Literarishe bleter · 1927-01-14 · 2 (14.1.1927) · p. [Seite]

פרײז 50 גדןףסץ (סכ זײטן) פרײטיק׳ 1-4 יאנואר 27סנ מוןךאריפמן ך■ —י א-?וסםײםע ^1 וואעשדיפטפאד?יםעדאטדד טעאטעדאוןקונסנצ פארי־דאג כ.ק?עעקין,וזארשזצ אחד־העם / ת ל * א ב י ב התחײבותן. פון אלע העברעיסע ■ובליציםכן האם ער געשעצט דוקא ליליענבלומען׳ דעם, װאס זײן געדאנק, אלס אזעלכער, הןט נישס איבעריק געבליצט. ער האט געשעצט אין ליליענבלומען די פשטות, —כ׳װןןלט געזןןגט די ״דורכשניטלעכקײט״, דעם ערלעכן שרײבער, װאס יעדער געדאנק זײנער איז צונויםגעקניפט מיט דער סראקטיש־ קײט; די אויםערלעכע פרזןזע, װאס בא■ װאכט די ױם-טובדיקײט א־נטערן װאכע• דיקן שלײער. דער נאציזןנאלער געדאנק, װאס הןןט םארמלאז און גרענצלאז ארומגע• בלאנדזשעט אין דער שאפונג סון שד׳ל און פ. םםןןלענסקין, האס געסונען זײן תקון און האט אנגענוםען קראסס אין אחד־העםס נײעם אויסדרוק. ער איז אין אחד־העםם שאםונג צום ערשטן מאל ארוים םון די קינדערישע װיקעלעך, הזןט צום ערשטן מאל געםונען זײן דע־ םיגיציע, באשטימט זײנע ראםען. דאס, װאס איז ביז זײן קוםען געװען צעסלאסן און ס׳איז צװעקלאז םארלוירן געגאנגען, איז ארײן אין זײנע ברעגן און אנגעהויבן םליםן רױק און זיכער. דןןם איז געװען דער מערבדיקער אוים־ דדוק סארן געדאנק—דער ערשסער סינטעז פון םזרח אוז יםערב־ מיר, םיס אונזער גאנצער םערבדיקײט, האבן זיך נאך נישט בא• םרײט פון דער מזרחדיקער םילםארביקײט, פון דעם צוםיל־םאנטאם־' סישן, צוםיל אבסטראקםן עלעמענס. נןןכדעם װי מיר דאבן דער■ גרײכט דעם מערבדיקן באדן, האבן מיר געשטרעבט צו איס. די חלוםותדיקע נעפלען םארװישן נאר די• טרײע גרעניצן םון דער וױרקלעכקײס. ס׳איז נאך גישםא יענץ םולקאמענע צונויםגיסן זיך םון דעם נאיװן געםיל מיטן חריםותדיקן שכל—דאס װאס סע צײכנט אץ עצם אוים דעם םערבדיקן גײםט. מיר זענען_ מזרחדיקע שרײ■ בער, װאס האבן װידערשפעניקט דעם מזרח, און״פיר זענען נאך אלע בײ אים אין געםענגעניש. אחד-העם איז אין עצם געװען אפערב־מענטש. ער איז געװען ארעאליסט. זײן יעדער רעױן איז געצילט געװען בו דער םםשותדיקער, פראקטישער זײט. נישטא קיץ אבסטדאקסע שײנקײט. ם׳איז נאר דא די פראכט סון דעם אויםבוי אץ לעבן... י זיןנ פ י כ מ א ן בײ אחד־העפען הןןס דןןם ערשטע םןןל דערג ײדישער גע־ דאנק דערגרײכט די סןןרם און דיסציפלין סון מערב. ער אױ געװען דער ערשטער, װןןס האט געלערנט זיך צו באהערשן, זיך צו באגרענעצן. ער הןןט אונז אינגאנצן באסרײט פון דער מזרח• דיקער םטושטשדיקײס, נישט-קלארקײט, םון דעם געםיש םון טחים און װירק־ לעכקײט, סץ דעם שטענדיקן עקםטאז. װי א קאלםער װינט איז ער אדורכגעגאנ■ גען איבער אונזער גרױסן מדבר, או, אומעםום װו ער איז םארבײגעגאנגען, חאט ער נאך זיך געלאזט לײכטנדיקע שםורן. ער האט יעדעס װינקל אפגערײ• ניקט *נם שסויב םון דורות, יעדע אנארכיע, יעדער כאןןם זענען אים גע• װען פארהאסט. יעדן סרױם םונם לעבן צי םוי דער ליטעראטור, האט ער אײנ• געםאםס אין א געזעץ, אין א סיםטעם ס׳איז נישטןן קײן צופעליקײט אץ דער נאטור. אלץ האט ױך זײן װעג, זײן באשסימונג. אלץ גײט זיך צו א באװוםטן צװעק. נאר אין נןןםען סון גרויםע זאכן סאדערס ער אויף קלײניקײטן. אץ דעם באגרענעצן סץ דך אלײן זעט ער די גאולה. םון דעם ענגן קרײז סון א קלײנער און בא• שטיםםער ארבעט חויבט ער אױף זײנ? אויגן צו די װײטעשטערן. ער גלױבס גישט אין רעװאלוציאנערע בחות, נאר אין שסענדיקן פערמאנענטן נח—אין קװאל, װאם לאזט דך נישט אוים. גישט דעם אײנציקן גרױסן פאפענט שעצס ער, נאר די אלע מןןפענסן. דער גרויסער מענטש-איז אין אגעװיםער פאס בײ אים דער דורכשניטלעכער טיפ, דער, װאם אלע זײנע םאראלישע בוחות זענען געװויגן און געםןןםטן—קײן אײנער נישט פיט א פגם; די עקםסרעםקײט, אםילו בײ אגאון, אנערקענט ער גישט. אץ אלע־ םען זוכפ ער דעם םינטעז, די גײסטיקע הארפאניע. ער קאן נישט לײדן דןןס איבערגעװיכט אױף איץ זײס. קײן שום ״םארגיטיקונג״ פארן געמינערטן נעפט ער נישט אן. ער הןןט געחאט זײנע עיקחם, פדינציפן, אויף װעלכע ער חאט קײנםןןל נישט מװתר זײן. אפילו םוגם גאון פארלאנגט ער צו דערפילן אלע זײנע ־ז