Literarishe bleter · 1926-12-10 · 136 (10.12.1926) · p. Seite 826

136 תא 626 ליטעראריעע 'בלעטערי נאד װעגו שרײבער איז דער ײדישער שול א.דמשק װארשע דןס דעראיערישע און נקרהןזסע 6*רן ײדישן קינד האס די שיל אפנעקליגן פיס ■לײס און דערסןרוננ סאקע סין ■רגן, מענדעלען, שלים-עליצםען, אש און רײזןן א. א. װ. און דער יידישע שול נאקוםס עס װ1יל. דןןך איז גרייס דער עלויז: עםןציעס םןןרן שטעסלריק שפײגער, קװש השם םון תיח און תיט, םסירות־נ8ש 6ון ײדישן םיטל*לםער, אידע^ליזןציע םון חסידות און דאם איבעריקע,-ןוס דעס סם חײם באקופס אונזער קינד 6ון דער שענסטער כלי; בען יןר ײדישע שול, ד;ם קיגדם אײנן בלום אין פלײש, צװאנציק יןןר דעלסלעך ײדיש לענן, נײןנ בארעופנישן, געענדערסע פסיכיק, 30 יןר #רבעטער• באװענונג, געזעלשאפסלעך־רעמןןלוציאנערער אויפנרויז — דןס אלץ איז נישסא 6ין װאס *ו לערנען, װי אז1י צואײנפלאנצן עס אין דער שול ם־ם דער הילף 6ין קינססלערישן װארם. באשסעלןז —מיר װאלטן עס געװאלם. פון דער לעצםער םיניטז —די יירישן פאלקסשול נייסיקש זיך נישט אין םאדעס, זי האם אײביקערע אידעאלן און א מער־דייערנדןנ םעריםעריע. צוציעןז — פארװאס דוקא צו רער שילז 20 םייזנם קינדער צעסראגן 6ריש לעבן, םונסערע דײד, ברענגען ארײן דעם נײעם אינהאלם אין םאםנס-הײזער/ א באנײסע אוסה. די ײדישע ארבעםער־םאסן האבן געװים נישם בצנעה געשאפן די םאזיציעס, װעלצע זלל האבן דערװארבן. ברײס איז דאם פעלד, דיכםער מיט אינסולציע מוזן עם דער6ילן. םאר דער ײדישער שול, 6אר דעם אונסערװאקסנדן ד1ר איז עם נ1יסיק װי בר1ים. אלס ענספער א1יף די ארסיקלען װעגן דעס ײדישן שרײ• בער און דער ײדישער ליםעראסור, ציילם יעקב סאס װי 6ון א קאםאלאג אר1יס, די ײדישע שרײבער און זײערע װערק, און שנצס א1ים .אז םןן װײםס נישס, םען האם נעהערס, םען האם נןלײענס אץ עם דוכם זיך, — סאר םען נישסלך אין די ארםיקלען רעדס זיך װעגן דעם, מאס פ ע ל ט אין דער ליםעיאסור, קוםט ח׳ סאש און רעכנס א1יס, װאס עס איז פ א ר א ן. איך װײם װעגן נאך װערק, חאס גײען ארײן אין ■ראנראם פון דנר ײדישער פאלקסשזל און דאך בלײנ איך בײ די ארויםגעזאגסע םײנונגען, אז עס פעלם אונז נישס װײניק■ אזא שסא6עם, זאנס איר, צום לעבעדיקן ײדישן שרייבער װעס נישט העלפן, אן ארויםנןװארפענע םרחה? — פארקערם-רופם, װעסס, נעמם נישש אראפ ד*ם סרענצײכן און מאכס נישם ,שיסע בעליט״,', םיר האבן גענוג, םיר זענען פארזארגם. איר קלאםיפיצירם די װערק און זאגם שבחים: דאס איז ,ת1רה', יענץ א ז .ב־כי נפשי׳. אבער די ת1רה און ברכי נפשי, װאס נײסיקן זיך נישם אין הסכם1ת װעגן זײער שאפונגם- מערס, 6עלן פונדעסטװעגן אין די כרעססאםאסיעס פון די ח׳ח קאזדאן און פ א ס פארן יאר 1926. הײםם דאס, אז ד ע ר צ י• ע ר י ש איז שיין פאראן אן אינסערשײד, צי דער העלד איז סים א קאפאשע, צי אן א קאפאסע• און םםילא איז ש1ין .קינםסלערישער אינהאלם, נשםה פזן װערק, פאעםישער םוסר׳ א1יך .נישט אײביק. נאך װאס זשע סרעדיקן זאכן, פון װעלכע פען האלם אלײן נישם? ג ר י נ ע פ ר י י ד װ י ל נ ע מײן חבר *נדהפ כהן * מוגנד, אין דער לופש בריליאנסן-שײן — איז מיין ק1ל דאך העלפאנסבײן, גים עס שװערדיק׳בלאנק א םראג, װי א שנײ־זײל זיך א יאג אויף א צ־כסיק גרינער גרוים, צו א װײםער בלויער ברייפ: — הײ, איך שנײד דא גרינע 6ויױן אזא ג ר 1 י ם ע קוזע פרײד! ס־ליגם די לאנקע נאק שניס, װי א דיכםעריש געפיס: בל1י אזן נרין, אזן נעל, און ווים — 6ריש,צענאסן,א1יסגעשפרײס. הײ, מײן הײ.גאסל איז גרינג! כ׳בין א פײער-קאשסאן*ײנג! א נעם.אן, א הײב, א לײג - אזן עס װאקסם, עם װאקסס םײן סט1יג1 א נעם.אן, א הײצ, א װארף - און םײן סס1יג םארשסעלט דעם דארף!... גיב איך דאס דעם 6לאםען.שורזגנ, ל ײ ז ע ר װ 9 ל ף איכ׳ל גײן אין גרינעם 6עלר, אין געזונסן סויער-פעלד; ס׳הענגט דער היםל דארם 6ארשסרײם, װי א נעסלעך נל1י געצעלס, אין דעם הײםן סייער-פעלד, א1יף א ציכשיק-גרינער גריים, בײ א װײסער בלויער ברײם װאקסס די ױגגע נרינע 6רײד. װעל איך אנשנײדן דארס פרײר, אזא ג ר 1 י ם ע קוסע 6רײח... ם׳איז םײן קאםע בלאנקער שסאל׳ ם׳איז פון העלסאנס-נײן םײז ק1ל, ם׳איז םײן האנט םעט-ברוין און ױנג,— װעל איך געבן דאם א זיננ, װעל איך געבן דאם א שסרונג און םײן קאסע בלאנק א לאז דורכן גרינעם שסחה־גראז!... איך א 6לאם אץ קאסע _ בליץ) ס׳גיש דער ס1י א בלענד, א שידיץ