Literarishe bleter · 1927-01-14 · 2 (14.1.1927) · p. Seite 43

43 לימערארישע בלדםער 2 זא כ ר א נ י ס ▼ טעאטער און קונסש װ.י.ק.ט. נרײט איצס א נױע אי״־פ&ירונב — די באקאנמע קןמעדיע םץ דוד < י נ ם ק י — .דער אוער״. רןם װעס?ײן די ערשסע קןמעדיע, װן• זיגמזנס סירקןװ סירס*א1יף הײ״י$ר נײ זיך אין םעאסער. מ׳דארף הן6ן, אז א1יך די א1י66יררנג װעס זײן א םע*טרן?ע מײםסער״שסיק, װי מלע 6יר ביז״ איעטיקע אריספיױונבען 6ון ז. טורקןןװ אין װ.י.ק,ם. דער מא-שעװעי ע1לם מוז ןנער אײנמןל #6ר אלע מןז״ םיןגן אחר־רת 6אר דעם טעאסער און זיך 16יינטערעסירן בעענסער מיש דער קינססלערישער ארבעט 6ובם סעאסעי. ■** נױ ,״ןזןזנל״ ה1י*ס זיך ןן די סררה ,ויםער ומזנר־. מ׳םןרט ןיוים קײן ססענםטןכןװ א1יף גןססי-ןלן. **י סרײשיק קומס סן- די •רעמיערע 6עפ 3-סן סי-ןגרןם אין ,םמבםיץ/ ש1ץ לןנג *ײם• .**• אין ןנסװע-םען שיילם ן שטענדיק ײדיש םעןטער. ר׳װערן דןרם אויסגעםירס .6ןרק1י6סע נשמ1ת/ .געברןכענע הערנער/ .נל נדרי״. ־** אין װץ איז רערשינען דער ערשסער נומער 6ינם ח1רש־זשו-נןל .ײדיש םעןטע-׳*, ןרבןן 6ון ײדישן ןקםין-ן-סןרײו אין װץ. — ןז ם׳איז נישטן קײן סעןםער, איז מען י1*א װען ם * ר ע ד ס װ ע ב ן סעןסער. .**י מןרים שװןי־זס קונסט״סעןסער הןט ן*־1יס- גענענן ן •רןכס6ילן ןלנןם ל*נ1ד דעס חגונת״ הנית 6ון דעם אלרגענעם טעןסע--1גין. אין ןלבום זעבען ןרײן ן רײ ן-םיקלען, כןנריםונגען, *ילרער סץ די ןרסיססן, מחבריס, מןלער און םעןטער- א1י66ירונגען. .**י אייך דר1ם-ן6ריקע הןם זיך בענומען *ום ײדישן םעןסער יױ ■1ייו*7 די געקומענע ןרטיםסן װערן קןזעװסקן און •װל ברללםמןן דןבן בדעה מיסנעמען מיט זיך עםלעכע ןקסיןרן. די ײדישע ןרסיססן זענען נעװים גערעכס, װןם זײ ל1י8ן 6ץ דןגעס, ןנער דעס ײרישן סעןסער אין •1ילן קומש קײן געזינס דער6ון נישט *ו. אין .!■ןלן- (ױןרשע) װערס אויםבע6ירס דןס •ןפולעי־ע 6־לם׳בילד ,8*0^0 אין קינדער/ אין גו ןקםן. די ה1י#ט-רןלע אינם בילר שוילט דער בןרימטער ײדישער ןקס-ןר רודןלף שילדקר1יט. די דרןמע גו6א איז מע- מעלןדראמע, װי דרןמע. ס׳זענען רן אינם בילד 8*ל שסןי־קע מןמעבםן, ײןס װירקן א1יםן *יש1'ער *יז סרערן. דער ןלסער 8ןסעד א*ז אין פיל סןמענטן שסן-ק רירנד. די אי־נעריקע ןקטיןרן שנילן מיסלמעם״ק. םןר די ןלע, װעלכע הןבן ביז-איזס נישט בעזען רודןלף שילדקרײסן, א*ז בימת ן סןרגעגינן *ו זען דןם בילר. אץ נוזאמענהאגנ מיסן שליםן דעם ײרישן טעאסער אין קןװנע״ האס זיך א ײרישע דעלעגאייע געװענדס צום קןװנער קאמעבדאבס, װעלכער *זאס, אײף דער םארערונג נוי־יק *ו ע8ענע; דעם םעא- טער, דערקלערם, אז א ײדישער סעאסער איז נישם נ1יסיק. ױנקס, װי אונזער װירשעװער קהלח: אײן לש1ן: יעי• נחמן מײזיל־1 לעכט ןן ןיסיקל אין ן ןמםסערדןמער *ײשוננ, אין װעלכן ער דערקלערט, ןז מען דןרף די גןנזע ןק**ע ניסט בןסרןבסןװי ןן א*יסנעשארןכן ײדישער ענין. .עס איז בןסירלעך״ שיײכס ער, װןם די ײרן בןסרןכטן שיינןזןן ןלם אײבעס 8ון די גרעססע זין 6ין זדער רןסע, עס איז ןבער ן סעות נורעכענען שםעןזןן זװישן די סםע*י6יש.ײדישע ברײסע מעבסשן. די אידעען סון ש#*:ןזןן געהערן דער מענסשהײס. װײל זלי זעאען ן:גענומען 6ון ן גר1יס*ר זןל מעבסשן 6ץ ןלע רןםן אין ןלע רעליג׳עס״. א1יף דעם רעװױיןניססןיזוזןמענסןר אין •ןר*ז אױ םןרגעקומען ן שן-םער אינזידענס *װישן די 8*רער 6ץ די עײניססן-רעװױיןניםטן װל. זשן״ בןשינסקי און מ, נרןסמןן 8ןר ײריש און העברעיש. ןלס רעדןקסןר 6ון דער *ען-בן:דיקער א1*םגא1ע םץ מןריב װינסשעװסקים שרי6טן איז בןשםימש ק ל ס ן מ ר ם ר. װי ק. סרמר שרײכס אונז, װעלן די 1*כע- רעגלמעםיק דערשײנען אין ל1יף סו; די נןעבטע חרשים. ■** אינגיכן װעט דערשײנען ן בוך 8ץ דור מיגמןכער א• נ. .סגענישעי םריססיק/ אין װעלכן ס׳גײען ןרײן סןלבגדיקע דרײ זןכן: .יןריד״, ״*ו- ריקקער״ און .די פשוגעבע רבקה״. מןקס עריק הןס נעזןלסן אין װילנע ן רעפערןס .•ןריז און לןנדןןי׳ (אלנדרוקן 6ץ זײן נסיעה/ *ום סערס• יןרזײם םץ װ.. מ ע ד ע ם זענען אין םיל שסעס אײננעןרדנס געװן-ן נעדעבק״ ןװנסן־• י. דןיןוןרס זע*ס איגס איכער רעם *ןרימסן רןמןן 6ונם ױנגן רוםישן שרײבער גלןס׳ קןװ .*עמענס״. יעקב קר1יס, דער רעדןקסןר סץ דער .װינער מןרמזדסונב*, 6ײערס אי*ם דעם 60״סן גע*1ירן-סןב. ■^ דער י. ל. •רץ שרײנערי6ןרײן אץ נױ״ יןרק הןס דעם 11״םן דעגעמנער אײנגעןררבט ןן ןװגס: ״װןס אױ דןם גרעםסע םײסםפר-װערק אין דעד ײדישער ליסעראסור׳. *ו דער דענןסע זענען םןרשר**ן נ. ע בןלרכערב, ה. לײװיק, א. לעיעלעמ גלןנץ, ד״ר א. מוקדוני, מנחם, ק. םרמר און ד ר י. שןגקי. ׳אאא זונםיק איז א*ן װןרשעװער ליסערןטן״ קלוב פןרגעקוםען ן ןלגעמײנע 6ןרזןסלונג 6ון די מיסנלידער 6ינם ליםערןסן״קלוב אין װןרשע. ס׳איז א1יסנעהע־ס געװןרן דער כןריכס 6ון דער סיור״ װןלסונג. נןכן בןריכס זענען געװען א1יססירלעכע דעבןסן, דער עיקד װעבן די ,װארשעװער שריסמן״, װןס זענען ןר1יםגענעגן געװןרן דורכן בעלעםריםטן- קלונ. נןכן ןננעבען ן רײ רעזןלו*יעס — *י סאר- שסןרקן די 6ןרםײדיקונג 6ון די •רןסעס־ןגע״ע אינםערעסן םון די מיםבלירער, ןר1יסגע1ן ן ■ערין״ דישן זשורנןל א. * — איז א1יסגעקליבן געװןרן ן פןרװןלםוננ: ז. סעגןלןװיסש, א. קן*ױנע, אהרן *ײסלין, גחמן מײזיל, ד״ר מ. װײכערם אין דער #ץלישער .סרינונן *קןדעמיגקן־ (1), װןס ױערס *■-ויםנענענן דורך רעם סןרכןנר 6ץ די ײדישע *קןדעסישע, 6ןרײנען אין •1ילן,איז אײניקע *רסיקלען אין ײריש. 6ון י*נו*ר ןד גײס אין *ס. *.״ א ײדישע אץ העכרעישע סײל. ל? ט ע רא טור זינםיק רזזם ג-םן יאניאר איז אין מל-$ניב פן-געקומען מיט בריים םײערלזזכקײט רי לװיה םון אחד-העם. נאנץ א -ןבינ איז דעם סאנ נעװען נע דרלס אין םדייער. די נעשעסםן — נעעלןםן אןיםער דער יזל-ןכינער נא£עלקערוננ הןנן זיך נאטיןלי;ט אין דער לװיה 6יל םעעניע׳י-געקוםענע דעלעגאז־עס 6*ן נאנץ ארץ-ישראל. ם׳הזכן געהאלסן הספדים די -כנים, ח. נ ניאליק, ם. ם, איסישקין, ד. יעלין, י. דיזנהןף אין דיר ש. לעװין. .**> דעס 13-טן י*נו*- װערט 3 יןר זינם םיאיז נעשס*רבן נעל־סחשב1ה מ'ד*רף -* װירער- *מ*ל דערמןנען, *ז נלײך נ*ך נע׳׳-סחשכותעכ סיים -ענען *ין נערלין, ניי-י*רק *ין װ*רשע נעגרינדעט נע-*רן ק*מיסעסן *1יף *רויםדוגעכן נעל-מחשב1וזעם -ערק. דערװײל *יז נ*ך קײן *ןלן נ*נר נישט *ר1יס. די *לנעמײנע 8*רז*מלונג םין דער נײ ■ :*ד*שנער 6*לקם-בינלי*םעק ה*ם ל1יטן ם*רשל*ג םון ה׳ ר*זען נ*של*םן *נזוריסן די ביכלי*סעק א1־6ן נ*מען 6ין ד׳ר שלמה עסיננעי, װע'נער ה*ם נעלענמ *ון נעש*פן זײנע ײדישע װערק *ין ז*- ס*שץ. די םענ דערשײנם * *ינטע־עם*נסער ז*.זל. ניך -דער ײדישער *דבעסער-אנקס־ (עו דער נע- שינםע םון דער •1ע־1-נ*װענוננ). *■ן ז*מלנוך גייען *רײן *רפיקלען, זנר1נות 6ין ניר, זרובכל, ב*ר*נ*װ, י. קענער, נ. 6עלדמ*ן, ח. ל• סיק*םש, ד. נערנ6עלד, א. גערשנז*ן, י• לעװ, ז. *נ-*מ*- װ־םש *ין *נד. עיפ ם׳ף 6ץ ניך קומען מ*עערי*לן, ד*קימענסן *ון נילדער. עא״ *ין נעלכ*ם*װ (•1ילן) ה*ם דער שם*ט- ר*ס, ל1יטן ם*רשל*נ 6ו די ײדישע ר*שמענער. ב*של*םו *נעורוסן *ײנע 6ון די נ*סן אין שס*ם אײ6ן נ**ען 6ין י. ל. •רץ *ין אין װ*-שע ק*ן מען עם נשום-אי6ן נישט דורכ6ירן. װ*לסן װ*רשע- -ער ײדן ד*ך נע*רוװם מ*כן *ן *קעיע, *ז עענלי*נע ז*ל הןלםן •רץ-ג*סו .*■י *ין םשערנ*װיץ גרלךם זיך עום דריק * ליטער*ריש-קזלסורעל-געזעלש*6סלעכער ז*מלנוך ,י*ס ײדישע םשערנ*װיץי. די אײ6נ*נע סזנם ז*מל• ביך נעבן * בילד 8ונם_ םריערדיקן *ון *יע-יקן ײדישן םשערנ*װיץ. ־*״ *ץ חי6ה *יז ם1ף *קט*נער ס*רגעקוםען די ע6נונב םינם •וע־ע-קיוב. נ*ן די רעדעם ה*ם בען *ײסנעהערט 6יל נ*נריםיננען *ון ס׳זענען דע־ קל*מירש נעװ*רן ײדישע לידער. די 6ײערינב ה*ם זיך נע6ירם אין ײדיש, *ין * נריסע העברעיסטן דזנן נעאריװט *ר**רײםן די שםחה, ס׳איז זלל *בער :־שם נעלוננען. ׳*•״ שלמה ר*זעננערג ה*ש **־ענריקש אינער ד״עען ה. שענקעװיסשעם .עװישן װילדענישן *ון כינריות״ *ון סם. זשער*מסקים .■*•'*לי־. ע■״ יה1שע •ערלע ה*ט *ננעשרינן * גרעסערע יז־עילליננ ״■*ני מ*רי* ק*הן' 8ון דעם ײדיש- ז=־די'*ס*רישן לעבן. * ■*ר ק**יםלען סון*( דער נ~ער דערעלללוננ, װעלן נעדריקם זײן *ין די .ליס. נלעסער־. י. ■ערלע *רנעס איעם אײף * ניך -אין״ .<■*־ אין עוז*מענה*ננ מיס דער ז*מל-*ק*יע *סיבת ו ש*ינ*ז*-מוזלל ח*ט ם*ן דע ס*נ 8*רעםנם-