Literarishe bleter · 1926-09-22 · 125 (22.9.1926) · p. Seite 630

125 זא ליטעדארלשע בלעטער 630 עס איו נישס 8 ראםאן; עס איז 8 םיססעריע, מיסז כאראקסעריםטישן חלוםדיקן גיננ 6ין 8 םיםסעריע; װי ילז װאנדערס דןרם װאנדלעריש םיס געשלןןסענע אייגן, עןגעננס זיך אייף 8רנע אין גײס זיד ^אנאנדער; מז ס׳סעלם די סיפע״ רע לאגיק פין דעם געשעעגעם אין ד$ך זזכם זי קײנער נישס; װו ם׳קרײען זיך אייף 8 םןדנעם א61ן די װעגן, בכיי 81לד זיך װידער גו ס^רלירן; װי םען רעדס *י זיך אין םען װ8רס נישס א1יף קײן תשובה, און װערםער ^ארגליװערן סאריתזםס אץ דער דוסס. עם איז םים קולבאקס ל י ר י ש ן װערק אי• נעשל$סן געװןרן דער םיססעריען-קראנץ םון דער ג״ער ײדי• שער ליסעראסור; די ײאםאסישע םיםסעריע הןס נעגעבן ארץ אץ זײן .בײנןכס א1י6ן ןלטן םארק׳, די עפישע - בערגעלסןן אין דעם .ןענסנג׳. איםסרעסיןניססיש זענען סןרסראכם נע• װןרן פרבעס און בערגלסןנס פיםסעריער: קהלתיגעזןנגען א1י6ן םארק םין אויםשטארבנדלקן, גזססדיקן ײדישן שםײגער. קולבאק װעס 6ונדערװײסגם) ערשס ס1ף בוך, סון װעלדער אק סעלדער ארײגקוםען םים זײן פרןגעסיע אין דעם שסעסל, בום לעבסן חורבן, בום לעבסן יאושדיקן און זינלןק קרק... דער שװערפונקט סון פרבעס םיםםעריע ליגם אין דער איםפרעסיןניססישער קןנססריקגיע; בײ בערנעלסןנען — אץ דער אימפרעםיןניםסישער ש ם י מ י נ ג; בײ קולבןקן — אין דעם ע ק ס פ ר ע ם י ן נ י ם• ס י ש ן ב י ל ד• די בילדער אין .משיח כן יאסרים׳ זענען .ספעקט8קלען׳,-86רגליװערם, קןנדענסירם, רראםסםיש, שװער א1יסנעשפרײס און ןננעשפןרס א1י6ן הןריגזןנם. דער בילד• כארןקםער פון די אײנגלנע םבענעס װערם אינםערשסרןכן דורך די קעפלעך: ,ר׳ בעניע סיםערם דןם בהםחלע׳; ,אין װאלד׳; ,שםעםלעך... שםעסלעך׳; ,ר׳ בעניע 6ןרם .•■ײםנדיק א1יף דער בהפהלע׳; ,אין שםעסל איז םען םחדש די לבנה׳. אופעסזם ןבער, אין ןלע שפעלסעלעך סזן דעם װערק, ןסעמס די נאםור; זעלםן איז בײ אונז א װערק אז1י סול געװען םיס װ8לד און 6עלד, זאסס און ס1י און שסארקער, עכםער, רײנער לו6ס (ם1ף קימנז). , משיח בן אפרים (1923) א םין פארגעסיל סון ,משיח בן א8רים' איז געװען .ל׳ו׳ (1920); עס רעדם זיך דא װעגן א ײדן, װאם גײם ארום ,אויף פארװארםענע שליאכן, 6ארשיכ1רם 6ון ריח1ת, סון קרײ• סערער-זאסטען און בל1י'; פין דעם ײדן שםעקס ד,ײ און די סרישקײם 6ין נעפלען און רענן׳, דער לאנדשאםס 6ון ,םשיח ק אסרים׳ איז אלזא ש1ין דן; דער ײד איז אבער נישס שםחה פלאכטע, גיכער א םיסעלע געשסאלם בװישן אים אין בעניען. ל״ו זענען דא נאך נישס גענעבן װי א קאלעקםיװ, אין ס׳סעלם די כאראקטעריססישע שפעסערדיקע האלב-םאסירישע באבױננ בו זײ. א חוץ דער נאסור-באשרײבונג איז אץ דער פאעםע װײניק װאס געלינגע;; דער דיאלןג פיס ספאל איז נישש סיף אין נישם שסארק אריגינעל. .סשיח ק אפרים׳ איז אבער די שסארקססע יאגעניש קולבאקס און זײן גרעםםע דערגרײכוננ. נעבן דעם ,ג1לם' און ,קענסאקי׳, איז עס דער ברײסםםער לײװנם אין אונזער ליריק, אין עם רעדם זיך דא װעגן ברײםקיים אין זין סון םאםיװן, 6ון א י נ ע ר ל ע כ ן םארנעם, אינערלעכער עשיר1ת. ס׳םעלם קולבאקן די פלאנפעסיקײט, די דורכנעסראכסקײט םון לײװיקס װערק; עס 6ארדעקם אבער אלץ די עשיר1ת פון םא• סיװן און פין פאעםישן בילד.-.פשיח בן א6רים' איז ױשס קײן ראמאן; קולבאק האס נישס געשאםן ראםאנען און װעם ראמאנען נישם שא6ן׳ כאסש .מאנםיק׳ הײםט ביי אים ,קליי• נער ראםאן׳. ס׳פעלם אים, װי יעדן עכםן ליריקער, דער חוש 6אר דער ראם, 6אר דער אקס־ייױע, װאס קײםלט זיך און סלאנטערס זיך, דער קוק פון דער 16יגל״פערםפעקסױו, דאם כסדריקע גלױוערן אין דערזעלביקער שסיםונג, - אלץ זאכן, מאס זענען, װי ס׳לעבן, נ1יסיק דעם ראםאניסס, דעם רעפראדו• בירער פון לעבן. קולבאק קען העכסםנס זאםלען בילדער, אנביען זײ װי קרעלן, א1יף אנעםײנזאפען פאדים, אבער דעד פאדים רײסס, די קרעלן בעשיסן זיך... ער באמיס זיך אסילו נישס ואםלען די בעשאסענע. ב ע ם ק י ד ן •) *האויע מאלאדאװםלא שפרינגען באדװים אונטזןר שיקםלעך בערניקע וװ ױנגע זױנן, מיט קרינלעך םאלינןם און נלדע לא5עדיקע אוינן, בינדן איק די זילכערנן ולאטוװקעס אין די הןמדער אץ די ראנן אק הי םוראשקעם אין װאלד װערן 6ארלארן. * * * ם׳איז ד׳ײנם א רעגנדיקןר סץג וױל די באניא גורא םון איר װאלקן נלשט ארױםנײן בונןטוליעט דך בום היםל בו רןם גרױען און םאררןקט די פים םיט שאלן כלוין. לוי6ן טײצלעך אײלנריק אחרך לעם איר ברונזדיקן חקן און װאשן איר הכנעהדיק ח טרים־פים, נאר די כאביא האלט נאך אלץ דעם קאפ 6ארדריט אין װאלקן, נאר די באביא װיל נאך אל׳ן נישם קוקן ׳ װןרן גערגילײם אזיכעם אננןצםורעט און 6אררוקן זיך ױ אויגן םיט די קײלןצחקע היםלען ס׳האבן בערנ שוין אויםנןכויגן בלויע חקנס. גײ איך 5־ח פארטאנ אייף זײ םײן םידקײט לארן. קוםען פאםטוצער באטויטע מיר אנטקענן און טײכלעך קליננןנדיקע 6אלן בו די פיםו אזוי 6רי, אק שױן נעקוםען כיםט אויף כלױע װענןז אויף שםײנער םא5יקע װי אױםגןבןטן בןטן, ח איך כיז כים הירשןיכארנ װערם רױטע הערנער אין עס רוי5ערט זיך דער ז5ון * ♦ דראפען זיף טוריסטן ר$ םים ע&יןױקע םשופ&געם׳ םיט רוקזעק אויף די פלײזעם םיט געשםירםע שיך און נחיע זאקן, קרײזין אײף ח הענט און קיקן פץ א פעלז א הוי5ן אויף דיטאלן, •) בערג *ין מערב-ג*לי1יען — רעד.