Literarishe bleter · 1926-10-29 · 130 (29.10.1926) · p. Seite 723

723 ליטערארישע בלעםער י13 זא ן1 ה װןם ב*ר*נדלס דאס ■ר$בלעם מין דער מאדערנער יידישער 6§םיליע. טעאטער ארז קרנסט די אייםסירונג סון נ. יעדורעינןזװם ״די שיף 6ץ גדיקים״ אץ יעקב בן״עמיס קונםס־םע*סער אין נױ״יןרק האס *רײםגערוסן אין רער נױ״יארקער י״דישער סרעסע זיזער בוטע ןסרוסן. ד״ר אל מוקד1ני שרײבס: .עס איז ממש זן הי1ת עו זיען אין סעןןסער און װןס װײטער עס װערם חי1תדיקער, געשמאקער און ^מםעמסער, קענען מיר באמת בןןנריסן בן-עמין מיס זיין ערשסן אױםםרים *לם דירעקםאר 6ון א ײדישן טעאםער. גום ערסםן מ$ל זעען מיר א ײדישע טרוסע, וי$ס איז!וזאמענגעשםעלם םעםם, ק$מס*קם, 6ון ל1יסער קערנריקע *קנױןרן און סון קינסםלער, װאס קענען נעמען א העכערן און 6ײנערן מ$ן אין שסילן״. ׳א** בערהאיד ה1ייטמ*ן שרײבם איצס דעם סעקםס 6*ר דעם ,פאוסס־״םילם, מ$ס י נרייסע דייםשע םילס״קאמפזןניע גרליס אי*ס *ו. ** דער ײרישער $פזרעסן״ק$מ$1:יםןר ר ץ םןנדלער װאס איז נארימט געװארן מים זיינע אפערעטן, סי־יער אין װ#רש* און רי לע*סע יארן אין נױ־יארק, איז געשט$רנן אין עלםער סץ 50 יאר. אין ארבענסינע איז געגריבדעס בעװ$רן א פרא&עסיאנאלער 6ארײן 6ון ײדישע ארסיססן. ,**י דעם 21-סן $קט$בער דארף פארקומען אין מיגסק די עםעבונג םון װײסרוסלעגדישן ײדישן מלוכהשן טעאםער. קינםםלעריסער לייסער — מ. 6• ראםאלסקי. רעפעיםואר: י. ל. פרץ-אין םןןליש אי־יף דער קײם, װ. שעקספיר — שױלאק״ של1ם׳עליכם — א ױם״ם1נ אין קאסרילעװקע, מאליער—סקאפען, ײדי״ שע קלאסיקער — םענסשן, חדר. אויף װײסער איז ןמע*לדכנס: א. ב$לד6אדן—שולכיית, אי װעדיןןרקע- בןםײין, א. קושנירןװ—הירש לעקערט, ד. מעיעראי װיסש—קןנסראבאנדיסטן, װ. בןלןװםשינער — *ױישן ד1ר1ת, לןפע דע אעגן - דער שעפסן־קײאל. דער טעאםער הןם אר1יםגעלאזס זײער א שלדנעם פלאקאם זונסןג דעם 24״סן ןקטןנער איז 6ןרגע״ קומען די• עםנונג סון דער אויםשטעלונג סין מעסןל״ םלאםסיק *ון *ל־־כנינגען םין ח ײ ם ה א נ 6 ס אין די זאלן פון דער געזעלשאסם *ו פארשםרידטן קונסם אין װארשע. .**• אינגיכן װעם זיך באװײזן םשאפליבס א 6ילם .דער גירק׳. םשאפלין 6ירם זלינע *מסחרים״ זעלבםם״ שםענדיק און סירם א*ױן אן מיט זײנע אגענטן# װעלכע סארקויםן זײנע םילמען א1יף גאר דער װעלס. *ײ זײגע סי9סעז ארבעס ששאפלין פיס א גר1יסער איבערגעגעבנקײס א לאנגע *ײט, זלי קאסםן _אים ריזיקע םומעס. זיין לעגסער גר1יסער 8ילם די ,תאוה נאך גאלד״, *יי ײעלכן ער חאס אפגעארבעש העכער *װײ יאר, האס אים אפגעקאםט העכער א מיליאן דאלאר. גײ דעם סילם האס ער םארדינס א מיליאן דאלאר. טשאם׳יין האלט זיך אפ פץ ארײנגו- טרעסן אין א 6ילם״געזעלשא6ס. ער װיל נישם סאר״ לירן זײן זעלבםםשטענדיקײס אץ אױגנארסיקײס. אין ײדישן אמער־קאנער ארםיםםן״8ירױן זענען דא א 320 ארסיםסן״מיסנלידער, סון זױ זענען באשע6ס*קס העכער 300. די *אל ארבעטסלאזע איז זײער א קלײנע ר א נ י * טיחי־, ון י־סער*ט. * עגלישער געיעדנםער ה>ט )וויסנערעננס, *ז דער ט*רטט*רנענער טרעזידענם װילםןן ה*ס.זיך נ*נועס מיס 62.210 דע-סער. ** דער דעלענ*ז סון רער נינעז־סער רעױנ• ליק נײ דעם םעלקער-נונר ה*ס ד* נישס י*ננ רער- קיערם *ז כינע װעם שענקען דעם *עיקער-נונד *יר ענניקיןסעריע. די דןזיקע ענעיק**סעדיע.ררוקט זיך נ*ך סון פ*ר דעם װעים-קרינ ןן. די דןזיקע ענניקל*יעייע *נםה*ים 80 גויזנם נננדער, 120 סילי*ן זייסן *ון 5 3 מיי*רד װערסער. נדי ני נ*גרײסן די גר1יםקײס 6ון דער {נניקלןיעויע ד*רף מען *ין זינען ה*נן, *ז די עננייסע ענניקל*יעויע *נםה*יס נ*ר 33 םויזנס זײםן און 55 םילי*ז װערסע־. *ין רײםסי*נד ה*ם *רװסנערוםן * נרויסן םומי ד*ס נוך 6ון נ*װוםסן דײםינ-ײדיסן י ע װ נ- זסין .וער ייד *1יף דער מ*וערנער נינע־• דער מחנר רערנײלם *1י8ן םמך 6ון *ערזעניענע זכרונ1ה װי ס*רשידענע םע*טער-רעזשיםערן 6יענן *ין די יענםע י*רן ש*8ן *ון 6*רשסע"ן ועם יידיש( סי* *1יף דער נישס-יידישער סגענע. .ט** װי דער •*ריזער .הײנם״ מעידעם, װערם די נײזזונג ם*רש*רדס נח 10 ם1יזנט עקז• פ*ר * נײער נײסונג *ין •*ריז *יז עם געװים * ק*י*- ם*יע םוסע. י *ין בעריינער 8*רי*נ .6יי*' *יז דערשי- נען * נר*שור םון יודװיק שםדדן *. נ. ,די יידן *ין רער הײנטנײסיקער 8י"*זן8יע'. *ין *. ה*רק*װים ײדיש-ענגיים-העקרע־שן װערםערנוך, װןס *יז נ־שס י*נג דעישינען *ין ניו-י*רק, גדען *יײן *יכער 30 סויזנם ײדישע װערםער *ון *ויםדרוקן.?*4 דער נ*ק*נסער ניו-י*רקער שוי-סוער *ון שרײנער יעקנ יעװין ה*ם פ*רנר*כס *ין װ*רשע * **ר כעב *ו־ף זדן ײרנרדזע 8ון נ־ו-ין־ק קיין מ*םקװע, װוהין ער *יז נעם*רן *ים דעיענ*ם נו דזר ק*נסערענץ 6ון .געזערד״. *■, ד־ר נרש1ן יעװין,- דער נ*ק*נסער קויםור- סונר *ון שר־6םסםעיער, דער םחנר 8ון די זכר1נ1ת .*־ץ״, .*ין װעיס-קר־נ־, .סון רי *יסע גוטע נייסן־ *ון * רד נר*שודן *ינער היניענע, ה*ס געפײערם דעם 30 י*ריקן יונילד סון זיץ געזעי- שאפזזיעכער נעםיקייס. דיר נ. יעװין *יז *ײך נעװען 6ון רי םיכםיקסםע סוער *ין *מ*ייקן .הזםיר־. *ין .היינם׳ *ץ *ין .עקםםרעם- זענען נעװען נע- דרוקס *רםיקיען נעװירנזעם זיין ייםע־*רישע *ון נעזעיש*6םיענע םעםיק־יט. .װי*ד*מ*שני ייסער*נקי" ה*נן *ר1יר. גענענן * נרו־סן *ון רי־נן נומער נעװידמעם דעם *נדענק 6ין 8*רםס*־נענעם *וילישן שרײנער י * ן ק ו ס ו ר * װ י ם ש םים סיי ניידער *ין נדנ- נונננ;. ,*■ע דער ק***ער*סיװ .נינער״ ה*ם *רויםנע- י*זם * *־יוםסרירסן ק*ם*י*נ םון ײדישע נינער. *ין ק*ם*י*נ גדען *־ײן ניז * 2 םויזנם יידישע ניכער *ץ ניז * 100 ניידער 8ין יידישע שרײנער. עס זענען *1יך נונעגענן קירנע כןרןןטעריססיקעס װענן םיי יידישע שריינער *ין ניכער. ססעםןן נװײנ,' רער נןװיםסער ייריש- דייסשער שריפסשםעיער, הןס *ר1יסגעי*זם * ר*ם*ן- כ ליטלראטור ^**־ *נרהס-רדזען, װעיכער הןם * רײ יןרן מיםגעןרנעס *ין ניי-יןרקער ,םןנ״ *יז *רינער *ין .8דײהײם״. די נײםוננ 6רדם זיך דערמים *ון *נ*נ- סירם מיס שמחיז ןם די געשעעניש. נײ *ונז *ין *וילן *יז ן דינםער * װדניקער ןננעיענסער נוסס *ין רער םןנ-*רעםע. די .סרדהײם• הןס 8*ר רעם נונעניינן משה נ*דירן, נריך ניןזםןנען, ד,. יײװיקן, דדד נערנלםןנען ס*ר שםענדיקע מים*רנעםער■ .**י די .הומןניםע״ (•*ריז) הןם ןנבעה1־נן נו דריקן י. *•*םןשום .* רןסןן סון *סשדד-נננ״ *ין דער *ינערזענינג סונם נ*ק*נסן ײדיש-פר*ננײ- זישן שריםסשםעיער י. נײמענםעיד. •רןם. םישי שני*ורס*ן, דער מחנר םון * רײ װיםנשוססלענע װערק *ץ 8ץ רעם װערק .חײכ גראװ־נער- *יז געקוםען קײן רינע *1־סני- 8ןרשן דעם *סינ־שן נישס*נד פינם ײדישן קינר. *ץ רינע ה*ם שניאירםןן געזמיסן * רד סןריעזונ- נען *ינער 8*רשידענע ייםער*םור *ץ קו״סיר- םרןבן. ,**, עם דערשײנם די״טענ םרדכי *יםערםןנם נװדס ביך .30 י*ר *ין *רנענםינע״ (מענזוןרן סון * ײדחנן קןיןניםם). דער רחברװןם נעשענקס דןס ניך דעם נוענןם-אדרעםער ײדישן נית-יה1סים. ־׳**, דןם נרןזילער ,דןם װןכננינס׳ סדערם *ינס דעם ערזודנען 6ין סי ז-םן גימער. .דןס װןכנ■ ני*ס' *ח יי *דנניקע דדישע נדפשוײ8ס *ין נרןזיײ^■ ,**,׳דער ריגער ,6ײמ*רגן' ה*ס יענטנם *נ־ נעהײבן נו ערשדנען *ין * 6*'נרעםערסן םןרמןם ני 8 זײסן *ין יעדן נימער מיס פיי ניידער. ס׳איז נו בןװינדערן, װ*ס יי ק י ד נ ע ײדישע ריגע ס*רמ*בס *ז* נרײםע נדםונג. .***־ די ײדישע נינליןםעק םון *•נעברענםן שסעםי ריקי ה*ם *רײםגעיןזס *ן *1יםריף, װו זײ *עםן ם׳זןל *1י6שסעלן זײער *•גענרעבטע ביני-*- סעק יירך נושיקן נעיפ *ין *ינער .שיקס *וני ניכער״ז — נעםן זײ זיך. זןי יעז־ער *־נער ש־קן־ דער *דרעסז -ח16ו*ס1_| ודו1םו0 ק 1)1ימ ח|מ)82 ,**, די ריגער ,ד*ס ס*יק' (םןנניןס• ה*ס נ*ך * הסםק פץ עסיעכע חדשים װידע־ ןנגער,1ינז נו ערשדנען. - ־**. *ין ני־ענ*ם-*דרעס *ח ערשינען .דער ײדישעי װעג-װײזער *ץ *רנענסינע״• ו*ס ניך ה*יס 1124 זדםן. דער ז*נז*שסשער מ*גיסםר*ס ה*ס *ננע- נימען * נןשײם *גנירו6ן די ,ײדן-נןס׳ מיםן נ*- מען .םרץ-נ*ם'. רער דןזיקער נןםיוס ד*רף נ*ך נ*שםעסיקס װערן דירנן שס*סר*ט. ־<■*, מןקס עריק ח*ם די סענ נעחןיסן * 6*ר- סיןנ *ין יןנרןן װעגן שי1ם-עײנמס היםןר. ־<**, די ײדישע *רעסנ *ין *מעריקע הןם 6*ר• ס*נס *ין *נה1י* 1926 — 08 6*רםיירענע נדם- שריסנץ. *ין זײז 12 סןנניעסער, 61 װןכנניעםער׳ 14 ה1רש-ביעםער, 3 דרײ-הדשיםדיקע *ין 8 נישם *עריןרישע *1יסנ*1ן. *ין סןריקן נופער הןנן סירנענרןנם דעם חשבץ, םים װ־6יי װעושזער עס **נינם ייך * קיני׳