Literarishe bleter · 1926-08-20 · 120 (20.8.1926) · p. Seite 554

120 זא ליטערארישע בלעטער 554 ז ש א ר ז ש ס א נ ד סנום 0('.־סז יזז־צייט 6ון דןר נרױםער 6ר><נ*ויזישן- ש.-6סשםןל?רין)■ ק י / נ י ר ־ י >ן ר ק אין רער עפאכע 3ון 8 געזעלשמטםלעגער רעאקגיע כראגס ןולעמאל די ליסערןוםור א שסעםםל םון םוביןקסיװיסעס. אין דער ציים סין ושארזש סאנד איז דער אײנביקער םקים־מקלם פאר א שע6ערישער נשםה געװען דאס אינסיםססע איך, א1יב עס הןם זיך געהאנדלם פון דער קעגנװארם און די װײסע, ש1ין םער נעשינסלעך אויפגעפאססע פארג״נגענהײס, אין װעלכע מען האם זיך געקענט גײםםיק אייסלעבן, באפארבנדיק זי סיס רײן-פערזענלעכע קאלירן. דאס איו נעװען די עפןכע 6ון ראםאנסיזם אין דער ליםעראסור, אין לעבן איז ד;ר ראפאנםיזם געװען א םין נען• רוסאיזם ד. ה. װידעריאויפלעבן םון זשאן-זשאקרוסאס פילאזאפיע 6ון אופפיסלבארקײס אזן גע6ילן. די קולםוד האם 6ארדארבן דעם םענסשן, װײל זי האם געצייפם זײנע לײדנ• שאפסן, נײגונגען און געפילן. דעריבער איז די רעסוננ 8ון דעם מענסשן אין דעם צוריק׳קערן זיך א1י6ן ש1יס 6ון נאםור און אין אזא לעבן, װי עם האבן געלעבם די פריםיסיװע פעלקער. ר ו ס א האס געפרײדיקס נע6ילס־ראםאנסיק. געסעם העלד, װערטער, א תלםיד 6ון רוםא, מוז זיך נעםען דאם לעבן, װײל פאר רײנע, א1י6ריכםיקע נעסילן איז נישםא קי.ין פלאץ א1יף דער װעלט. די רוסאישע פילאזא8יע סון נישס קאנװענציאנעלן גע6ילם־א1יסדרוק, האס ק1דם־בל שםארק אפעלירט צי דער 6ר1י 6ון דער ראםאנםישער עפאכע, װעלכע האס איצם געפוגען א םין פראנראמאםישע בארעכטינוננ פאר איר קארף קעגן דעס אלסן הײראסס־סיסטעם, קעגן דער אידעע, באפעסםיקס דורנן געזעץ, אז די פר1י איז דאם אײננסים פון איר םאן און זל סאר זיך נישם לאזן פארפירן א1יף די גליסשיקע װעגן פין אירע עראסישע אינםסינקסן, װײל דאם הײםס םאראס בניגע צום מאן, און דאס רופט םען אוםםאראלישקײמ ל1יס דעם הערשענדן, בורזשיאזן קאדעקס גון מאראל און ןיםיק. דער קולס פון דןר פרוי אין דער ראפאנםישער דיכסונג האס דערהויבן דאם געפיל-לעבן בײ איר 8ון א נ1יסװענדיקײס צו א 6ליכם. א1יב א 8ר1י װיל זײן פרויענהאםס מ ו ז ז י שסענדיק זײן אין א פראצעס פון עראסישן א1יםלעבן זיף.' ז י מוזזייןסענסיםענטאל, איר פערזענלעך לעבן פוז זײן דינאםיזירם םון געםללן• די דאזיקע אפאלאגיע פון פרײען געפיל, דער דאזיקער קאמף 6ארדאם רעכס צו זײן לײדנשאפםלעך האס אםששארקססן אייסגעדרוקס זשארזש סאנד אין אירע רא■ םאנען. זי האס דעם קאפף אונסערגענוכען םים אן אײזערנע עקשנות 6ון א םאן און מים א עקזאלםירםער צארםקײם 6ין א פרוי האט זי געפרעדיקט די מאראלישקײם 6ון נישס גע• צוימםע גע6ילן. די דאזיקע ענגע פ־לאזאפיע און פערזענלעכן לעבן האם זי דערה1־בן צו דער פדרנה 6ון א אור־קראפס, װעלכע איז די אײן־אײנציקע קרא8ס פון לעבן בכלל, און םין 8ר1י — בארם. דאס איז געמען א םין פילאזאפישער םאניזם קאנצענםרירם א1יף דעם עםאציאנאלן לעבן 6ון דעם םענסשן. אמת, זי האם נישם פארלײקנס, או עם זענען םאראן א1יך אנדערע זויכסיקע פראבלעםען אין לעבן 6ון יהיד. זי האט זיך אפגענעבן א דץיוחשבין, אז דאם פראבלעם 6ון 6רײ■ הײם א1יף ליבע איז ענג םארבינדן פים דער םאציאלער פראנע. מים דער לעזוננ םון דער עקאנאםישער איבערםאכם פון דעם ד ריעקבשאצ עם איז א שײנעי אין אייך נוצלעכער םנהג — דערםאנען זיך װעגן א שרײבער בײ א געלעגנהײם םון א ױבילײ. אזא םין אפפ־ישינג פין א שרײבער, אזא רעװױיע פין זיינע װערק האש א גרייסע באדײסונג. נאך יארן 6ון שסילשװײגן, נאך ד1ר1ת 6ין בסעס פאדגעסנקײס עדװאכס פליצלונג אדאנק דעם ליבן, גוםן קאלענדאר א נאסען, אװערק, װאס האס אםאל נעשסורעמט װעלסן, םיפגעריסן העי־צער, געקװיקס נשםית. קיםם אן װי א ליבער גאםס דער ױבילײ־טאג אין דער■ סאנם: װערס 6ופציק יאר זינס די בא־ימטע פראנצ1יזישע שרי6סשסעלערין ז ש א ר ז ש ס א נ ד איז געשםארבן• א האלבער יארהינדערס אױ ש1ין אריבער פין 8 יוני 1876, װען גאנץ פראנקדײך איז געױען אין טר1יער נאך דער 72 יאריקער שריםטשטעלערין. און די גלעקער פון .נאםר דאס דע פארי׳ האבן םאיעססעסיש נעקלונגען און דער פאסעסישער, פלאםענדיקער א1יפריכסיק הארציקער ע ר נ ס ם ר ע נ א ן האש זי םספיד געװען אין אועלכע קלאסישע שור1ת: .זי האס נעהאט דעם געםלעכן סאלאנט צי םאכן אלץ דערה1יבן. אידײען האס זי געקענם פארװאנדלען אין קינסס• װערק זי האם לעבעריק געמאכס די חל1םית 9ין יענע, װעלכע האבן געהאט גע6ילן, אב;ר האבן נישם געקענם די דאזיקע געפילן שעפעייש אר1יסברענגען. זי האס אומעסום געזען נאר גוטס. איר גאגץ לעבן איז געװען א לײדנשאפסלעך זיכן םון די פארם;.ן, א־ן װעלכע עס איז אינז באשערס צו זען דעם א־,-סיף. זי איז די איפשטערבלעכקײם אלײן, װאס שאלס אר1יס װי נאםס אומש^ערבלנכע נאסור 8ון יעדן װארם אירן*. א, גיםער, א1י£ריכטיקער רענאן.' דו האסט דאמאלסס םיף געגלייבס אין דער איםשטערבלעכקײס 6ון וייין באליבס;ר שריפסשטעלערין, אבער אין פשך 6ון די זעכצן יאר װאם עם א־ז ךיר נאך באשערט געװען צו לעבן, נאכדעם װי דו האסם אז1י םספיד נעװען דיין גרייסע פרײנדין, האםטו זיך אליין איבערצײגט, אז זשא־זש סאנדם ליסערארישער טױס איז נעקו־ םען םים פינף און צװאנציק יאר פריער, אײדער די ערד האט איינגעשלוננען אירע אלטע, פידע בײנער. װײל דאס אױ געװען איר שיקזאל אין דער שיקזאל פון איר עפאכעז א1יב זי איז געבליבן אין דער ליסעראםור־געשיכטע, א1יב זי האש א גי1יסע ביבליאטעק איבער ז־ך, א1יב עס זענען נאך פאראן ערגעץ אין דער װעלס פארװאנלםע שאסנם פון געסרײע םאנדיסםן, אױ דאס דערפאר, װײל זשארזש סאנד איז געװען דער סי-סטער, לײדנשאפםלעכםטער א1יסדרוק םון איר צײט, װײל זי איז געװען נישם נאר א שריפסשסעלערין, נאר די שריפטשםעלערין, די״ װעלכע האט רערהויבן דאס רעכט פון דער 6ר1י אין דער װעלט 6ון 6רײען גע8יל אין נישט קאנװענציאנעלער באצױננ צום פאן — צו אזא םין םדרגה, אז די באנאליטעס 6ין ד^ר אז1י-גערי6ענער 6ר1י האס ז־ך אדאנק איר פארװאנדלס אין א פאטעסישער דיםיראמב פאר דאס ,אייביק װײבלעכע׳. און גלשען איז דאס דערפאר, װײל די עפאכע, אין װעיכער עס איז א־ר א1יסגעקופען צו לעבן, האש געלעבס מים א־רעען. װאס האבן זיך קאנצענשרירס ארום די פראבלעםען פון פערזענלעכע גןפילס־פרייהײס, םין דאס רעכט צי לעבן .נאסירלעך׳•