Literarishe bleter · 1926-08-03 · 122 (3.8.1926) · p. [Seite]

םרײז סה גראשן >6 122 >דל /סס<~'רסס^כן^י־סנו $9ד ל^ר^ס^ו^/נןדנד >ו((?עסט פרײטיק׳ 3 סעפטעמבער, א192 ס פארד־^אג ב• קלעצהין, װארשע די יידישע שול אוז דער יידישער שרײבער (אן ענטפער דעם חבר נ. מײזיל); א. גאלזןמב ו ו י ל נ ע םםירת־נסשדיקן לערער״. איך זעג: דער דאזיקער ײדישער לערער דאנקט הארציק און איז מוחל די טובה... איבערהויסם 6ארלאנגט ער עס נישט סון אונזערע ליטעראטן, װאס זײער גרעסטער טײל איז ארײנגעםאן אין ״קליםקעלעך מיט באב׳*, און, די בעסערע סון זײ הזןבן דך סארשלאםן אין די ד׳ אםות סון רײנער קונסט און נידערן נישם אראפ אין זײערע זײדענע פאנמאסעלעך אויף דעם גארנישט גלאטן באדן סון אונזער ײדישן געזעלשאםטלעך• קולטורעלן לעבן. $בער שטעלט זיך מיט אונז גלײך צו דער ארבעט, טוט אץ נישט קריטיקירט סון װײטן... נןןר לאמיר זיך אוםקערן צום עניך װײסט איר םיט װאס װילנע איז אגדערשז אט מיט װןןס: אנשטאט אײער .הײנט/ ,מאמענט׳ האבן םיר אן אריםענקן ,װילנער טאג׳, אנשטאס אײערע פרילוצקיס א. אז. װ״ הןןבן מיר א ר׳ר שאבאד םיט א ד״ר קאװארסקי — פשוטע ,פראװינציאלןי. הערם איר. און די לערערז — םיר לערער זענען אומעטום דיזעלביקע. און א קונץ איז צו ארבעטן אין װילנע? סארקערט, טויזנט מאל איז שװערער די ארבעט סון אונזער חברים, װאס םיר לערער האבן אװעקגעזעצט אין צענטער, צו זיצן אין װארשע, אין אט׳ מאםסער סון אוגזער װארשעװער ״קיצל־די-פיאטע־פרעסע״, װו ״אוקראינער געלטער״ מישן זיך אויס מיט ״פאלעסטינע־אסט״ סאנדן, װו ײדישע פאליטיק פראװעט די .הקאלא הזשידאװסקע•— דארטן, בײ אײך, צו ארבעטן יןןרן-לאנג און אנסירן מיבן שול• װעזן םון גאנצן לאנד—ןןט װו מען דארף באמת כוח, גלויבן און דער עיקר—אײזערנע נערװן. איר דערמאנט אין אײער ארטיקל מײן נאםען און אין קלאסערן שרײבס איר ״אלץ װילנע:". אבער — הערט א סוד — מיר איז א־יסגעקוםען סאראיארן זומער צו סארברענגען א פאר טעג אץ צענסער, צוקוקן זיך צו דער ארבעט, צו דער סביבד״ דער עיקר צו דער םביבה און, איך מוז זיך מודה זײן, בײ דעם דאדקן װילגער גבור האט סארסעלט אטעם אין אײער װארשע. ער האט סארלןןרן זײן מוט, זײן גלויבן און איז בםחילה אנט• לןןםן... איך קןןן עדות ברענגען. און אין אזא אטםאספער ארבעםן םיט אםתער צוסרידנהײט האב איך אץ גומ. 121 ״ליטערא־ רישע בלעטער׳ איבערגעלײעגס דןןם קעפל סון נ. םײזילס אר• סיקל ״אונזער ײדיש־װעלטלעך שול-װעזן׳. שוין לאגג צײט די ״לים. בלעסער״ זאלן ארײננעמען די ײדישע שול-סראגן אין קרײז סון זײערע ןןפהאנדלונגען. איך בין זיך מודד״ שוין א פאר מאל האב איך געװאלט ,םחלל״ זײן די שפאלטן סון די ״ליט. בלעטער״ םיט א שול־ארטיקל. קומט אךך, תבר מײזיל, דער ײשר־בוח םאר דעם המתחיל בםצוח. ןןבער נאר םארן קעפל סון ארטיקל קוםט אײך דער דאנק, נישט םארן ארטיקל גוסא, װײל אויב םיר זןןלן בלײבן, חבר םײדל, װי איר װילט עם און שרײבט עס ,ערלעך און צװישן זיך׳, האט איר געשריבן נ י ש ט װ א ס איר האט געדארםט און נ י ש ט געשריבן װ א ס איר האט יא געדארםט. אץ בין, װי איר װײסט, אײנער פון די דאזיקע ײדישע לערער, װאס וענען אויסגעמאטערט, ״אויםגעשפאנט״ װי איר שרײבט, און ליגנדיק אויף דער אטאמאנקע מיט םײן ״קראגק אויםגעקנעלט״ הארץ הןןב איך געלײענט אײער ארטיקל. איבער־ געלײענט—און גלײך זיך אזעץ געטאן צום מישל: נײן, מען טאר אים נישט שװײגן, דעם דאזיקן נחסן םײזיל. םען מוז אים תיכף באצןןלן, װאס אים קומט... ןןט דאס הזןב איך געטראכט. סרעגט זיך, װו הןןב איך גענומען סוטז גלויבט מיר, ליבער םײדל, אז גישט אין אונזערע ליטעראסור־קרײזן (איר װײסט אלײן גוט םארװאס). און זאגט נישט, איך בעט אײך, ״װילנע״, מחמת איך זיץ אין װילגע און װילנער לופמ אין אן אנדערע איך םאר־ זיכער אײך, אז דיזעלביקע םוט הערשט אין די ביאליסטאקכ, אין שעדלעצעס און אין אוםעטום. איך קןןרעםפאנדיר, יהערט איר, לעצטנס גאנץ לעבהאסט פיט א גאנצע רײ ײדישע לערער םון סארשידענע שטעט און איך סאתיכער אײך, אז צו םרי האט איר דך גענוםען זןןגן א רבנן־קדיש אויף דעם מוס םון ײדישן םאלקס• לערער. אגב, װעל איך טאקע אויםנוצן דאס ארט און מוסר מודעה דין אין גאמען םון זײן עקסעלענץ דעם ײדישן םאלקם־לערער ■אט װןןס: עס אח בײ אונז, ברוך השם, געװארן א םאדע אנצונע־ םען זיך םארן ״ארעמען, אויםגעםאטערטן און אויסגעהינגערםן