Literarishe bleter · 1926-11-26 · 134 (26.11.1926) · p. Seite 803

803 ליטערארישע בלעטער 134 זא לו טעאטער און לונסט ** דער װ.י.ק.ט פירט אייף מיטװאך דעם 4:׳טן ה. ח, רןכלען ר$ל*:ס במ*ייסםע דרזןמע .ײע״ן*״. די דר*מע אח ןזבגעסריבן דירך ראמען ר$ל*ן אין 1908. מיר הןןין ד$ אהשפעה סין מעשה׳דרײםיס. רעזשי—זיבמיבס סירקןװ. .*סי ,*זאזעל״ סארבלײבש אין "ארשע אייף 8 גזזגגן װינסער. די כרוסע ױערט פארגרעסערם אין רעסןןרמירס. עם װערןאײנגע״אדן א רײ נײע קרעםסן. ,**י דןזס בװײסע •םמבסיין״ ס״אגראם הןזס ארייסגערוסן רעעעבזיעם אין דער גאנצער דארשעײעי סרעםע. די םא**נטעריסירי:נ סונם ברײסן טעאסער־ עילם איז זללער גרוים. די פארשסעלונגען ײערן שסאײק באזיכס. דאס קראקעיוער ײדיש טעאסער אוגסער דער םירונג סין יאנאם םורקאװ ששילם מיט גר1ים דערסאלג. 6אר דעם ע־שסן חלדש איז אליסגעםירם געװארן: ,דוניס״, י#ריזיײ״, ״מאשקע חזיר״. די םעב גײס .היבקעמאן/ דאם סעאסער ןןרדנס אײן ליסע״ ראריש׳קינםסלערישע קאבארעסן א־לע דינססאב. אין רעשעיטואר: 6אלקס.לידער, אײנאקםער, םקעסשן א• אז װ. דער עי־שסער אײגס איז זײע־ װארעם אל־ם׳ גענימען געױארן. די נעזעלשאסט, װאס ואט א1יף זיך גענומען מיטעיהעלסן דעם ײדישן סעאטער אץ קראקע, איז מיםן ער£אלג זללער גיסרידן, װײל קײן דעפי- ביסן זעגען נישטא. הליאי א1יף װײטער נישס ערגערו אין ױיסעבסק האס זיך געגריבדעט א קא׳ מיםיע םון םארששײער סון סאײיעסישע און געזעל• שאססלעכע אבששאלסן דורכצוסירן דעם ױבילײ סון דער 30׳*אריקער קינםטלערישער טעטיקײט 6ין דעם ײדישן קינססלער׳מאלער י. מ. סען. סען האט כמעס זײן באנץ לעבן אסגעלעבט אין װיטעבסק. זײנע בילרער און צללכנונבען האבן מערערע מאל געװוגען אײסבללכנונגען א1יף קונסס׳א1יםשםע8ונגען. בױישן זײגע שילער זענען סאראן אזעלכע באװוכטע קינסס־ לער װי שאגאל. צום ױביללל, װעלכער ױעם 6ארקו- מען אין יאנואר, װערם ארנאביזירס אן אליכ׳שםעלונב 6ץ סענס בילרער. עם װערס אײנגעלאדן א סך קינסס• לער סץ רוםלאנד און אװסלאנד אנסדל כו נעמען אין דער 6ײערונג. אין די ,ליט. בלעטער״ נומ׳ 102 איז געװען אסגעדרוקט אן ארםיקל 6ץ מארק שאגאל דעבן דעס קינםטלער אוגסערן נאמען: ,מלינע ערשסע לערער״ (מיטן בילד סון י. פען). אלסער קאגינע ראס נאקימען סץ ריגע סאלנבדיקע טעלענראמע 6ין דעם אװבס סין דער א1י66*רובג 6ון ,דוכיס״: ,די יידישע סעאסער׳געזעל• שא6ס, די טרופע 6ון נײעם ײדישן טעאסער אץ עםלעכע היגדערס םארזאמלסע א1יף דער םייערלעכער סארזאמלוגנ אין ריגער יידישן קלוב שיקן אײך זילער חארנלעכן מזל-ט1ב צו דער שמחה, אין װעלכער אללע־י דיכסערישע מוזע און דראמאסישע מײםסערשא6ס האבן ארײנגעטראגן אז1י םיל קאלאריט אץ שסראלן— הערץ, מארעװסקי, גאבנינקי. מ. אלגינם א נײע דראמע ,איר אארברעכן* בללט בקר1ב אין בן׳עמיס קינםם׳טעאסער. יעי•: נחמן מײזיל־1 ר א נ י סטיליזירן אין העברעיש די װערק 6ץ סרא6. מ. שאר. דעם 18׳סן ה. ה. איז געװארן 5 *אר זינט ס׳איז געשסארנן דער באקאנסער העברעיש• ײדישער שריאטשטעלער׳דענקער מיכה י1סף בערדיסשעװסקי. 7*# נח ירילונקי האט ניבעגרייס נום דרוק (אץ אױסנעועגס) דעם נװױסן באנד ,מאמע לשץ״ אץ די גװילטע העלסט םץ ערשסן באבד .ײדישער קאנםא■ נאנטיזם״. די ערשטע העלםס איז דערשינען אין 1917. .*ודי אץ דער דײטשער .םדאגער פרעםע־* £עם 14 טן נאײעדנער איז אפגעדרוקם י. אסאסאשוס גאװעלע .6יר נעגערסי (מיס נילכנוגגען). •**> אין 6ארלאג ב. קלענקין װערם געגרײט גום דרוק די גריװ םץ אסתר׳רחל קאמינםקא, צונ1יפ• געשסעלט דורך מארק טורקאװ. אץ ביך װעלן ארײן העכער 0 7 בריװ געש־יבן םון 6ארשידעגע לענדער. אין רי בריװ שסעלט זיך אפ די װונדערלעבע אײגנ׳ שאםסן סץ דער מאמע סץ דער ײדישער בינע. דעד ראמאן סונם ױנבן ײדישן שריסטשסע- לער בנימץ רעםלער ,א1*ף אלסער ערד״ ױערט גע־ זעזט אץ אין עםלעכע װאכן ארום װעט ער דערשײ־- נען אין 6ארלאג נ. קלעזקין. שנת, דעם 0-27, יז. ח. האלב 3 נ. מ. װעס אין טעקםםיל'6ארײן פארקימען א םארלעזוננ סון ז. מלמד א. ד. ם. ״יאפאן״ (רײזע אײנדרוקן). ד״ר ישראל רונין איז אי1יםגע6ארן קײן רומעניע, װו ער װעם האלטן אץ א רײ שטעט רעםע׳ ראטן איבער 6ארשידעבע ליםעראטור אץ קולטור׳6ראגן. ** פםת קאפלאן דרוקט אין ביאליםטאקער .דאס נײע לעבן״ זבר1נ1ת װעגן דעם פארשטארבענעם מו״ זיקער פרץ םאנדלער 7** נחמה עםססלרן האט לענטנס געהא״טן אין דער װילנער נילדוגגס׳געז. <װילביג) א ניקל סון 4 לעקציעס װעגן י. אסאטאשו אץ זײן שאםן. ,**י אנה1יב דענעמבער קומם זופארן קײן ■1ילן דער נאקאנטער יידישער שרי6סשטעלער לעא קעניג, ער װעס כאזוכן װארשע, װילנע און לאדז. ל. קעגיג איז שױ־ן זינס 15 יאר נישס נעװען נװישן ״ײדן״. א. מ. סוקס ארכעט איגט א1יף א נײעם גר1יםן ראמאן. אין ,סרײהײס״ איז אסגעדרוקס אגרעסע רער ארםיקל פץ נ. שסיף װעבן דעם מינסקער זאמל ■ בוך .נײסשריסס״. די ערשסע בעבדער םץ ראמען ראלאנם ,זשאן קריםטאף״ זענען איבערנעבעבן בעװארן נום זאץ. דאס װארשעװער קרײז״געריכט האט מכטל געמאכט דעפ סראנעם, ױאס איז מיס א נ־ים נוריק סאר6ירט געױארן קעגן פארלאג ,זעבטואל״, 6אר אפדרוקן אין אנסקיס בעזאמלטע שריסשן די נונדישע .שבועה״, װעלכע איז א1יך אנסקיס א װערק. די װארשעװער בינליאטעק .דאס לעבן״ (דזשעלנע) האש געשיקס 20 ביכער סאר דער דרא׳ ביםשער ביבליאסעק .6ארװערטס״ אלס סראטעסט קעגן דעם אנסאל, װאס איז נעמאכם געװארן מנד די דארסיקע ״גאםס ססראפטשעס״. דער לעזטער ארסיקל 8ץ דער סעריע אר- םיקלען ,ארום װעלכעד אקס דרללס זיך די ײדישע ליםעראסור׳ װעס קומען אין קוםענדיקן נומער כ ליטעראטור ז. סעגאלאװיסש האס לענםנס באזוכט ס*ל שסעס אץ שסעסלעך, וױ ער האלם רעםעראסן אץ רעניסירס זײנע װערק. די אװנסן גײען אדורך מים גר1יס ער6אלנ. דאם נוך סון דעי״ עגגלישער שריםסשסע׳ לערץ א1ידא-.א געשיכםע םיט א הונט״ אץ אנד. דערנײלונגען, אינערגעזענס דורך מ. זאסארםקי, דערשײגם אינגיכן א־ן דער מארק ראקאװסקי׳בינליא- סעק דערזעלכער מ. זאסאיםקי זעצט איבער װ. שעקספיר פאר ױננס. די פראגע, ני דארף מען בײטן דעם ײדישן אלף-בית, װאס ד״ר זשיטלאװםקי האם א1יפגעה1יבןי האט אר1יסגערוסן א פאלעמיק אין דער ײדישער סרעסע. אין גאװעמבער-נומער .נוקוגפם״ ינױ־יארק) איז אסגעדרוקס אן ארטיקל 6ץ א. ליםװאק קעגן דער רעפארב. דער אלסער הענרעיש׳ײדישער שריםטשסע- לער יננה״ז, דאם װ1ינם אץ מינםק, האם אפגעדרוקס אין נױ׳יא-קער .צוקינ8ט״ נװײ קלײנע דערנײלונ• גען: .8ין דער נישס׳לאנניאי־קער םא־יגאנגענהײס*. א. גורשסײן (מאםקװע), ױאס האם ז*ך נאקאגס געמאכט מיס זײנע אינטערעסאגסע ארנעסן װעגן פרצעס בינליאגראפ*ע אץ נאלדםאדן״סארש־יס נען, גרײס איצם א גרעסערע ארבעס: .די םך׳הנלען 8ץ דער מענדעלע׳6ארשו:ג״. מיר ניען די א1י6״ מערקזאמקײם סץ אונזערע לעזער א1יף דער זײער אינסערעכאנסער ארבעס םץ א, גורשסײן אין מינ- סקער .צײטשריםם״—,דער אינסיקער נושםאנד 8ץ סרצעם ניאגראסיע״ (װעגן די 6ארעםנםלעכסע מא- סעוײאלן סאר סרנעם גיאגרא6יע) די ארנעס אנער איז געשרינן אץ 1925, אץ די לענסע 6ארע8נטי לעכסע מאסעריאלן װעגן םרנן 6עלן נאך דארם. יעקב לעשניגםקי איז ארויםגעפארן א1יף א רײזע קײן ליסע, לעסלאנד און דאנניג. דור נערגעלםאן, װעלכער האט פארבראכס א םאר חדשים אין ראסנפארבאנד, איז נוריקגעקומען קײן בערלין. .**י א1יף א עקססרא־פארזאמלוגג סון די װאר. שעװער ליסעראסן אץ זשורנאליםםן איז אנגעבומען געװארן א סראסעםס קעגן דעם נײעם פרעסע־דעקרעט. אין אמעריקע װערן געמאכט הכנ1ת נו 6ײערן דעם 70׳יאריקן י1כל 8ון מארים װינטשעװסקי. ס׳איז נאשטימם געװארן דער םעברואר־מאנאס םאר דעם י1בל-ח1דש. דער אויםגעקליבענער ױבילײ- קאמיסעס גרללם אינט צו א אװסגאכע 6ץ אלע דײנסשעװסקיס װערק. דער ה1יסס-רעדאקסאר — קלמן מרמר. אין א רײ שסעס זענען געגרינדעס געײארן םסעניעלע קאמיטעטן. אין די ״ליס. נלעסער• זענען לענסבסיגעװען געדרוקס עסלןכע ארסיקלען װעגן מאריס װינסשעװסקי. .**• אין די ניו יארקער נ־ישונגען דרוקן זיך אנאנסן װעגן יה1אשעס חומש אין ײײש. דער סרײז- 5 דאלאר. אין ניאליסטאק איז געשטארגן דער הענ רעישער סעדאגאג אץ שריםסשסעלער מרדכי קאסלאן. די לענםע יארן האס ם קאילאן געװ1י:ט אין כיא- ליסםאק, געװען לערער 6ץ העכרעיש אץ גימנאזיעס. ער האס זיך לעצטנס 6ארנימען מים אינערזענן און