Literarishe bleter · 1926-09-22 · 125 (22.9.1926) · p. Seite 635

635 ליטערארישע בלעטער 125 זא ידיעות פוץ ייד. װיסבשאפטלעכן איבסטיטוט סעפטעמבער 1926 םיר םים דער איגערנעגעגנקײט *ין םיט דער אויסהאלטעװדי־ קײם פון דעם גינור םארגײטן די קןרגשאפט 6ון די יחידיסו + םארן ארכיװ הןןבן זינט דעם לעגטן נוםןי םין די ,ידיעות׳ עינעשיקט םאםעריאלן םןלגנריקע םערזןנען5 םאיר נעמשטײן (מימע)~ברןןשורן, רעקלאםעס, פרןןגראםען םון םעאטער׳םןרשטןיונגען און םארװ״לונגען, אפישן, אײנלא• דונגען, לאסערײ״זעטלען, קול־קיראם םין װילנער ראנינאט אין םון דער אגודת־ישראל, אויפריף םון דער װילנער קהלה נו אירן א זאםלטאנ, אייםרוםן א. אנד. מאםעריאלן נו די װאלן אין דער װילנער קראנקי-קאםע אין נום םײם (1922), םרויער• םודעות, אויםריף םין דער װילנער ניוניםטישער ןןרגאנ־ז. װעגן נינעריזאםלונגען םאר דער ירושליםער איניװערזיטעס־ביבליאסעק, .העם׳ (ארנאן םון םזרחי) וױלנע תרי׳א, נאריכם םון פאפלא• װער גפ׳ח, עםלעכע גראשורן םון ועד הרבנים א. אנד. יניזא• םען נײ 150 נוםערן); זאםלער-קרײז ידאדז)—קאטאלאג פין דער ,טאז׳״אויםשםעלינג, ,למען דור הגאולה׳ (1925), א. אנד. ברא• שורן; א. סשעריקאװער (נערליף-א בראשיר םון י. ראנלים ,די ״דישע זעלבססשוץ אק איקראינע׳; ש. קרישטאל (קאליש)-טעאםער-רעקלאמעס, אײנלאדוננ; זאפלער־קרײז בײם יב׳נ (װארשע); א. בליםעלד-א גרויסע זאם• לוננ םין םארש־דנארטיקע דרוקזאכן (העכער ססז נום,;, דערין ,די סרינינע׳ <רעד. מאיר גײאסםאן) קאפענהאגען 1922, םאנ• דעלשטאם: ,דער ײדישער קאננרעס אין באזעל׳ (איבערנעזענס םון שלום׳עליכם), ם. םאגאזאניק: ,היהודיס ברוסיא׳ ח׳א, ,אינזער אםת׳-זאמלביך-םעברואר 1924, ,נײססער װיםבענבלאם׳ נום־ 1, לאנדאן 1904, .באריכם םון דער פינםםער קאנװענשאן פון דער פיפעלסירעליעף־קאםיטע׳. א. בלײםעדער — א בראשור סון בונין ,אויפן שװעל םון דער 4. עליה׳, באריכס פון דעם ארבעםער־קאאפעראטיװ ,סארײניקטע׳ םארן יאר 1919-1918, ביכלעך םון פאס, דאברושין א. אנד. דרוקזאכן; הירשל שלי• פערשםײן—6 נופ׳ ,אלט-נײלאנד׳; ב. שפילםויגל-בראשור 6ון ד׳ר י. בוכםיל: ,א בריװ בום ײדישן םאלק'׳ 5 עלסערע נומערן םון ,ייננס-װעקער׳ א. אנד.; כאניספאן-עסלעכע *ריק.זאכן <8נ ניםערן); ב. רום — (24 נוםערן); ם. אידעלסאן װוילנע) - א6יש, אויםרוםן; ד׳ר י. שאצקי (נױ-יארק)_אלטער עקזעםילאר 6ון תנאיס, אן אויםרוף (אין סזיליש) םון דער סקויטן־ארג• א. נ. 6ון בערעק יאסעלעװיםש, קלענערע דרוקזאכן םין אמעריקע; ב. װערבלינםקי (גראדנעו — עלםערע ססרים; י. סער (װארשע)—דרוקזאכן פון םארשידענע געז. אינססיסוביעס, װאל■ אויםריסן םון די פראקביעס בעת די װאלן גום 4( ביוניםסישן קאננרעם, אםישן א. אנד.; ח• חיות (קאלאםײ)—װאליתקנות םאר די ײדישע קהלות אץ גאליביע םין 1918 (אין ײדיש און אוק• ראינישק א םלוג בלעסל װעגן דער דעלעגאציע םין ק׳ק קײן פאלעסטינע; גרופע ,םרײנט 0ון ײדישן װיםנשאםסלעכן אינםטי• סום (לודםיר• - אםישן, רעקלאםעס; ח. און א. אײננעלצין (פאד• בראדז)-פראגראמען םין םרויער־אװנסן נאך פרצן א. אנד. װאם זענען אײננעארדנס געװארן םון דער קילטור-לינע אין פאלסאװע; ם. אקון (װילנע)-,ײדישע האנדלם־װאך׳, ביענאס אײרעם 1925; י. י. זיפער (םאנסרעאל)—,דער קענעדער ײד׳ םון 1911, די נומ׳ 15 אובזער ארכיװ און ביבליאטעק דעס ארכיװ און דער ביבליאטעק םון ײדישן װיסנשאםם• לעכן אינסםיסוס וענען די לעצםע צײם צוגעקוםען עסלעכע מאניקע זאכן• ה׳ אינזשיניער ם־כפל לעװיסע, װארשע, האס אװעקנע• שאנקען דעם אינסםיסוס אן עקזעםפלאר 6ון זײן זײדן ד׳ר שלםה עסינגעדס ,סעדקעלע׳ געשריבן םים דעם סחברס אײגע• נער האנט. עם איז דער בתב-יד, מאס איז אין ם. װײנרײצם עסינגער-אויסגאבע באצײכנם םיםן םיםן 5ײ3. ה־ שאול גיגזבורנ, לענינגראד, האס צוגעשיקס אן אײגנ• הענסיקן פתב-יד 6ון םענדעלע*םוכר.ס6רימם ,ס6ר הבהםות/ ה׳ דוד קאץ, לעםבןז־ג, האס געהאלסן דעס אינםסיטום אײגצזשא6ן זיך אן עקזעפפלאר 6ון דער ,צײסונג׳, װאס דער באװוססער םשכיל אברהם םענדל םאהר האש ארויםנעגעבן אין לעםבערג אין דער צײם 6ץ דער רעװאלוניע 6ין 1845. ם׳את א גוס א1י6געהיסער באנד, מאס האלס אץ זיך אלע גוםעךן 8ון דעם דערםאנםן יאר. צוזאפען םיס דעם דארף נאך דערםאגס װערן דאס ביכל ,ריקצוג דער אראנצויזן׳ אץ 1813, װאס מעגן זײן װיצסיקײס רעדם אין זײן ברימ צוס אינםסיסוס דער אנגעזעענער 6ארשער םון דער ײרישער געשיכסע אין דער נאפאלעאנישער תקופה ה׳ שאול גינזבורנ• פיר סארצײכענען די דאזיקע אײנשאפונגען נישט פון גדלות װענן זכאסש עס װאלטן זיך געםעגס םיט זײ פרײען אפילו אלסע אץ אײנגעפוגדעװעסע אינסםיםוציעס), נאר כדי אייפםערקזאם צו םאק אלע םרײנס פין אינססיסום, אז א1יף דער זאמל״ארבעס פארן ארכיװ אין םארן אינססיםוס דארסן זײ לײגן די נרעםםע אכם. אץ זאלן זײ נישם םײנען״ אז נאר די גאר נרויסע אנםיקן זענען װערם זײער אויפםערקזאםקײט: םאר דעם אינססיםוס. װאם שםרעבס צו מערן די צענסראלע װיםנ• שאססלעכע אינםסיםוציע םון אלע .ײדישע ײדן'׳ זענען װיבםיק זאכן, װאס קענען זיך אץ 6לוג א1יםװייזן סאר קלײניקייסן. אס א שםײגער דער א1יפרוף סון דער ײדישער סאציאל• דעמאקראסישער פארסײ אין גאליציע םון יאר 1910, װאס מערס קװיסירם צװישן די הײנסיקע קבלית• װער געדענקס עס נישס די םסירת־נ6ש, םים װעלכער די ײדישע דעםאקראםיע האס דעמאלס געקעםסס 6אר אננעבן ײדיש אלם םוסער-שפראך בעת דער עססרײכישער םאלקס-צײלוגנז אבער די םאםעריאלן און דאקומענםן פץ יענער צײם װעם איר םוזן זוצן איבער אלע שבעה יםים, וױיל עם איז נישם נעװען דעםאלם קיין צענםער, מאם זאל דעם קאםף 6ון די ײדישע םאסן פאר זײער אײגענער קולםיר סאכן פאר דעם אביעקס פץ זײן שםודױם. איצם האלם דןר צענסער אין מערן: דאס איז דער װיסנשאססלעכער אינ• ססיסוס. אץ דעריבער דארף יעדערער ברענגען צוס ב1י װאס ער קען—מער א ציגל, מעד אביסל װאפנע, װער א סשױאק. יעסװעדער בלעםל 6ון א פארםײ, יעםװעדער עלםער ביכל, יעסװעדער םנקם םון א חברה, יעםװעדער םאנוסקריפם פון א שרײבער קענען האבן א װערם סאר אונזער גר1יסן קולםור־בנץ. קײן קאפיסאלן און קײן מעצענאםן האס נישס די ײדישע קולסוסארבעם-לאםיר האםן, אז זי װעם זײ נאך האבן!-דאר6ן