Literarishe bleter · 1926-08-06 · 118 (6.8.1926) · p. [Seite]

סרײז 50* גרןךזן 118 א >/,ל?ס3?-,ר£ס/(//כ/^כככ כ//ר כ&ררנ/נורנענ/בבר #ץץתסט!/'ל/ספכר&כ/(//כ/^כככ כ//ר ל'8כר$/נ1(3(!1כ£{1?נ7 #ץץתסט פרײטיק׳ ס אויגוםט׳ 1926 ס פארל־יאג ב״ קלעצקין, װארשע מ נ ח ם בחמן מײזיל / ווארשע אײגענע באגערן, װאגלענישן איבער אײגענע מדברױתן, וזאװת גע• םלאכטן דורך אײגענע ענוײם, אויםגאגג אין אפגאנג פ.ץ זיך א.ץ צו זיך. אץ אין די אלע גרעסערע און קלענערע לידער אץ פא• עמען — אלץ^דער גאנג, דער אױפשטײג און אפשטײג אין זיך א.ץ ארום זיך. קניפן, װאס בינדן זיך פץ אײגענע ריםן, און ריסן, װאס אײניקן זיך און װערן םארװאקסן אין דעם אײגענעם דיכטע• רישן הארץ. אבער מגחם װערט נישט פארפלאנטערט אין זײנע אײגענע איבער• לעבונגען, ער לאזט זיך נישט פארפלאנ• טערן. שטענדיק איז בײ אים דא דער אויםקזק: די אידעע, דאס פראבלעם םון םאלק, פינם ײדישן םאלק, ם.ץ מענטש, סונם ײדישן מענטש. אץ אט דאס איז דאס גײע, אײגנ• ארטיקע, װאס מנחם האט ארײנגעבראכט אין דער ײדישער דיכטונג. זיץ דיכטונג איז א געזעלשאפטלעכע, — געזעלשאםט־ לעכע ליריק. ער האט געדיכטעט ײדישע פראבלעםען; געזעלשאםטלעכע לײדנ• שאפטן זענען דורך אים אנגעקלײדט גע• װארן אין דיכטערישע מלבושים. שוץ אין זײן פאעמע ,פוילן״ (געשריבן אץ 1913) האבן מיר נישט קײן געװײנלעכע נאטור״שילדערונגען, קײן סענטימענטאל הארץ־אויסגוםן, נאר געזעלשאסטלעכע טעגדענצן, דורות׳חשבונות םון םעלקערס ציזאמענלעבן, ברכה און קללה, האס און ליבע, פיעטעט און פארביםערקײט, װאס איז א פועל־ױצא פ.-ן פאליטיש־געזעלשאםטלעכן קאמף, סון םעל• קערישן לעבנם־געראנגל. עס איז גישט יחידישע דיכטונג, נןןר סאלקס־צארן, די רײד פון םאלק צו םןןלק. אבער װי גרויס עסאיז נישט דער געזעלשאםטלעכער עלעמענט אין דער פאעמע, װי עם דאמינירן דא נישט אקטועלע טענדענצן, ליגט אויף די שורות די אינדיװידואליטעט פון דיכטער—דער באהארציקער טאן, דער רית• דיקער ציטער, דאס איגטימע לײק. קלארע, אויסגעשפראכענע, םמשותדיקע פרןןבלעמען און אי• דעען װיקלען זיך סאנאנדער אויך אין די אנדערע דיכטערישע מגחם געהערט צו דעם דור ײדישע דיכטער, װאס איז גע• קומען אין דער ײדישער ליטעראטור גלײך נאך דער רעװאלוציע פון 1905—1906. יענער קינסטלער־דור איזגעקומען פון צװײזײםן און געטריבן געװען םון צװײ באזזנדערע שטראמען. סון איץ זײט — דער שטארקער צופלוס פון פשוטע המונישע כוחות. די רעװאלוציע האט דאן אויםגערודערט םארלעגענע, םאר• שלאפעגע סאלקס־שיכטן. שטומע נשמות זענען צום װארט געקומען. דורך אט די פאלקס־מעגטשן איז אין דעד ײדישער ליטעראטור ארײנגעבראכט געװארן אזמ־ מיסלבארע פרײד, תמימותדיקע באגײס־ טעתנג, געזונטע פשטות, רעאלע פאלקם• טיפן. םון דער צװײטער זײט — דער אינ• טעליגענט מיט זיץ צעװײטיקמער אזן געבײניקטער נשמה, מיט דורות־ירושה, מיט חשבונות צו װעלט, מענטש און סאלק, מים דורשט און אוםרו אין זיך אזן יאך אויף זיך. בײדע אט די שטראמען יענען געקו־ מען םון רעאלן ײדישן לעבן. הןןט אײ־ נער פארטראגן אין דער ליטעראטור גײע קרעםטיקע שילדערונגען םון ממשותדיקן לעבן, און דעד אנדערער—געגריבלט זיך אץ דער נשמה, ארויסגעשלאגן פון אײ־ גענע טיםעגישן מאטיװן אזן םראגן אץ ארויםגעבראכט געראנגל פון פראבלעםען אץ לעבנס־סיטואציעס. איז םון אײן זײט געװען• — י. מ. װײסגבערג, ױנה ראזנפעלד, משה טײטש, ױאל מאםטבוים, משה סטאװסקי א. א. און פון דער צװײטער זײט — א. װײטער, דוד אײנהארן, ז. י. אנכי. צו אט דער צװײטער גרופע האט אויך געהערט מנחם. אין די דעמאלסדיקע ,ליטערארישע מא־ נאטשריפטן״ איז י. מ. װײסגבערג געקומען מיט זײן ,א טאטע מיט בנים׳, און ם נ ח ם —םיט זײגע ,תםלות׳. שוץ פון אנהײב אן איז געװען גאנץ קלאר ןןנגעצײכנט מנחמם דיכטערישער װעג. נישט אויםגװײניקםטע לעבנס־באשרײבונ• גק, נישס סתם װירקלעכקײס־שילדערונגק, נןץ־ אינעװײניקסטע