Literarishe bleter · 1926-09-10 · 123 (10.9.1926) · p. Seite 595

595 ליטעראר?שע בלעטער 123 זא םער װי עפיזזןד, נישם םער, װי די ערשסע קינדעריקרןונקהײט פין 8 סאלמגס. ״צװישן פעלדער״, ערשטע זעונג. דערנאך אױ געקוסען די רעמאלועיע, און ער שרײבט, אז ער איז שיכור 6ון דער װעלם. עם קופס זיק עאקענסעניש: ער איז .* זין 6ין די, װאס עינדן שםעם און בלענרן אין פזןרםםעןי. אין דער זעלבער *ײם (1919) שרײבס ער א£ש־ זײן בעסם ליד, ,עװישן 6עלדער', א ליד סין לויסערן נליק• םיר דעריעען דןןס ערשםע םןןל קולבאקם לאנדשא6ט: .באגינען, משה קילבאק שןוט. ,דאנעי׳, װאדשע אין װעג, עװישן סעלדער•, דער נאנינען װעס שיץ בלײבן אין דעם סעריאר זײן באליבםעםם ליכם, און צװיי פאל װעם ער ציריקקומען בים מןןרגףמשמור אין דער ,שסאט׳; ק־ינםןןל ש1ין אבער נישם םים יענעם גליק־גע6יל 6ין ערשםער שאםונג 6ון ערשםער זעאונג, װאם רוסם ארוים זײן התפעלות־געשרײ: נייםס ארױם: — ם׳אר א הײליקער באנלנע;! ראז און ראז און טער ניסש ראז םײ דל סװארצןדד, םיי די גראזו״ . דער גװײםער כאראקטעריםםישער באשםאנדםײל 6ין קולבאקס לאנדשאסס איז דער ײע4 דער םארבלאנדזשעסער דארפישער שליאך׳ די אקגיע םון ,סשיח בן א6רים• װעס זיך אסשסילן א1יף חענן, גמישן 6עלדער; דארסן נײם ארום בעניע סיס זײן דארער בהםהלע, 6ין דאדסן קוסען אן די ל׳ו, דא, אוי#ן דאר6ם*שליאך ציס זיך זײער לעצסע פראזיעסיע, זײער לעצסער גאגנ. קולבאקם װעגן װערן שיעסער הארבסטיק, כע• לאנכאליש, םאריתוםס; בעגקען װעם פון זײ ציען, װי א םום• נע םעלאדיען און אפילו איצס, אין דעם גליקלעק אםעם 6ון ,צװישן םעלדער׳, זענען זײ א קװאל סון אוםעס: דאך איז עאןם אזא אוםעס ןך1 ס־איז עסןם אזא אימןםו נ־יםט אץ נייםם םרעג ריך װןן אין םרענ דיך װו, ארום דןדסן־, ןודים שםןם, אין די װײםם נישם, און די װייםם װער ביםמו אץ װאם ביםםו... אין .צװישן םעלדער׳ האם קולבאק צום ערשםן םאל זין געםונען, זיך דערזען• דער6ון אםשר די שסראלנדיקע שםחה< װײל בויםער בליען...— אז1י לויבם אויך דאס נײע ביך קיל• באק־ם די םיס די םארבעס א1יף די ■לײצעס, די װאם רארפן גארנישס און װילן גארגישס, די ארנעס, װאס װערס אסגעסון נישם סוענדיק, די תפילה, װאס װעדס םארניפען נישס דאװנענדיק. נעביםן האס זיך בלויז דער לאנדשאםס. ,םשיח בן א6רים' אנםװיקלם זיך גװישן םעלרער, או־ף װענן דערפישע, װאו ם׳שםײם אײנגעבויגן דער עלנםער נ1צרי; אין װעלדער, װו ם־שםעקס םים םאך אין פאזעםקעם, םאנצס דער װילדער שםחה םלאבסע; אויף דער בלויקײם פון היםל. בײם ברעג םון דער ערד גײען די ל׳ו, גרויסע ײדן םים ה1יכע שםעקנם. .םאנםיק• וזאקסס צװיש; גרויע םויערן םון דער שםאם; רער פאן איז בדודיקער, דער םסיל סרזקן, אבסשראקס. פארשמאינדן איז דעד םאנצנדיקער ר׳ שםחה; ער, דער שבת׳דיקער, האס ש1ין דא לחלוטין נישם געאאסם. דעם ,םשיח בן א6רים', דעמ םילנער ד בעניע, האם דא פארביםן דער אינסעליגענטישער לערער םךדכי םאיקיס. אז1י איז ,םאנםיק* בלויז דערגאנגוננ, חת־םה, אישליסונג פון א געדאנקלעכער שורה אין םן־הסתם א1יך 6ין א דיכםערישער תקופה. װירער שםײם אויפץ שײר־װעג קיל• באק׳ס םאלאנם... פיס אםאר יאר צוריק, 1923> האם נאך קולבאק גןשמם אלם דער דיכסער פון ,רײסן׳. עס איז געקיםען .םשיח בן אםרים׳, עס איז נעקוםען ,סאנםיק• - צי איז קולבאק באםת ארא■ 8ון םעםטן װעג, סין דעם זיכערן שאפוננס־שלאןז אינ• דעראםתן איז קולבאק׳ס דיכםונג תםיד געװען קאםפליצירס, זײן װעג איז תכיד געװען א געבראכענע זיגיזאג־ליניע;' און זײנע קאם6ן זײנען געװען שװערע, 6ול •פלות און נצחינית, ם*ל1ת אץ נצחינות. ״אװנטבלוי״ און דוד אײבהארץ אגגעקוםן איו קולגאק אין אײנהאר׳ם שול. עם איז גע• מען איפפרעסיאניזם, איגסעליגענסישע דיכשינג• פאראן א םך נאסור־באשרײבונג אין דער דעםאלםיקע דיכסונג; םען האס אכער נאםור נעזען מיס ששאסישע א1יגן. ססילא אויפגענוםען זי םלאך, אבםסראקס, פים שםיפונג,אנשסאם נעפיל, נענק• שא6ס אנשסאס איבערלעבוננ. די כאראקםעריםםישע םעסאדע פון איינהארנישער שסימונג איז שםילקײם; די באליבסעסםע באלײכםונגישקמה, אװנם דעםערוננ. קולבאק׳ס ערשסער לי• דער-ציקל הײםם םאקע ,אװנםבלוי׳ן אין די לידער װערם דערםאנס ,די בלאבע לבנה׳; עם רעדס זיך װענן .א שםיל געזאננ אין אװנכבלוי׳; ,דעםאלם םאלן שםילע װערסער, שסילע תםילה-רײד׳; ,שםיל. עס הײליקס זיך דאס לעב*ן ציםריק או• פעסום׳; אן אגדער ליד הײסס ,מנחה׳ און עפנם זיך פיסן םראדיציאנעלן אײנהארנישן אפאססראף; ,אין דײנע ניסערן איז רולק, שםיל אז1י, ם י י ן ק י נ ד׳. — םען האם נאך דאן, י 1916-17, נישם נעװוםם, אז איםפרעםיאניזם איז ס1ים, אז ביי אײנהארנען אלײן האם דך ש1ין געענדיקם דער ראזיקער װיכ• סיקסםער אץ זײן שא6ן פעריאד, או א6 לו נײדוס איז ש1ין חתיםה און נעילה פון ײדישן לירישן איםפרעסיאניזם. אבער אםילו םאר דער ־םיחםה װאלס קולבאק םיס גז־ויס שװעריקײס געגאנגען א־ן אײנהארגס שפאן. קײן זאן גראםס זיך נישם *זוי שלעכס אץ שװער םיםן תין 6ון קולבאקס שאפן, מי שםיםונג אלם שטענדיקןר נשםה״צושסאנד, אינםעלינענסישער סענסיםענסאליזם. . נאסור, געזען פון שסאס או־ויסז ער האס אײגהארנען געגעבן א שטיקל ענספער אין זײן ,שסאס׳: שסאס, געזען און דארף *ר1יס1 — אז1י איז אײנהארניזם געבליבן נישס