ון עלסםן יןרהינדערם געהערשם איבןןר רוםלןגד, אינערן פייער, געיעז 8 שײטת בװישן די סענער 0ון דער קלײנער מויל-הןר• םאניקע און זיץ גקות. 1926 ערינערובגען פון א ײדישן דראמאטװ־ג (א פערטל יןןרהינ. ײדיש טעאטער אין *מעריקע)? (םים סיי ניידזנר) ■רײז 7,60 *דרעס־• .פ2 וז1זװ1£א1ל1 ,8^813^3^1 ,*ז6נ1סע8. האם איר ס1ין געלײענם דןס װונדערבןרע בוך פאובאנד פון צענםואלעס פאו יתומיס־-פעחאתונג אין פוילען גןר װןם ערשינען דער >6ילוםטרירטער געזעלשאפטלעכער ד־יוח ןרםיקלען, בילדער, ססןםיססיק, יעפוןדיקניעס. *^0^1 לעי ^?81^1'^ 0י( ח׳ £ •סער יןרנןנג. 1925 פרײז 1,25 זלי *י באקוםען: װארשע, סזשעכאדניע 5, װו אױך אץ אונזןרן זנןנםראלן #■םײייננןן אין אין דל ערטיקע?אפוםעםן. פיס. נאך זײ עסלעכע םײדלעך 0ין דער קןלןני?. נןנלעםיק ןנגעטון. סײל אין אויסנעדרײסע שיך, ןנדערע אין בלויזע זןקן, געלעכערםע װי זײ ױןלסן געגןנגען זיך נןדן. — נים םארנן, פײדלעך, װי נײם איר אז1י 6רי? — הןם דןלגארוקןװ זײ באנריםס. — מיר גײען זיך נןדן-הןנן די טעכסער זין $גגערי6ן. 8 םײדל 6ון דער קןלןניע, םים 8 נינעשוירן קעסל, װי בײ 8 יינגל, הןס זיך ןרויסגערוקם: — םיסםער דןלגןרוקןװ, גיס ןן ענה, םים װןם 6ןר 8 בליםלעך זןל םען אויססינן די קןםינעז — םיר הןבן דאך הײנם א קןנצערם 6*ר די הינגעריקע קינדער סין רוסלאנד — האם זיך ן נװײםע ןרײנגעםישם. ם׳איז גענוג געװען םען זץד אנהייבן רעדן מעגן בלוםען און דןןלגארוקאװ האס 86רגעכי1, 8< עי איי 8 6ירשם, װןם ריכם ןס גלות. ם׳פגים האס בײ אים אויסנעלויבסן: — איר ריכס זיך י1יף 8 גרויםן עילסן — א חיץ אונזערע, ר־כםן םיר זיך א1יף 8 הונדערט געסכ. דןלגןריקןװ הןס געװיזן א1יף די דײזים םים די גןל• דענע קרוינדלעך, אויף רי שװןרץ־קעסיקע סוזיס, װןם ה$בן ז־ך געשסרײם איבער די לןנקעס, הי קןלירסע קןהיארן: — קײן שענערע בלזםען דארף םען נישס.׳ ער איז דער ערשםער ארײן אין דער לןנקע, נעשניטן ם׳גרןז ם־ם די פעםסע סיס, םים די הענס, נעריסן די בלוםען םיס די שםאםען. די םײדלעך הןבן זיך ג$ל$זס נןך אים, ארײן אלץ סי6ער אין דער קילקײם 6ון גרןז, אוי6געביםערס דעם םןרגן םיס זײערן םײדלשע נעשרײען. זײ הןבן זין גע• בויגן, זיך נעהויבן םים סריש־געריםענע בלוםען אין די הענם, ארײנגעןםעםם אין זיך דעם ריח סין הןניק, זיך װידער גע■ ב1יגן און ס׳הןש אויסגעזען, װי דןלגןריקאװ, 8 געבנדינערשער סריססער, סיס תסילה םיס זײנע הײליקע םײדל;ן בי דער םןשע ערד. סארנאבם ה$ס זיך די קןלןניע גענוםען קלײבן בום קןנ• בערס. די קןסינע איז געװען נאסובס םיס סעלר-בלוםען, מיס רויסע 6ענער. # שורה עלעקםרישע לעםסלעך הןם געברענט איבערן ארײנגאננ. די פעלדער זענען געװען ןז1י ברײם אין סיף, ןז דער גאנבער םוםל ןרום יעי קןםינע ה$ס זיך נישס ןנגעזען• געםם זענען אנגעקיםען בין די ארוםיקע ה$סעלן, $נגע• סילס ביםלענװײז דעם זאל, זיך בעזעבם א1יף יי יסננע בענק, װ$ס זענען געװען בעשםעלס ביז בו דער סבענע. סען ה$ס זיך גע6ילם הײםיש, זיך דורכגןרעדם אויף ײדיש, רום־ש, ענגליש. ד$לנארוק$וז איז געזעסן פים די סעכסער 1$ 8 זײם• סרויעריקע םחשבות ה$בן זיך אים געםל$נסערס אין םוח, גע- ה$ם $6ריבל א1יף זיך, ס$רװ$ם ער איז נישם איבם אין רוםלןנד. ם׳איז ןרײננעקוםען דער סרעזעם 6ין דער קןל$ניע, 8ן $דעסער ױנגערם$ן, װ$ם ב1ים הײזער, נו־ויסם זיך םים זײן רײ• נעם רוסישן ןקצענס און לעבם םיס דער גײער רוסל$נד. ער ה$ם געהןלםן ס$ר זיץ ח1ב גיבוגײן בי ד$לג$װק$װן: — ם׳זןפלם זיך $ן עילם• — י$, ם־זאםלם זיך. — און אין ריסלאנד הוגנערם םען ס$קעז — נישס םען הינגערס, םען שסןרבס, נ$נבע דער6ער שםןרבן א1יס — ה$ס ד$יג$רוק$װ רויק געענםםערם אין ס׳איז נישם קענסיק געװען בי ער איז גלײכגילםיק, בי נישם. ם׳ה$בן זיך בןלר גענוםען קלײבן םענסשן, 6ון דער זײס געקוקס א1יף ד$לנ$ריק$װן, אויף זײנע סעכסער, װ$ם