Literarishe bleter · 1926-09-22 · 125 (22.9.1926) · p. Seite 641

641 ליטערארישע בלעטער 125 זא װאס האט אדיפגגטאן דעו עושט־פאוענויקטעו אוטיסטן-צתאמענפאו? (װאס זאגן די אנגעזעענסטע מיטגלידער פון ארטיכטףפארײן) פאדטיװע זײטן האט ער נישט געהאט. אבער איץ װיכטיקע זאך האט ער יא אויפגעטץ: אפגעשאפט די איניציאסארן, די גרעסטע מכה םון ײדישן אקסיאר אץ ײדישן טעאטער, אץ ער האט גאר• פאליזירט דעם פארדיגסטן־סיססעם — די אלטע פלאג פץ ײדישן אקטיאר. הערמאן פישער די באשלוסן פץ אונזערע צוזאפענפארן זענען קײנמאל נישט דורכגעסירט געװארן אויב זײ װעלן איצט אויםגעםירט װערן, װעלן פיר האבן א גליקלעך יאר. דער צוזאמענפאר האט באװיץ, אז אונזערע חברים זענען נאך נישט אינגאנצן רײף צו קאלעקטױוער מיטארבעט, און די אויםגאבע ס.*ן דער נײער םארװאלסוגג װעט זײן — זארגן זײ זאלן רײף װעוץ. דוד לעדערמאן דער ציזאםעגפאר האט דעדװײל אויםגעארבעט נארמען װי צו םארבעסערן די םאסעריעלע לאגע, װײל ביז׳איצם מוזן מיר נאך אלץ זארגן װעגן א פאסטן, װעגן ברויט. ער האט אפגעשאסס די םעקלערס, די איניציאםארן, און דעם מכות׳סיםטעם, די ,מארקעס׳. פאר דער קינםטלערישער זײט האט ער גארנישט אוים־ געטון, װעס דערםאר די םארװאלטונג איצט מוזן צוהעלםן די, װאם ארבעטן פאר דער קינסטלערישער דערהויבונג סון ײד. טעאטער. זי װעט מוזן צוהעלםן זיגפונט סורקאװן בײ זײן קינסטלערישער ארבעט. אויב זי װעט עס טזן, װעט עס איר םאררעכנט װערן צום גוטן. חײם סאנדלער דער צוזאמעגםאר האס באװיזן, מיר גײען אויף א דרך. דאם אפשאסן די איניציאטארן'האט םארענדיקט דעם קאםף צװישן ברודער און ברודער. די אײנלאדונג פון א אינםטרוקטאר װעט םאר• בינדן אונזער גאנץ טעאטער-װעזן. די פארװאלטונג װעט איצט קאנען װירקן, כדי צו םארבעסערן ידעם קולטזרעלן און מאטעריעלן םצב סון ײדישן אקטיאר. מרר ״םמבטיוך (אין ״סקאלא״־טעאטער) נ * 8 ט ש א מ נ ם (רעקא־אציןט װ■ װ־ינםרויב) *רטיםטן: םרר אננא גראםבןרנ, ם. בראנעצקי, י. נאושיק. עס האט זיך ערשט פארענדיקט דער 8־טער צוזאמענםאר םון די ײדישע ארטיסםן אין פוילן. דרײ טעג האט זיך דער צו• זאמענםאר געצויגן, אײניקע פראגן האבן ארויסגעתסן זײער הײםע, שטורפישע ױכוחים, אין װעלכע ס׳זענען געװען ארײעעצויגן אלע דעלעגאסן אץ געםט. םיר האבן זיך געװענדט צו די אנגעזעענסטע, םער־אקסיװע פיטגלידער פון םארײן, םיס דער בקשה זײ זאלן אונז איבערגעבן זײער םײנונג װעגן דער ארבעט םץ צוזאמענםאר און ױעגן די אויסזיכטן אויף ױײטער. אט װאם זײ האבן געזאגט: ד׳ר מיכאל װײכערט צום דריטן פאל קופט םיר אוים צו לייענען רעסעראטן אויף ארטיסטן־צוזאפענםארן. דאם ערשטע פאל האב איך גערעדס װעגן קולטור־ארבעס, ראס צװײסע מאל — װעגן "קולטור״ארבעט באזונ• דער אץ ױעגן פראם־סיאנעלער באזוגדער, אץ אױף אס דעם צו• זאםעגסאר האב איך די בײדע םראגן צ ו ז א פ ע ן רעסערירט, איך הןןב ױך איבערצײגט, אז ם׳איז קײן שום פחיצה צװישן בײדע מראגן נישט סאראן. דעם רעסעראס האב איך צוגעגרײטאץ םשך פון א גאנץ -אר, פידגדיק די לױםנדיקע ארבעס פזן פארײן און בײױױנענדיק אלע ױצועען פון דער סארװאלםוע. דער סך־הכל: פיר האבן גישס ץין סעאטער־קאפיסאליסטן, חברים־טרופעס קאנען גישס עקזיסטירן, צוליב ת אינערלעכע תי• סעגישן *װישן די חברים. דער סאדײן דארף װערן דער רעגולא• טאר אץ ארגאניזאטאר םונם טעאטער־לעבן. ם׳מױן אפגעשאםט ױעדן די איגיציאסןץץ, ד. ה. האלב״אונטערנעמער א.-ן"האלב־אק• םיארן, און אלע אפםאכן פחן געשלאסן װערן דורכן סארײן. דער םארײן םוז םארברײטערן זײן השפעד,: זאכלעך (איבער• נעפזץ אלע םעאטער-םראגן אץ זײנע הענם), פערזענלעך (ארײני ציען אלע אקטיארן, װאם באשעססיקן זיך פראםעםיאנעל םיט םעאטער) און טעריטןןריאל (פארברײםערן די השפעה" אומעםום ױו ס׳איז םאראן ײדיש טעאטער — אין לאגד און אץ אױסלאנד). דער םאקט, װאס דער באריכט האס נישט ארויםגערוסן קײן דיםקוסיע, אמ א באװײז םזן דער אלגעםײנער צושטיםונג צו אונ• זערע פלענער• דןןם הןןט אױך באװמן ת אפשםימונג םץ ת רעזאלוציעס, װעלכע זענזץ אײנשטיםיק ןןנגענופען געװארן דורך אלע חברים, אםילו ת סאראיגטערעםירםע איניציאטארן הןןבן געשטימט םאר, נישם׳װעלגתק זיך אגטקעגנשטעלן דער אלגעפײנער שסיפונג. דרײ בולט-פאױטיװע םאםענטן האט דער צוזאמענםאר געהאט: 1) דאס אננעפען דעם באריכס ןןן דיסקוסיע; 2) ת סארהעלט• ניםםעםיק רויקע און קארעקטע באהאגדלוגג םון די ברענענתקסטע פראגן, 3) די גלײכע באסײליקונג פון די פראװיגצער און װאר• שעװער דעלעגאטן. במ איצט זענען פארגעקוםען אלגעםײנע צו• זאפענפארן, און דעדםאר זענען די װארשעװער אקסיןןרן פריװילע• גירט געװארן אויסן חשבון םון די פראװינצער. דער דעלעגאטף צוזאמענפאר גיס אלעמען גלײכע מעגלעכקײסן צו באטײליקן זיך אץ אגגעמען באשלוםן. דאם איז זײער װיכטיק, געםענדיק אץ באסראכט ת גרױסע מעגלעכקײםן, װןןס עס האט דןןם ײדישע םעאסער אויף דער פרןוװינץ. דער צוזאמענסאר האט געגעבן דער םארװאלטונג א געװאל• טיקע םאכט. איצט איז אפהענגיק סון דער פארװאלטונג, װי אזוי ױ װעט ת דאױקע םאכט אויםנוצן. שמואל לאנדא דער הויפס*פארדינםט םון צוזאמענםאר איז דאם, װאם ער הןןס אױסגעארבעס םעגלעכקײטן צו סארבעסערן די םאטעריעלע לאגע סון ײדישן אקםיאר אץ דערםיט אױך — ת קינםםלערישע םדדגה סון.ײדישן טעאטער. יזנחה נ$זשיה דער צחאפענםאר הןןט גארנישט מחדש געװען. ער האס ןןפסמןןל איבערגעחזרט אלסע רעזן)לוציעם. קײן שום ספעציעל•