Literarishe bleter · 1926-08-03 · 122 (3.8.1926) · p. Seite 586

122 זא ליטערארישע בלעטער 586 8 נאעיע װןןס זןןל *ינגאנכן קאנצענםרירם זײן זוין זויר םליכה. אין דןןם איז נןר *ן דתחלד,. אץ הין *רײן זענען ,םליכה׳ און ,נאגיע׳ גװײ גאגריפן, װןם קרײגן זיך נ$ר אין םער נישס. םים דער עײם, װען די עעעםרייםינג פין םעלקער װעס שםארקער װערן, װעם קײן נ18יע נישס לןןזן א1יף הםקר איר ,גלית׳ אין דאן װעל זײן 8 םך 8לװעלםיעכע נ8*יאנ8לע 6*רב8נק. 8 לענאלןר ײדישער אלװעלסלעכער נ18יאנ8ל*קילםירעלער סארבאנד-ןס דאס ד#רף איגם װערן די ןןיכםינג םון אינזערע שםרעבונגען. די נאנגע װעלם א י ז אינזער הײם אין װעס בל״בן אינזער הײם (םײדן םיר װעלן אינםערגײןו) דארף די דאזיקע ה״ם װערן פאר אינז א נ י ס ע הײם, אן ארגאני• זירסע און מריער 6אר אלץ םוזן פיר אלײן נײ דךאנסגילסיק באקעםסן די םםיכאלאגישע נעגאעיע, די טראדיעיאנעלע בענק׳ שא6ס ס י ן נ ל י ת, װאס װערם איעס אזיי איגסערגעהעעס דירכן גייניום. נאר 8זא אלװעלםלעכער ײדישער 6ארבאנד װעס קאנען סירן א נןןרםאל קולסור״לעבן, װעם קןןנען בייען א םןרערנע ײדישע װעלםלעכע קילםור, װאם װעם ארײמעפען *ונזער ג8נעע קילםיר״ירושה סון בית־לחם ביז פתריאלעװקע, ביז איםם־בדןדװײ און װעם קןןנען ארײנביען אין אונזער קולסיר־לעבן א1יך די אסנעשסאנענע ײדישע נריסעס סין םזרח און 6ין פערנ שװעריקײפן א1י6ן װענ-א1יסערלעכע אין איבערה1יאס אינערלעכע. בוערשם װעם קוםען די פ1רא 6אר דעם .לםה יאפרו הנ1ים'. םיר אלײן װעלן ם1רא האק סאר דער ,ססראשידלע׳ 6ון דער ,ײדישער אנאניםער םליכה׳. םערקװירדיק: דוקא זײ, די אנםי■ םעםיסן האבן פארשטאנען, אז םיר דארסן ארנאנידרן דעם .אלװעלטלעכן קאהאל׳ װי םען 6לעגס עס רוסן אין אלסן רוסלאנד עלױ ד.של1ם, זײ האבן ריכםיק אסגעשאבט, װןןס םיר דאר6ן און װי םיר דאר6ן ארנאניזירן אונזער לעבן. און םיר- םיר האבן זיך דערשראקן. װי אסתע סהדנים אין היסן זיך עד־היום 6ון אלץ, װאס קאן חם־ושל1ם יא באשסעסיקן אונזער ארגאניזירסקייס... אבער איבם לאםיר זיך נישם שרעקן: םען קאן ש1ין נעסינען א הכשר—עס זענען דאך םאיאן םראקםאסן, םינדערהײסס• קאנגרעסן א. אז. װ. און װידער-װעלן מיר נישס זיין ם־ם דער בײט דאס א־ינביק אלװעלםלעך םאלק. םיר זענען לנםרי נישם שולדיק, װאס םיר זענען א סך 6ריער אײדער אנדערע בעשסריים געװארן אין זיך 6ארװאנדלם דע 8אקםא אין אן אלװעלםלעך םאלק. אבער די הײנסיקע עקאנאםישע 6אקסארן און קאםוני• קאביע־פיםלען זארגן ש1ין גענוג ס?ר דעס, אז נאביעס און 6עלקער זאק זיך אויסםישן, אז קײן עסנאנרא6יש רײנע םערי• טאריעם זאלן גישט זײן. די באנרי6ן םלוכה אין נאביע האבן זיך נעדעקס נאר אץ פארגאננענהײס. הײנס בו םאג איז ש1ין זעלסן בו געםינען אן אײנהײסלעך באסעלקערסע מליכה אדער א♦ מ א ר ע ו ו ס ה י (זני זין איסאר קײן דינןז סראבלעם פון .זײן״ בי נ־שם זײןי׳... י אין םארעװסקין האבן םיר אן ארסיסס, װאס האס גע• קענם א1יף זיך נעפען אם די גר1יםע פשא פין הײנסיקן .יחיד׳, דעם יחיד םאםע. װער עס האם אים געזען אין ,דיבוק׳ ר׳ עזריאל םירא• סאליער, .דער׳ אין אנדרעיעװם .סעםש׳-יענער װײס, אז םארעװסקי איז בפיה בי שאפן ײדיש םעאםער. די נײע ײדישע בינע אין סוילן, דערה1יסם איר םאנו• םענםאלער א1י6םו, איז 6יל פארבונדן פים םארעװםקים נאםען. ער, בוזאםען םים אנדערע, האבן זי דערה1יבן םון איר נידעריקן םבב און נעשסעלס א1יף די 6יס,—אײ, עס האס זיך נאכדעם אר1יםגעװיק אז די 6יס זעגען שװאכע—איז גישס זײן שולד. דער ײדישער דלות סארשליגנם און םישס א1ים *לץ אץ ויין נר1יםער םארבע... םארעװסקי איז גערעכם: נישסא אץ װארשע קײן ײדישע אינםעלינענץ-און דערפאר איז 6אר אים דא א1יך קײן סלאץ נישםא. ם׳איז נישסא װער עם זאל װעקן די ײדישע סאסע בו םעשים. דער ביןניםסיש־באלעבאסישער אינסעליגענם דארף קײן ײדישע קינםס נישם, הגם ער האלם זי כל1םרשס א1יף די ליכן. א. םאדעװסקי איז דעד אינסעליגענסססער, אומדויקססער ײדישער ארםיםס אין ס1ילן, און א1יב ער האם זײנע .שגע1נ1ת', װײס ער לסח1ת װאס ןר װיל, האס זײן אײגענע ליניע און זײן אײנענע א1י868סונג 6ון ײדישן סעאסער־סראבלעם, בשעת אנדערע װײםן איבערהי־סם נישם װאס זײ װילן און האבן בנלל קיץ שום ,שנע1נ1ת' נישס. װעס ער אין ריגע נעסינען יענעם סובליקום נאך װעלצן ער גארסז״• מ• זילבורג װי איר קוקם אים אן - סלאבן אלע נעם א1יף אים.. אים איז זײער שװער בובוסאסן זיך 8 בנד בײ אונזעדע סאנ׳ דעסניקעס,—און בכלל איז ער ארויסנעװאקםן 6ון שנײדערם םאס. װײל די ראל 5ון אן אקסיאר איז דאך ס1ף כל ם1ף װי א בגד, סאר אײנעם איז זי א בגד, בוגעסאסס סונקם בו זײן .רעאלן׳ קערסער, בום םאסאן 6ון םאג אץ 6ון דער בײס, 6אר א בװײםן — א םאגע בו דראסירן אין איר זײן אייגענע נשםה, זײן אידעע, זיץ װעלסיםארנעם. א. םארעװםקי םוס אן א1יף זיך זיץ ראלע װי א טאגע, און ער װערט םאנוםענסאל אין איר נאר דאםאלםס, װען זי פארםאנם אין זיך סאזע, נישס שסיל אלײן, נאר דזקא סאזע, פאםעסישן אנשטעל.—װײל ל1יס זײן 6יגור, ל1יכ זײן גאנבן םעאם• ראלישן פארנעם סאסס ער זיך םעד 6אר א סאםעםישן םעאסער אין שעקססירם סםיל, װי 6אר דער הײנםיקער ײדישער ביגע. דערפאר איז ער א אײנזאםער און א.שגע1ן' א1יף דער ײדי• שער בינע, װו עם הערשס נאך די שנײדערשע םאס׳ און, לײדער, על יי ר1ב פון קלײנשםעםידיקן שנײדער. די םײנונג סון יענע. װאם זאגן, אז ,האםלעםס׳ גלגול איז ש1ין לאנג ארײן אין.םשעכאװישן באאםסן׳, ד. ה. אז די נר1יסע סראגיק פון לעפן, ד־ .סארשאלסענע סראגן׳ זעגען אריבער בום קלײנעם םיס סענםשן,-איז א גרונם-םעות. עס האם זיך נעביטן^בלויז די סארם, אבער די גר1יסע סראגיק און די פארשאלםענע סראגן ליגן נאך עד-הי1ם װי בערג א1יף די םלײבעם פון .יחידיס׳. די םראגיק סון .םעג׳ האם איבערגע• װאקםן די אייביקײס. דער םיפער אדלערינעשרײ 6ון א הײנסיקן רעװאלוביאנער, זיץ סארבװײפלכער בליק אינם כאאס פון םענסשלעצע זוכענישן, איז דען נישם אין ערך סא^םישער װי דאס