Literarishe bleter · 1927-01-07 · 1 (7.1.1927) · p. Seite 22

ליטערארישע בלעטער 22 1 זא אין דער נעשיכסע ליכעראסור, ױןס איז עועינען *ין דער איקראאינישער שפראןי אין דעם לעעםן עענדליקער י$ר. ס ס׳איז ערשינען דער נומער 48 47 ,סקאםאנדער* סאר די חדשים פאי—דעעעמבער(!) בסך־הכל איז די דיכסערישע םןןנאםשריפס ערשינען אין יןר 1926 דרײ ם$ל. נישס םיל בעסער, װי בײ אונז! ס ראבינדראנאס סאגןןרע איז עוריקגעקומען קײן קאל• קיסע, װו מ׳הןןס אים צוגעגוײם א װארעמזן קנדת־םנים. ס אין פראנקרײך רעשס איגם פים א נייע עםיי םונם באקאנסן פראנבויװשן שרײבער אנדרע סיארעס, אין װעלק ס׳װערס םארנעװארפן סשאול טשאםלינען, ,אז ער הןןס נישס קײן אײדל הארץ׳, דאס זעלבע האם א1־ך באשםעטיקס פראנצים קארקא. םים די ארויססועםינגען פון די צװײ שרייבערס מעס זיך 9ארנעמען א ספעציעלער נוכער 9ון ,צראניק די זשור׳. ס אין א װינער פארלאנ זענען איצס דערשינען אין דייטש לענינס בריװ צו גארקין■ די בריװ זענען געשריבן אין די יאי[ 1913 1933. ס אין ,נײעם פאולאנ׳ אין בערלין אלז ערשינען א ניו ,אים לאנדע הינדענבורגס, איינע ר״זע דװך די דײסשע רע• פובליק׳. דאם בוך איז געשויבן םין א באקאנטער סאװיעכ• ריסישער זשורנאליכסין, לאריסא וײסנער. דןס ב ך איז נןך איר ס1יט אר1יכגעגעבן נעװארן דורך ראדעקי• ד* אקציע צר באפעםצירן װ• י. מ. ט. שבת, דןים 1-סן יאנוא- א־ז םא-נעקוםען אק לאקאל ם)ן קא־ ם־נםקייםןאשן־ א קאנםע-ןנץ װןנן דן- לאנן און ■ערםאעקםיװן םינס װארשעװןר יידיסן קונםם-םןאםער. עם זענען זיך צונרםנןקיםןן א 50 םאדשםין־ *ון סא־שידןנן אינסט־טחנלעע און םין דער םיןםן. ז ט ו ר ק א ז ע1נט די קאנסע-ןנץ און באקןנם די סא-זאםלםע םלט דעד לאנן סונם טעאטןד. דיום טעאםןר עקזיםטירם ביי דןסיציטן, ןם האלט זיך א דאנק די אםנןשסארטן נןלטעד םון די אנסירןד. ול קהלה-פא־װאלטוננ האט רי בקשה צו םובםידלדן דןם װ.י.ק ט. אםנן דא־סן. ןם א־ז נןװןן א סאטש און א שםיי אין םנים. אבןר זי 8אלן נלשט א-ײן א־ן סאדצװייסלוננ. װ. םעלטאן נ־ט אלבןד א נענו־ןם בא• ד-בט סון די א־בןטן א־ן װ.י.ק.ט. פאד די ןדשםן 2 חדשים. םיהאבן -אזובט דעם טעאטעד רעבןד 30 םויזנט סןדזאן, סון ז״ העלסט — נאלערין, א סן-טל סאיטער, א ם,רטל אםסיםןאטןר. לויטן חשבון קופם אוים, אז 5-4 ס־אצענט סון דער ־דישער װארשןװער באסעל־ קןדוננ באזו5ן א-ן טאל אין הודש דןם װ.ק.ט. םיארבעם ביי א דעזי־ :נ־ט סון א 40 ס-אצענט. דאך װע־ן די הןנט נישם אראסנןלאז;, ם׳גר-ט נ-ע אדססלדוננןן, םיװיל איינאדדנןן א םטודין ביים םןאםער. נאך די בא-כטן אנטװלקלט זיך א דלסקוסין. אלע זןנען אויס־ נעטדאנן קןנן דעד קהלה־סארװאלטוננ סאר דעם שענדלעצן טאט אפצוװא־סן אזא קלײנע סובסלדין דעם אײנצלקן ײדישן דראטאםלשן טעאטן- א־ן װא-שע ם׳װערט אסילו סא-געלײגט, אז אלן די נעזעל• שאסטן, װןלצע ראבן דןלענירט זדןרן סארשטײןר, זאלן זיך בא• שטײןין און שאפן ד■ 0ס60 נללרץ, װאס וי קהלה האט נישט נעװאלט נןב;. לםוף א־ז אננענוםען נןװארן א שארסע דןזאלוציע קןנן דןד קהלה אין א או־פסא־ן-וננ אלבע־צוקוקן דל ס־אנן װעגן םובסידלדן דעס טעאטןד. ס׳א־ז אויסגעקליבן נןװארן א ארנאניזיר־קאם־סין צו שאפן א ס-א־װ.י.ק.ט.יקאםלטןט (ד׳ר י. שלסע־ נ. םײזיל, אבראטסא;• ש. פענדעלסאן און דאזןנבוים). סא-שט-עד סון דן- קאםיס־ן (ד׳ד •. שיסע-, נ. םײזיל. ד־ר י. רובין) האבן באזובם די קהלה סארװאל־ טוננ. איבןרנןגןבן דןם באשלוס 0ץ דןד קאנסע-ןנץ און א־יסנןסא־ דע-ט די סא-זאלטוננ צו-יקציען רעם אסזאנ. ס-יטא:, דעם 7 טן קוםט סאד א קאנסןדענץ, או־ף װעלבע־ י ם׳זןנע; אויסנןקללבן םארשםײןד סון אלע ײדישע קולםור-אינםטלטוציןס און סארינען. ראס זאלן קימןן נוהילף דעם אײנציקןידישן דראטאטלשן טעאטער אין װארשן. װעדט־ליטעראטור ס דעם 29 דעצעםצער איז אין עלסער סין 52 יןר געששן־בן דער באקאנסער דײסשער דיכסןר ראונער פאוי* רילקע. ער איז געװ$ן אײנער 6ין די נרעםםע ליריקער. רילקע ששאםס פון א םױחזדיקער עסםרײכישער משפחה. ער האס נע• לעבש אין פ־ןג, םינכזן, בערלין, דורכנעװאנדערס רוםלאנד און לס1ף זיך באזעצם אין פאריז. דארם האס ער זיך נענייער בוןקענם סים דער פראנצייזישער קילםור, געשריבן נ^דיכסן א1יף פראנצייױש, װאם הןט אר1יסגעריפן קענן אים ש*ר6ע ןנפאלן מגר די דײםשע נאציןנאליסםן און זײער ס-עסע. רילקעס בא־ דײשנסשע װעךק זענען ,שטונדענב ך׳ און דאס געזאנג 8ין ליבע אין ס1יש 6ין קןןינעם כײסשיאן רילקע. (געדרוקס אין די ,ליס. בלןשער׳ ניפ. 87) סאר דער װעלס םלחטה זענען דער• שינען זײנע װערק .י.ײע געדיכסע׳, ,רעקװיער׳, ,א1י8צײכ• גונגען דעש םאלםע לאורידס ברידזשע׳ און ,ײאס םאריענלעבן׳. נאך דעכש האש רילקע 10 יאר דורכאנאנד גארנישס געשריבן■ ערשס א-ן יאר 1923 זענען דערשינען זײנע ,שאנעטע אן אר־ פעיאוס׳ אין ,דינעזער עלעניען׳. רילקע הןש אינערגעזעצס א סך געדיכשן 6ון פראנצ1יזיש א1יף דייסש. ס די נױ־יאיקער ביבליאסילגעזעלשאפס, װאם צעשיקס יעדעס יאר אירע מיםנלידער א בוך פין דער נײעסשער ליםע• ראסור אלס א װײנאכסס־נעשענק, האט דאס יאר א1יסגעקליבן סםע6אן צװײגס נאװעלע ,די אונדכסבארע זאמלינג׳. אין א סראכש ־ אדיםנאבע איז די דאזיקע נאװעלע צעשיקם געװארן 6אר װײנאכזן די םיםגלירער 6ין דער ביבליאס־לן־געזעלשאפס. ס די סאװלעס-שע סילסיגעזעלשא6ם האם אר1יסנעלאזס א נײעם סילם ,די׳ ביכס 6ונם ס1יס', װאם שםײט נישס אפ 6ון זײעי ע־ששן םילם ,די פאנצע־ש־ף פאםאםקין׳. דער 6ילם ששעלס 6אר די פײײהײסס קאפ6ן 6ינם רוסישן 6אלק אין יאר 1920. ס אין בײראם א־ז אין עלסעי 6ין י7 יאר געשטאיבן האסשאן סשעװאדס סשעםבערלען. סשעמבעילען איז באקאנם געװארן דורך זײן ווערק ,די ים1דות 6ינם נײנצנםן יארהינדערס׳. אן ענגלענדער-איז ער בשעת דעי װעלס-םלחמה געװארן א דײסשער בירגער אין אין א רײ װערק שארף אנגעפאלן אייף ענגלאנד. סשעמבערלען איז אײנער םין די שעפער פונם ראםן־ אנסיםעםיםיזם. אלס די אײנגיקע, װאס האבן באשא6ן די װעלס־ קילסיר, האש ער באסראכש די ארישע ראסע און באזינדערס דעם גערםאנישן שסאס. - א חיץ די ,יס1דית' האם טשעם■ בערלען אננעשריבן א םאנאגראפיע װעגן רישארד װאגנער, םשודיען װעגן קאנסן און געטן א. א. ס די פרײםישע קינסס-אקאדעםיע פלאנט צי באדין דעם 80-סן געבורנס־םאג פין איר פרעזידענם, דער מאלער פ-א6. םאקס ליבערםאן םים אײנריכםן אן אויסשסעלינג 6ין זיינע בילדער. ס צוריק םיש א ששיקל צײם האם דער באקאנסער אוק• ראינישער היססאריקער מיכײלא נראשעװסקי געפײערס זײן זעכציקסטן געבװםס םאג און זײן 6ערציק־יעריקן יוביליי 6ון זײן װיםנשאפסלעכער ארבעס. גױשעװסקיס ה1יפם װערק איז .היסשאריא אוקראיני־רוסי׳ (אוקראינישע געשיכסעו ביז איגם תנען ערשינען אכט בענדער (ביז צו דער מ־ם 6ינם ז־בעצנםן י\.ר) גרושעװסקי האס אזיך אנגעשריבן א רײ אנדערע װערק, װעלצע, װי ם׳ש־ײבש ד׳ר םיראן קאיאדובא א-ן לעצםן נוםער ,ליסעראסורנא נאאוקאװי װיססניק׳, פןרנעםען םער װי א העלפה