Literarishe bleter · 1926-12-03 · 135 (3.12.1926) · p. Seite 819

819 ליטערארישע בלעטער 135 זא ס טעאטער און קונםט •מ״ דער ב>ןק*נטער *רטיפט יייקסןר נעגקיו ר*ם גענעבן אין װ*רשע עװײ *װנטן טון געזןננ. *ין דעם םר*נר*ם זעגען אויך *רװן עטיעבע ײדישע לידער: די זזיטע קש־זו, אייםן װענ שסװט * בײפ, רבי זולימיך, יחײם רני. די נזןסטרןלן םון יילױם *דלער זוין װילנע זענען פזןרלעננערס געװןרן נ*ך זוײף 2 ױןובן. די ג*םטשםילן נײען זןדירך מיס נרוים ע-םזןלנ. •**, זוין בערלין איז נעשםןרבן אין עלטע־י 6ון 5 4 יןןר דער נזן-ימטער זיננער 6ון דער דײסשער אםערע דער װד י 1 ם ף ש װ א ר ץ, ער ה*ט נע- שסאמס סין ריגע. דער םזיט ד.*ט *רײסנעריסן * נרײסן ס-ײער *ין גאנץ דײםשלאנד. דעם 14-ם; נאװעמבער *יז םארנעקימען די םײערלענע *ײםדעקיננ 6ון * ש*םען-דענקמ*ל אין ויארשע. *ין דער פײעריננ ה*נן *נטידל נענומען *ייך םיל נעםט 6ין *ײםל*נד. װי מיטײלט *ינז מיט 8ין בן-עמיס ניי■ יארקער ,קינסם-סעאסער■, װערט *יעט נעארבעט *ויף * נײע דראמע סון ה• לללװיק ,דער ש*פ' *ין *ויף לללװיקס .דער גולם״• בײם טע*טער *יז ד* * קינםט- ר*ט, *ין װעלכן ס׳גללען *רײן: נן עמ-, יעקנ מעם- םעל, לע*ניד סניעגאװ, מענדל עלקין, ל. קרישטאל *. *נד. די טענ הײנם מען *ן עי שםילן י ד. נערק*װיסשעס .סין יענער ײעלט'. יעדן זינם*נ ײערן אין םעאםער *סגעהאלטן לעקניעם *ון דענ*טן *יבער *קטיעלע סע*טער 6ר*נן. יילייס *דלערם סארשטעליננען *ין װילנע נדען *דודך מים גרויס עיפ*לג. *** די סרעמיערע פין ל*. קאזיזנע .דיניס״ *ין ריגער ײדיש• םעאטער ה*ם עינענײנן * נרויסן עולם. די *יעםע *יז *דורך מים נרייס דערםאלג. *ין ל*ק*ל םון *רץ-קלונ זענען פארנעקימען 6*ר■ םראנן װענן דער עישסער 6*רשםעלינג. .**^ דער נאןאנטער קינסטלער, *יגזער שטענדי- קער מים*ר*-בעםער ינחק ליבסנשסדן ם*רל*זט ןײלן *ון 6*רט *ינם אין דער ברדטער װעלם *רײן, די עדשטע *ינקטן-ואדיז, ל*נד*ן *. *ז. ח• זאתך לשלום ^**■ דער נאקאנטער ײדישער מ*לער מ * נ ע ק * ץ, װ*ם *יז געװען זינט עטלענע י*ר *ין ס*ריז *ין *רײםנעשסעלם מיט גרויס ער6*לנ זײנע *רנעטן *ין םארסידענע קונסט *ײסשטעלוננען, *יז נעקימען קײן *וילן *ײף * ס*ר חדשים• *ינגיכן װעס 6*רקיפען *ין װ*רשע *ין *ין ל*דז *ן *ויס- שטעלוננ םין זײנע *רנעטן(נילדער *ין נדבנינגען). ־**, יעקב פ*ט ה*ט *ננעשרינן * דר*מע .*ץ נ*לדן ל*נד״. די דר*מע װעם *וי8נעסירם *ין װ.־.ק.פ. ד*ס װעט זײן די נװײםע פרעמיערע נ*ך ר*מען ר*ל*נם .רי װעלף״. ,***■ *ין דעם *וילישן װ*כננל*ס .ק*מעד־*• *יז *סנעדדויס * *ינסערװױ װענן ײדישן טע*סער *ין *ײלן מיט ד׳ר ס. װײכערט. ,קאמעדיע׳ ניט *■ *פט *רס פ*ר ידיעות *ין *רסיקלען װען דרישן סעאםער יעי••• נחמן מײזיל־1 ד א ב י ,**• *ונזער מיסארנעטערין נ־סל מײזיל *יז *פנעם*רן קײן *מעריקע *■*, *ין *ר*גע ןשמילעװיזנע) כײ װ*רשע, *יז געגרינדעט געװ*רן * ײדישע *רנעסער.נינלי*סעק *. נ. ש ל ו ם - ע ל י כ ם. שוין *ין דער ערשםער װ*ך זענען ד* *ערזיק לדענער. ,**• שלום *ש קלײנם זיך די טעג נו ס*רן *ויף * רײזע *ין ר*םנם*רנ*נד. שלום *ש *יז אין ריס• ל*נד נישם נעװען זינם 15 י*ר. ,**ד *ין װ*רשע ה*ס *נגעהײנן נו דערשײנען *ן *ילימטרירם װ*כננל*ם ס*ר קינ*, סעאטער *ון ר*די* .קינטעראד״. *ין שסשעקאנין (קיעלנער ר*־*ן) װערט דעם 5 םן דענעמעער נעפײערט דער 10 יעריקער ױבילד סין דער ד*רםיקער ײדישער בינלי*םעק. די ביבלי*טעק ס*רמ*נפ *ן ערך 1000 ניכער. די נרעםםע נ*ל ײד־שע, ײי *ויך *ײליש *ין הענרעיש. זי זדלט עסלענע הינדערט מיטנלידע-. די נינלי*- סעק קימט *ויס די לעזםע י*רן נו עקזיססירן נײ די שײערםטע באדיננינגען. י**, *ין װילנע װערן די .ליס. בלעםער״ פ*ר- שפרדס מים דער מיגןךזילף םין די *ניםוריענטן םין די ײרישע שילן. אץ לויף פון די לענטע װ*נן *יז די נ*ל ס*יקײ6טע עקז. *ין װילנע ם*רט*פלם נעװ*רן. .**• די װילנער בילדונגס-געזעלשאםם (װילנינ) ה*ס זײער נרײסע םארדינםםן ס*ר דער ײרישער קזלםיר-ארנעש *ין װילנע. ם*ין ם*ריקן י*ר זענען אײננע*ררנס געװ*רן 91 לעקניעס, ב*זיך — 7204 פע-ז*י, 14 װיםנשאסטלעכע *ון שפאניר-עקםןירסיעס ס־ט 513 *נםדלנעמער, 4 6*מיליען-6*רװײלוננען מיט * נ*זוך 6ין 1415 *ערז*ן. װילנינ ם*רמ*נט *ינט * נוט *רנאניזירםן כ*ר *ינסער דעי 6ירוננ פץ ה׳ סלע*. .**, ר*פען ר*ל*נס ,זש*ן קרישם*ף' װערט נענענן ני נ*ר * כיליקן *רײז 6*ר די *נאנענםן פין די .ליס. נלעסער־• ס׳װעט *ויך געגענן װערן * נרײם ביך װענן ר*מען ר*ל*נס לענן *ון ש*6ן. דער נ*ק*נטער ײדישיפראננויזישער שריסס- שטעלער נ ע ר נ * ר ל ע ק * ש, װ*ס ה*ט לענםנם נ*זיכט *וקר*ינע, ה*ט געלדענט *ץ **ריז * ם*ר טר*נ .װ*ם ה*ב *יך געזען *ין *יקראינע־. ,**• נחום ם*ק*ל*ײ ה*לט *ינם *ײם פ*רענ- דיקן *גרײם װערקז *ן ענניקל**עדיע *ין דער העברזװשער שפר*ך, װ*ס ז*ל דינען *לס הילםם- מיםל ם*ר 6*רשער, נעלערםע *ון שריפטשםעלער. די ענניקל**עדיע *יז *ײםנערעכנט *ויף עסלענע נענדער *ון נ. ס*ק*ל*װ נ*סר*כט עס *לם זײן לעננם-װערק• .**, *ין גי*לע-**דל*םיע *יז דעם 26-םן נןייעמגער דערשינען דער ערשטער נימ• םץ *ן ,*ומ**הענגיק נעזעלשאםםלעך װ*נננל*ט״ מיסן נ*מען .**דלאםיער לעבן״, רעד*קם*ר - מ. נעלענ- נערנ. .***י יעקב נ*ט*ש*נסקי (כיענ*ס-*ײרעם) ה*ט *נגעשרינן * םר*ני-ק*מעדיע *ין 4 *קסן.הערשעלע *םטר***ליער״. די *יעסע *י■ םול מיט ק*מישע *ון טראגישע סנענעס. *ויםער הערשעלע *םסר*•*- ליער *יז ד* *ין דער ויעסע חײקל חקרן, רני ר׳ ברונל. *לם * ע*יז*דן-6ינור—ר׳ נחמן בר*סל*װער *ין ה*דל דעם נעל-שמס ט*כטער. כ ל יטער אטרר נרץ הירעבײן און אסתר עימיאטשער, ױןם $6רןאײס 8 װעלס׳ זענען לענםנס געװען אץ שאנ״כײ, 6ץ דן>רס קײן קאלקוסא, נ$מבײ. זײ פ$רן גלײך קײן ארץ־ישרא?, װוהץ זלל װעלן $נקימען אין מעיץ-חודש. דער ױניללד-קןזמיםעס 6ון מ. װינסשעװסקי אין נױ*יןרק גרײס אינט *ו א 6ולשסענדיקע אײס• גאבע ס,ץ אלע װינםשעװםקים װןרק. די אײסגאבע װעס ר$לםן *װ?ל בענדער, סראכססו* ארײסגעגעב*, און װעס 6ארסיק װערן נ*ז דעם ױנייײ. קײן װארשע איז געקומען *ו$6רן דער נאװוסטער פראנ*1יזישער שריססשטע9ער ק ל ן ד ם * ר ע ר. קל$ד פארער איז דער מחבר פון 8 רײ זײער פ$פולערע ר$י8נען. ער איז נעדען א ס*$ס *פינער און בעעייבן ר$:ל$נען םונם לעבן פון מ8שר$זן, װי אײך 6ינס לעבן אץ יי אזיאשישע לענדער. 6ונס 1-סן נ$װעמבער ה$ס $נגעהײבן נו דערשײנען אין כארקאװ 8 ײדיש ױ$כננל$ס סארן דארף ״דער ױדישער ■ײער-; אץ װ$בנכל$ס װעלן מיסארבץםן אג־־^נ^מען״ $ננעזעענע סיער און ליםעראסן. .**שי אין .מ^מענס״ איז םאיעגדיקס ד$ס דרוקן סונם רןןסאן -״גארג $ר8$״׳ אץ ס׳הײבט ײך ןן *ו דריקן 8 ר$מ$ן סינם זעלבן שרײנער, װ$ס נאהאלם ז*ך אונםער דרײ שםערגדלעך—,ײדיש בלוס״. ב. קעלערמ*נם ב$װוסטער ר$מ$ן .אינבע ב$רג״׳ י־כערגעזענס דורך מ. םלאקסער, דערשײנם אץ 8 גײע אײםלאגע אין םארלאג ב. קלע*קץ. **י די *$6לקס נײסונב״ אץ װ$רשע גיס ארײם יעדן 6רײם$ג 8 בײלאגע .״קלײנע ם$לקס1ײסונג- ס$ר ױגנם. דער .הױנס״• ה$ם ב$נײס דעס 8לסן בוםן מנהג *ו געבן ביכער-ארעמיעס די לעזער. דער ,הײנס״ גיס פ8י 8 ביליקן פ-ײז גרעץ-געשיכסע אץ 16 בענדער. ס׳װ$לס נישם געש$דס׳ 8זאײך8נדערע *ײסונבען זןלן $נשס$ס ז$קן׳ פ8רפױם*זױף׳ קײלן אייך $גהײבן געבץ די לעזער ניכע• ני ביליקע פרליזן. *ו דער א. ר. ק$מינסק$ס בריװ־זאםלוגב, ײןןס גײען ארײס אין םארלאג ב• קלעגקץ, זענען נוגעקומען עסלעכע אינסערעםאנסע בריװ, געשריבן *ו יעקב דינעז$ן און נח פרילונקי. ## מ. ל. פעסשעניק ארבעס אינם אײף דער איגערזמונג 6ון ה$פערם ״$ניסײ״ אין ײדיש. מ. םל8;סער זענס איבער ד$ס נוך םון אילי8 ערננורג--ניק$ל8י קורב$װ, זײן לעבן און זײן אומקוסען״, ײ$ם װעס דערשײנען אין פארלאג *קולסור-לינע/ 8נאס$ל םר^גס .פינגװיגען-אינזל״, איבער• נעזעזם אץ ײדיש דורך מ. ה$לננל8ס, דערשײנס בקר1ב אין פ8יל8ב ש. ג$לדס8רב. ס׳איז דערשינען דער נומ. 10 (34) םונם זשורנ$ל .ד$ס קינד״ מים 8 רױ ארסיקלען איבער קינדער-דערדיונג און קינדער-*םיכ$ל8ביע. אין דײסשלאנד *ײ דערשינען מענדעלעס .װיגסשסיגבעײ,״ אץ א דײסשער אינערזעזינג א. נ. .דער װוגשרינג־־.