Literarishe bleter · 1926-08-03 · 122 (3.8.1926) · p. Seite 591

/ 5$1 122?1יטעראריש ע ב ל ע מ ע י א טעאטער אוז קונםט ׳ייס׳ ד״ *1יליש-ײדימע ד־׳כסעריץ!*זיליא מייערסןן הןס איבערבעזעזס סאר דער *לילי- סער בינע *עקכ *רעגערם—.נסי1ן*. ־י*■ די .אזאזעל״-סרײע גע6יבס זיך אי*ט אין ביןןליסםןק, װי ז• שסילס כײ א1יסארהײ6סע ■לעזער ׳** די םענ איז אץ נױ״יארק נעשס$רבן ז״ער באריססער ק־נ$׳*רסיסס רידןלף ײאלענסינא איץ עלסער אץ ו3 יאר. ►*י דעי בארימסער ריסישער מ$*ער א י ל י׳א רעיין ארבעט איגס א1יף א נרריס בילד ״זאם#- י־^זשער״. ■•י אין מאסקײנ איז געשסארנן דער נאיײס׳ סע*- מאלער ײ. װאסנענאוו. ער איז אלט געװען העכער 80 יאר, אײסער זײנע באר־מסע ניל׳ דער, ראס ער איליססרירט א רײ ריסישע ביכער אץ ס$לקס״מעשי1ת. *זײנע איליססראעיעס זעגען שסארק ■אסולעד־ אץ ריםלאבד העכער 10 יןןר חאס ער בע< מ$לס די װענט 6ץ קיע-ער ״ײלאדימירער ס$ב$ר-. ״י■ װי די אמעריקאנער *ײסינגען סײלן מיט, ױעט ריי-ץר אין נױ״יארק זללן ר ר ײ דראמאטישע סעאסערס: מןריס שװארזס קונסס׳סעאםער, די דיל גער סרי*ע א%ן דאס נײע סעאסער םץ בן-עמי *יי אין לעמכערג אח נעשסארכן רער כאקאנ סער ארסיסס״סקילםטאר *עלםןױסקי. דער םארשסןר *ענער איז כמשך פין 40 יאר געװען א סראסעםאי אין דער אינדיסםריעלער שילע. לע*םנס האס ער באקימען יי 2״סע םרעמיע סץ קאנקירס םארן דעבק״ מאל 6ין קאשםשיישקא אין װאשינבסאן. "׳י■ אין ײינםער״סעזאן װעט מאקם רײנהארר א1יסשםעלן א נײע ■יעסע פין גארקי אינםערן נאמען ,אפאלשע מסכע״, ׳עיא״ דער כאקאנטער ריםישער דראמאסירג יעײ רעיבאח־ בעאינס זיך אי*ס אין אמעריקע. אין אמערי• קאנער םעאסער װערם אי*ם געשיילס זײן ■יעסע *דאס װאס איז דערעיקר/ א1יך דער ײדישער קינםט• סעאטער םין מ. שױארץ גרײס זיך *י שםעלן יעײ• רעינאװס ״די שיף םץ די גערעכסיקע״. יעװרעיגאײ האס אין אםעריקע אננעשריבן א נײע דראםע ״דער עלעקסרישער קיש״, װעלכע ס׳האס איבעק1י6ס די ״אםעריקן ילײ קאמיאני״. ׳׳■■ דער נײער םעאסער .אידעאל״ אץ ביענאס- אײרעם ה1יגס אן דעם סעאטער״סעזאן מיס אלסער קא*יזנעס — ,דער דינים״, רעזשי — ר. זאסלאװםקי. די ראלע 6ין אלסן דונוס ש*ילס ר. זאסלאװסקי. •*■י א. סאמנערנ א־ת אײנגעלאדן געװארן• קיין ססאניסלאװאװ אין דער קינסס״בעזעלשא&ט א. ב. א. באלד6אדן, אלס רעזשיסער, ער װעס א1יך ארײס• שרעסן דארם אין ה1יים״ראלעם. בלײכזײסיק װעס ער םאכן א טירנע אינער דער גאליגיאנער יראװינץ. ׳ייו* זיגמונס םירקאװ האם בדעה אנ*יה1יבן דעם סעזאן אין קאסינסקי״סעאסער מיס א. באלדסארנס #לא תחם1ד', נײ אינסגעניזירם דורך?*. בראדערזאן, רעזשי—זינמינס סורקאװ. ׳** דער ״םמבסי1ן״ אץ װארשעײעײ .םקוןל•״׳ םעאפער שיילס םיס גר1יס דערםאלג. געדרוקס רעצעגזיעם װעבן זלמץ רײזעגס ,לעקסיקאן״;אין *חײגס״, .סרײהייס״, .װארשעװער עקסירעס״, ארגעגםינער ״די ירעסע״ א. א,),— ׳י* אין אמעריקע איז ערשיבען א נײ ביך סין ס ר י ם ק א ר ו י ל א װ ״א ■ראײינ*יע לע *ײםינב״.— .**י אין ביענאם אײרעס איז דערשינען — ל. מ לא ך — איבערגיב (א דדאםע אץ 4 אקסץ).— .*אי אין קראקעװער ״נאװי רזשעניק״ דריקס אין א ■יילישער איבערזעזינב י. אואסאשיס .ליבטשעריי״.— .*סי דאס ײדישע *עגטראל״כױרא נײם װײםרי״ ס־שן כילריבגם״מיניססעריים האס כאשלאםן אי*ס * סײערן דעם 70״יעריקן נענירסססאנ סץ ישעיהו״ניסן גאלדכערג, באקאנס אינסעיץ וסעײדאבים יננה־ז אינסער װעלכן ער האס יארן לאנג נעשריבן סעליע׳ סאנען און דער*ײלונבען אין די ײדישע אין העכרעישע^זײסונגען. גאלדנערג אח געבוירן אץ האס געלענס אין װײם<יסל*נד, אין שסעסער אין קיעװ. ער האס אנגעשריבן העכער 500 ערזײלינבעז• םען האס נדעה ארײסבעגן א זאמלונג 6ץ זײנע װערק. אין משך סין לע*סע £ינף יאר, האט גאלד• בערג באקומען א •ענסיע סין דער סאװעסישער רעגירינג. .**י אץ לעניבגראד זעבען געםינען געװארן אנסאן סשעכאװם 2 אימבאװיםטע דער״ *ײלובגען. די בע6ינעבע װערק ייעלן איגיכן ארייס• נענענן װערן.— ץ* אץ װילנע דערשײנס אינביבן א זאמלנוך ,6 ר י י ע ש ר י 6 ם|ן פ א ר ן ,י י ד י ש ן סאניאליםםישן בעדאנ ק״,אינסער דער רעד• םין ל. נ שסײנבערג. די ,6 * י ק ס 1 ײ ס ו נ נ׳ >וין -* י• :זסזסיעי•' ןזןנן *רו-יםגענענן םיעזיעיע .״וי-נוסעוץ״, נעװייסעם דעם יידחזן שוי-װעזן יוין יויין. ^״ דער *ינעידענם מיט ״דיס ױי6ן ועם ,ןרס״-זיזןסענשןר הןס *ר1יסנערו6ן 8 יןיעסיק *ין רער ־ידיסער שרעסע. ס׳זןי נןדןרשן זיך נ* ױןרענען פים ״דיש 6*ד זי .ןרם-דעםןקרזוםן״, ■ הןס קיינער זיך נןרנישס נערינט. מיי*, הירוגים ןהער״ןדין, ןיער - ,שײעריעך׳ חןס סען נעװןיס זײן נישס *1יף מןרע-יסון, נןר *ויף וייסש. *יעס ונערקענם סען ש1ין, ןז סען *יז נעשםר1יכיס נע- װןרן. זןי עס זײן ן װןרנוננ *1יף װײסערז *ין װןלקןװיסק חןס ןננעהוינן עו דער- שײנען * װעבנסיעכע *וס**רסלז*ישע עײםונג ,װןי• קןװיסקער יענן־. ״*נ *ין רינער .*רימןרגן״ דרוקמ זיך *יעם סןקם נרןדם היםסןרישער רןסון ,דוד ראובני — דער סירשס 6ון יהודה׳. ־יי* *ין נענםרןין מיוכה-שןריןנ (סןםקװע) דערשײנט *ינגיכןז 1. ה ײ י י ק מ * ן-נעשיכסע שון וער נעזעישושסיענער נןװעגוננ םון יידן *ין שויין *ון רוסיןנו. *ייי *ין םןריונ ,שוי *ון 1וךי נײס *רוים *ון דרוק: מ. זןרעגקי — שרןקםישע נרןסו• טיק. כ ללטעראטור \•^״ *ינםערן וןרזײן 6ון שרןש. דזננןמ *יז סןרגעקופען ן זיעונג שון .*על-םחשנות-קןסיסעס׳, ם־*ח נןשיןסן *רױסנעבן די .געזןמיסע װערק׳ ,ין 1עי-סחשנ1ת. דער עערלינער נעי-םחשנײז- קןםיםעס *רכעט זוזןסען מיםן נעל-םחשנוח-קןמי- סעס *ין נױ-יןרק, װעינער הןם שױן זוגעשיקס 500 וןיןר *ױף ועם רערסןנםן עװעק. דינעזןםי. סע שרישסן װעין *רוסנעמען 5 נענדעד עו 25 דרוק- בױגן. עופ ערשםן װעס דערשרןנען דער 5, טער *ןגד מיםן גןמען .*ונטערן דןך/ װעיכער ידעם *רוםנעמען די *רסיקלען סון 6*רשסןר1ענעם ••ענן זײנע *ינעריעבענישן בעחן װעיס-קריג, רעיין- יועיע-נײם *ון נןך די קריג-יןרן• קײן *ױין *יו נעקומען עוסןרן דער נ** ױזסםער זשורנ*יישם-עםזד*יםס ך׳ר *. ק ן ר * י נ י ק׳ ער װעט **רברעננען דן עסיענע םעג. ,״״״• דער נןקןנסער שרי6סשסעיער י ע ק נ י ע ש ע י נ ם ק י קוםס עושןרן קײן •ױין עו דער- יערנשן וי יןגע סון ײדן *ין יױין. יעקנ יעשעינסקי װײנם זייט *ןר יןר *ין נעריין, װוער הןם *ר1יס- געגעבן וי ,ניעםער 6*ר ײדישעד דעס*נר*6יע, בס*םיסםיק *ון עקןנןםיק״, *ון יעעסנס *יז ער וער ןנשירער םון דער עקןנןסישער םעקעיע םון ײדישן רױסנשןםסיענן *ינםסיסוס. ,**• דער 8*רב*נד 6ון ײדישע קןןשער*סיװע נעז. *ין •ױין הןס *רױםגעיןזם *ונסער דער ךע- וןקעיע סון סשה שןייס * נוך .די עקןנןסישע יןגע סון די יידן *ין שױין *ון וי ײדישע קןןיע- דןעיע״, *ין נוך נײען *ריין *רםיקיען 6ון י• נ*כ- י*ך, *. נערקעננזײם, י. גרמ8עײ, ח. ד*ר6סמ*ן, *ינזש. *, םשערניןקןװ, ד׳ר י• יייןװםקי, י• סי- נעיסןן, ח. שןשקעס, *. שםױש, *. םערעץ, *. םרןװןיסקי. ״״ײ *ױף דער קןנםערענץ פזן דער ײדישער דעםןקר*שישער •*רסײ *ין װיינע זענען געהןיסן געװןרן רעסער*סן, װעגן .קויסור.*ױ8ג*נן *ין שוי-יועזן״.— .*ײ *1יף דעם עוזןםענפןר םון די רענטץ .■רעלי-עי־ן־^ *יז סיי ןרם ןםנענעען נעװןרן דער םרןנע סון ײדיש-הענרעיש. דןם רונ דעיענןסן זענען געװען םון יידישיסםן-לןגער. — **״ דער יעעסער ןרטיקי װןס ישר*י זןננװיי הןם נעשרינן םןר וײן סױס *יז נעװידסעס דער פרןגע םון םױס. ער *יז געשםןרנן דעם ערשסן *ױ- גוסס. זײן יעעםער ןרםיקי *יז עונעשיקם געװןרן נום .מןנןוין *ױסיוק׳ *ייניקע טעג ם*ר זיזן םויס *זן *יז עדשינען *ין .*ױסיוק׳ *ון 1 נ-סן *ױגוסס. ^*י דעס 6-סן *ױנוסס *ױ דער נןרימםער ײדישעד דינטער מןרים װינםשעװסקי *ים נעויןרן 70 יןר.— ע*״.*ין 8*רי*ג .נ ײ ע ק ו י ס ו,ר• (װ*רשע1 ־יערס נענרייס עום דרוק * זןסינוך ,* ו נ ז ע ר * נ ק ס׳ (20 יןר םוע״ע-נןװענוננ) פיס סג *י- ־וססרןעיעם.— ,ס״י *ין סןסקװע *יז נעשסןרען דער נ*ק*נ- סער נעיערנםער ש. װעוסעי. ער הןם, *גנ, *ינערנעזעעם ם. םינעםעם נעשיכםע סון דער ײוי־ שער ייסערןםור *ויף רוסיש.— ״** *ין 6*רשידן-ײדישע *ײסונגען זענען ן•-