Literarishe bleter · 1926-12-31 · 139 (31.12.1926) · p. [Seite]

139 פרײז ס<• גר$^ן (20 זײטן) פרײטיק׳ 31 דעצעמבער׳ 1926 דטדראריפזע יו\״ויל איקוסטדירטני װאעשריפט 2אד ־ימעדאטוד 0 טעאטעראוןקונםמ ,קקעעק*ן,װארש^ פארהלז/ג ב ראלאן ג * ר ג י װאם זאל זײן אזוי קלאגעדיק ארעם אין פרוװן, צו שאםן אן אידעאל סון מצנעשלעכק״ם׳ סון דערבארעםדיקײס. אין דער איצטיקער צײט, װען מיר קערן זיך אום צו באר• בארישקײט, װערט באטראכט פאר א סימן סון ״שלעכטן טאן״ צן רעדן װעגן םענטשלעכקײט. און װען מ׳רופט נאך פונדעסטװעגן (פון אלטער געװױנהײט װעגן): ״רחמים פאר די מענטשן:' באהאלט מען נישט דערבײ די שנאה, װעלכע די מענטשן דערװעקן אין אײך, א ן מען דראט זײ מיט נקםה. מען רעדט און מען שרײבט װעגן הורבי, װעגן,בין־השמשות* פ ן אײראפע מיט גרויס ענטוזיאזם, מיט גײםט און אפילו מיט ,געשמאק״, אבער קײן אײנציקע שטים לאזט זיך נישט הערן װעגן דער נױטיקײט פין אן אײראפעישן רענעסאנס. שרעקלעכע צײטן׳. אימעטים דאס םארשטיקטע קראכן םון חורבן, און אומעטום — אזא שװערער םרויער׳ אין װען די מענטשן פרײען זיך׳ דערמאנען די געשרײען פון זײער שמחה אין דער פאריאושטער פרײד פונם ליד, װאט די פארמשפטע צים טויט האבן געשאפן אין די ריםישע תםיםות נאכן יאר 1906: דעם הײנטיקן לעצסן טאג הוליע איך, םרײנט, מיט אײךי אלץ מער און מער באלײדיקט דורכן לוקסוס, װעלכן די הערשנדיקע קלאסן שטעלן אומםארזיכטיק ארויס, םארבינדן• זיך די ארבעטער, אפצורוימען םיט אן אײ ערנעם בעזעם פונם לעבן דאם, װאס האט אויםגעהערט צו לעבן, װאם איז שוין פארםוילט און האלט אין פוילן. איך באגריס אויבריכטיק די דאזיקע ארבעט׳ נישט פארגעםנדיק דערבײ, אז נישט דער מענטש איז געשאםן געװארן פאר דער רעװאלוציע, נאר די רעװאלוציע װערט געםאכט םארן פענטשן. םארשטײט זיך, די נארישקײט פון די צערײצטע עלעפענ• טארע כחות שרעקט מיך און איז מיר דערװידער. איך האב ליב םיס א װײטיקדיקער ליבע די יעניקע מענטשן, װעלכע שאסן ר א מ ע ץ מ א ק ם י בש עס איז קײנמאל נישס געװען און ס׳האט נישט געקענט זײן קײן עפאכע, אין װעלכער עפעס ״אײביקס״ זאל נישט אימקומען, אן עפאכע, אין װעלכער דער פארשטאנד זאל פרײװיליק נישט מיטהעלפן צו צעשסערן ד־ גלויבנס און אבערגלויבנס, די שיטות און םאראורטײלן, װעלכע ער, דער פאר• שטאנד, האט געשאפן — צו צעשטערן זײ דורך פײנלעכע אנשטרענגונגען, װאס ער אלײן מאכט, כדי צו געפינען דעם העכסטן אםת, װאס זאל קענען אויסהאלטן זײן אײגענע קראפט. פיר דוכט, אז ס׳איז נאך קײנמאל נישט געװען אזא עפאכע, אין װעלכער די אײראפעער זאלן לעבן אין אזא טראגישן צושטאנד פון אומ־ גלױבן, אנמעכטיקײט און זעלבסטפאר• לײקענונג, װי די איצטיקע, פארבלענדעט דורך דער עקלהאפטער שחיטה פון די יארן 1914—1918, א.ץ אין דער שרעקן• דערװארטונג םונם אוניװערםאלן קלאסן• קריג. נאך קײנמאל זענען נישס געװען אװי צןןלרײך די יעניקע, װאס זײער גאנצע םילאזאםיע באשטײס אין די װערטער: ,נאך אונז — אפילו א מבול•; נאך קײנ• םאל האט די אינטעלעקסועלע און סענ־ סועלע פרײהײט נישט אנגענומען אזעלכע אפשטויסנדיקע םארפען, װי אין אונזער צײט; נאך קײנסאל האצן זיך די םענטשן נישט אונטערגעװארםן אזוי פאסיװ, אזוי מעכאניש דער דערנידערנדיקער השפעה פון דער װירקלעכקײט. קען םען דען געסינען אין דער פארגאנגענהײט אזעלכע צײטן, אץ װעלכע די פענטשן האבן געארבעס מימ אזא ברען, מיט אזא אנשסרעננונג םון װילן און גײםט אויסצוגעפינען מיטלען פון קעגנזײטיקער סארניכטונגז און ם׳איז נאך נישט געװען קײן עפאבע, ראםען ראלאן (#))רטרעםו •־ .4־'. ' .־׳׳>״■