Literarishe bleter · 1926-11-12 · 132 (12.11.1926) · p. Seite 760

132 .זא ליטערארישע בלעטער 760 מײנונגעז פוז דער פרעםע וועגז זלמז רײזעבס ״לעלםילאן פוןדעוײדישער ליטעראטיר, פדעסע און פילאלאגיע״ צװ״טע, אינגאנצן אױםכעבןסערטע. £ארמערטע און £א־פולשסענריקטע אויסגאבע. העבער 700 ניאנראפיש־ניבליאנר.־קריטישע ארטיקלען איבןײ ײרישע שריפשטעלזןי, זשורנאליםטן, פילןןל^נן א.א.װ. 1288 עטודים, 255 כילרער אץ טעקםט. .דער נ־ע־ לעקשיקןון אנטהאלט א רייבן םאטןײאל טא־ דער אויספא־שונג טון דע־ אלװינלטלעכעײ רדישןר ליטערא- טור. עם װעט זין לײבט צוזאםענצושטןי■; א נאנצע רי םטאטיםטושע טאבןלן. םיר װעלן קןנ?! אײנטדלן די ײדישן הר־בעד לוים די פאלקם־שיבש;, נןננטן, דןרצױננס־פןןרטןן, זײןרן בארםײידיבטונגען, בולדוננסינראדן א. או. װ• ,... רןגן דןם גרױםן ודערט #ין ז. דיזענם לעקםיקוןן טאר דע־ נןס־כםן *ון דער ידישןר ששראך, ליגןראםור און ט־ןםע, איז נויםןק אן ע־נםםןרע אױבןט.. ז. רײזען האט אויך או־פעין לעקסוקאן א סך פארדינםטן ארף דןם נעביט 8ון ידלשן־ ג־אםאשיק, ידיסןר שטראך־ און ליטעראטור־נא־שוננ. נ$ר זײן נדןסטןר, ביזאהןריקןר אויסטו איז אן ס#ק דןד .לעקםוקאן 8ון דןר ײדישער ליטן־אטו,־, פ־ןםן אין שילאלאניע׳ — א מאנוםענטאל װןדק װאם האט נישט זױן נלײבן אץ דן־ ײדישןר ללטעראשו.־'. ק. םרםר, אץ ,נרײהײם׳, נױ-יא־ק ,אן ם-פןװ ליבן צוט ״דישן װא־ט, אן נלויבן א־ן א־ם קען פןן נישט צונײן צו אזא ריךקער ארבןט, אן דןם גרויסן נןדולד סון אן אפטלםוםט קען םעז אזא שװן־ע א-בעש נלשש דערסורן צום םוף. .... קלא־עד, קאנצןנטרירטןד און איבערזןערלשןי זענןן די ביאנראניעט 8ון פאישטארבןנן שריפטשטןלןר. דא זןט אי.־, .װי זלנק ריזען האט טיט א נעזונםן חוש דן־שפירט, װאס עם א-ז װלבטיק, תאס עם איז כאראקטעוץבטלש און װאם ןם איז באלן־נדלק. דא האט איר אן אב־עקםיװ און בולב בללד פון דןם לעבן און שאפן פין דןם שרױבןר. דא שאקידם א־ך נישט ק־ן א־ן א־נן־יק װא־ש דא נד־לט דך םא־אײךק־נן־ נישש א־ן דא ענװם זלך קײנןד ניסט פאר אײך דא האש איר א פרײע, א װארעםן און סםןנדלק א צושרןסנדיקע אפשאצוננ םון די סרלפםשטעלעד און זיןרע װן־ק״... ד׳ר א מוקדיני, ,זן סןנומענם ם#ר ײדיש;ר ליטעראםור׳ אין .מאדגען זשורנ*ל', נױ־יןרק ... א דלזיקן א־בעט, װאם איז באםת װונדע־בא־.. ריזען האש אויך נןטאבם טעיתן? װײזט מיר, װןלבע ביאנראםיע א־ז רײן 6ון טעוה;. אס־לו אץ דל בארלםםע ביאנראפיןם םי־ עננלאנד, רןדאקטלרט סון באריסטן ײדישן ש-פטשטןלןר־ביבליאגדאף סןר ערװא־ד לי, דןם בעםשן ב־אנראפלשן לעקםלקאן, װאם ןננלאנר פא־םאנט,-אויך אין אזא טאנוםענבאל פארילבםיק װןרק האבן זיך אר־ננןגללטשט כ־אנאלאנלשע, ב־אנראפלשע און בלבליאגראםלשע םעותן... עס אלז צו באװונדערן. װי װײנלק און אוט• באדיטנד רײזענם םע-־תן זןנען אין זײן װןדק, װאם אױ א בבוד פאר זײן טאלאנט, פינקטלעכקײט, ערלןבקיט און באג־םשערוננ׳!.. ג. זעליקןװיםש, אץ ,ײדישן טאנעכלזוט׳, גױ־יארק. ,דער םהב־ האש ברעה גןהאט צו געבן .אססד-הזבדון פון דןד ״דיהןד ליטעראטור׳,-און דאם האם ןר נןנעבן. אל־ן ולך נןשאסש דאם. װאם פא־אי־בןטן װאלטן געדארפט ללפע־ן. אן ביאגראפישע און ביבליאנראםישן הללפםיװן־ק, אננןי זאםלט א ׳ם ב־אנדאסישן אץ ב־בליאנראםלשע דאשעם און ידיןות• און דע־פון או־םנןשטןלש א בנץ.~ם׳אלז דאם העבםםן, אויף װאם ם קאן זיך רלבטן סון א יח־ד! ... נאר דער, װאם האש אלין גןם־וװט צו ארבןםן װלסנסאפטלןך, אלז בבית אפצושאצן דןם װןרט םון ז. דײזןנםװערק. עם שטעקט אלן אלם אים פיט א־בןש, בלי נוזםא. .בױ דןס םאננל 6׳; בלןרל־ פא־א-בןשן איז ריזןנם װערק מער װי אײנקוקיבוך. ם׳אלז אקבוץ-נלױת פון דער ידישןר ליטן־א־לשער שאפוננ. ,און םיקוםש רעם םח־ר טצד אלן םרײנד םון דער ידלהןד קולפוד א בריטן ״שד-בח סאד זײן נןשאנק. װאם דארף ז־ך נןפ־נןן או־פן טיש פון איטלעבן, װעםןן םיא־ז ליב און ט־ןר דאם ־דישע װארט״. נח םרילוצקי, .קיכוץינדיוה 6ין ײוישן געדרוקטן װןרס׳, אץ ,םאמענס׳, נומ׳ 181. .ם־ר װןרן באםת נשתונום פון דן־ םי און ענןװגיע, װאם א־ן טןנטש האט באװלזן אויסצוקלללבן אזוי ם־ל טאםןריאל. או־סזיבן אזוי ם־ל יד־עות און םראה מקוםות אש אזא ארבןט, װאם ב״ ל־טן װןרט זל נןםון דורך א נאנצןד קאלןניע, האם ז. רײזען בױ דל שװעדסםע באדיננוננןן 8ון אפנן־לםנקײט און צןזײטקײט םון דל ײרישן שרלפששטןלןר און זשורנאליסטן און בײ אזא םין טאננל אץ ה־לפס־בלכןר און נוםן ביאביבליאנראשלשע װערק,—באװלזן אױסצושטןלן אזא ריזיקן בנץ׳. .עס איז א ביך נישש נא־ טא־ן ליטע־אטוריפא־שןר און םפןציאללסט, ןס איז א האנשבוך םאר יןדן ײרלשן לןזןר. װאם װיל זלך נןנטער באקןנןן טלט דער ײדלשער ליטעראטור און פ־ט אירע סארשןר, ד.ן די ױננע און הן דל אלטע הן דל נאןלשן און הן די װיטע׳. נחשן ס־ױ־ל. אץ ,הײנם׳, ניס׳ 157. .... די צװױטע. לחלוטלן איבערנןא־בעטן אויםגאבן פון ו. רױזענס .לןקםלקאן םון דןר ײדישער ללטעראטור, פרןסע און פ־לאלאנין׳ אױ אן א־בןט, װאם דןרװעקש אוםבאדלננטן דרך־אדץ. פןן נלט אײך דא ײדישע ליסןדאפוד־נןשיבםן י אלן םיניאטיר. אין קורצער ביאגראם־ע־פארם נײט דורך א נאנצן נאלערי ױדישן שריבןר. פלוםדים און פ־ןםן־לײם*.־.. א. צ. אין ,װןורעעװער עקסםרעב׳. , דןר ע־שטןד באנד פון ז ריזענם לןקסלקא;, װאם לינט פאר אונז, האט דןרנרײסט זײן ציל. ןר אנםהא׳ם אץ א גאר קו־צן־ פא־ם דל ב־אנראפ־ןט פון אלע שרללבןר, זשורנאללםשן און םילאלאנן װאס האבן א װןלבע נלשט אלז שײבית צו דןר ײדישער ללםעראטו־, פ־ןסן אץ פללאלאנין, אזוי אז ן־ נעטט ארוט דעם .סך־הבלי םין רןר;ירלשןר ללטעראטור. .... נישם קיקנריק אויף די קלײנע פןלן־ן, האש דן־ לןקסיקאן אגיױםן װיםנשאםטלןצן װןרם, און רןס פארפאסעי קיםט א ײשר־בוח םא־ זלין ריזיקןר אװבןט, װאס איז א ג־ויס גןװינס םאר דןר ױדלשןר ללטןױאשור׳. ש. ערנסס, אץ ,דןוס אידישע סאלק׳, נױייארק, און .דןס אידישע װןןרט׳, װיניפעג.. אליסשליסלעכער םאיקייף: קאאפ• ״פיכער״׳ װארשע, נאלעװהי 3—, װ. 07. פאר געלט: 13196 .ס .£.?