Literarishe bleter · 1926-07-09 · 114 (9.7.1926) · p. Seite 459

.ליםערארישע בלעטער 114 .זא 4$$ דארף, װו ער רוס זלך ארם נ*ך דערןר 8 י#ר *רוםריזן. לײװיק גריים זלך *:*ישר״יננן 8 גרױ■ םע 88ןםע װענן זײן שםןנול אלן ר 08( 86ר■ באנד. אױך קלויבט ער ז־ך 8נ*ושרײבן 8 נרויםן ארםיקל.נױייארק װארשן, ם^םקװן*. ל. נ 86לםט8ים באריםטער ר^סאן .םלחטה אין שלום• (ידלש —שלםה שײנגןרנ) דרוקט זיך אי*ט אלן *ארלאנ ח בזשאזא. די ערשםן *װײ בןנדןר דערש״נען קיםןנדיקן ייסר• ה. שןנקעװיטשןם .דער םבול• (ידלש ט. בלישטיםם) די ןרשםן 3 טילן זענען ער- שינןן אלן 6ארל8; ח. בזשאזא. .די טששחה פאײאנןצקל* (ידלש-ױנה ששןרו אלן צטײלא־ז לןבטנם ערשינןן. טעאטער אוז קונסט די בארלטטן שוישםללןרין לידיא ■אםאבקא, װאם האם די ל,*טע *יט נעששי״ם םלט נרױם ערםאלג אלן װילנן און אין דער םראװינץ, םאדט די טעג אװעק קין אםןריקן אויף נאםטראלן •?יטאצקאם נאםםראלן װןלן םארקוםען אלן דןם נײ*געע6נטן ידישן קונסט■ םןאםעי םין בן-עםי אלן ניי-יארק. ^יי דערבאקאנטערידיס-רוטלשןרשרישם- שטןלןר י. באבןל האם בוגעגרים 6אר דער אלאוקר קייא-םארװאלטוננ אםבןנאר .בלאנ- דזשנדע• שטןרן לדט שלום-עליכטןן. אלן נארקאװער .שטןרן׳ קלאגט זיך 8 קארעםשאנדןנט 6ון 8 שםןטל, אז דןם ײדישן צושױער קוםם אן זללןר שװער צו םא־שטין דל אוקראלנלשע ארםשדישטן, שאר• שטיט ןר דןדיבןר נישם דאם בילד און כאםט אלן דןד שינסטןר א געשםאקן דריטל. אין דער קארןםשאנדןנם ןנדיקטז .ם׳זאלט שױן ביט נןװןן *י םדארטן װןגן ירישע אויששריםםן *ו די קלנאיבללדןר״. דאםזעלבן קאן טןן זאגן אויך װןגן דל אױששרלםטן אויף די קינא׳בללדןר אױך בי אינזי *דט *ו טראנטן װענן ײדלשע אויםשרלםט;. קיין לאדז קוםט *י שארן דער באקאנ■ טער דראםאטישןד ארטלםט ייליים אדלער. אלן בןרללן איז לן*טנ= נארגעקוםען 8 אלנשן־נאביאנאלן שױשאללער-קאנשןרןנץ, *י תןלבעז־ ס׳זענןן נעקיםןן ארטיםםן םץ אלן אײראיןלשן םדינוח. אױף דןר ק^נםן• רןנץ האבן דל ארטלטםן אשגןנןבן בארלנטן װןנן דעם םןאטער אין די לענדןר. *װלשן אנדןרע אלז אויך געליןנש געװאק 8 באריבט 8ין דןם *דישן ארטלםטן םארין אלן שױלן װןגן דןם ם*ב שון ידישן טןאשןר אין שױלן אין אין *נדןרן לענדןד קול־^טור *■י אין קיעװ איז שארגעקוטען א םין־לע- נןר א־ויםלאז 6ין 31 ײדלשן לערער שון דל שעלד-קורםן. די *רויםנעלאזטן לערער װערן קאטאנדירט םון די ידישע לאנדװלרטשאשטלענן קירםן אין שילן איבןר די שטעטלןך םין איקראינן . רעד*ק*יע *םיטגלידער מ• זילבירג / נחמן מײזיל כ ר א נ י ל. שײנען. *װישן אנרןרם זןנען אויסגןזן*ם נרן־ םןרע #אןםעןז 8ין ם־ץ םארקיש, אהרן *ײט- ללן און םלך ראװלטשן נרןסן־ן דערצילונגעןז 8ין א. ם. 6וקם, י. סןרלן, ז. םענאלאװיטש, ה. ד. נאםבןרנ, שלום אש, י. טאםםבוים. ש• נללבערט א. אנר.; ארטיקלןן; 8ון בןל-דםיון. י. שישער, םאקם װינרײך א. אנד. אין דעם זאםלבוך .ױננער היסטארלקער׳ װאם דןרשינט אין םארלאנ ב. קלןצקלן גים ארײן *. *. דרײ יאד סןפינאר 6א- ידלשןר נןשלכםן ע._ר.; נעשלבסן און 6אלק—ר. ם.< װענן דןר היםטאריסער םןקציע בײם יר. װלם אינםם.-יעקב בערםאן; װענן טןאריןם םון דער ידישע־ קולטור געסיכטן—ד־ר ר, טאה־ לןר; דןם װארשעװערןבלרננטים און די ־דן אין דןר *װװטןר הןלשט 6ון 18-ם, י. ה. — אםתר טןנענבוים; א בללד 8ון ידישן לןבן אין 8 םױליש שםעטל אנהײב 19*טן י. ה• —ל. *אםבערן שונם אינןרלןנן לןבן 6ון דל װאר־ שןװער ײדן אין םלסלאלטער ן. ריננלבלום. אלן דןר אםטדלונג פאםעריאלן - קוםען אדבעשן םון י. בערםאן, בןלא פאנדעלםבןינ, םנחם קאן און חוה װארשאװסקא. .^״ אין בןרלין איז גןנרינדש נעװארן א םארלאנ .קלנד׳ (ארויםגןבןר ם. קריטבןרג, רעדאקטאר ישדאל רובל,), װאם אלז *וגן- טראםן ארױםצונעבן א ןלטןרן*בלבל'8טןק *ו באלױנסןשזר דל ײדישן ם8לקם<ט#םן ךי םראקטישע םראגן שון קלנרערידןרצ־וננ אלן 8 פאםולערער שםראך. *ו דער םיטא־בענ^ אין דןט .עלטןרן־ביבליאםעק״ זענען *ונעצויגן אדײ באקאנשע ױדישע און נישש ױדישע שע- דאנאגן *. א.: ל. לערער, ר• ללבןרםארב, שראש. זיםזין, ד״ סאלוצקא, ר• םיםכאװלםש, ד*ד י. ןםשטין, יאנוש קא־טשאק, 1יאם. ם• םיםטןר, שראש. שןםןרזאן, ם־68 שטןרן, י. רובלן, ש.־68. 6. שניאורםאן, ד״ר שא־גאראר־ םקי• —דאם עדשםן ביכל: י• רובין—די טאטן און איר ראל און דןר*יונג םון קינד איז שױן דןרשינען. *ײי *הרן םארק זע*ט איבער אױף ידיש זלנםזנט קראשלנםקים באריםם װערק .די נישש• נעםלןכן קאםןרין׳, װאם װןרם נעששללט אי*ט אלן באגיםלאװסקלס טעאטןר אלן װארשן םים נרזיס ערםאלנ. *ו דעד איבערזע*וננ װעלן *וגענןבן װערן הןרוח און א הקדםה װעגן קדאשינסקין אזן זײן בוך 6ון ל. 6דינד, נחום שט:ף זבןלידםױן) האט זלך *ורלקגעקןרם קײן רוםלאנר. ער א ז באשםיםט נןװארן אלם יראשןסאר םאר ײדלשער ללשע- ראטור בים קלןװןר םלוכה-אונלװערזיםעם. אלן די װארשןװןר ,װיאדאמאט*: ליםןראגק־ן־ איז ןםגןדרוקט אן ארטלקל װןגן שאול םשןרנלכאװסקי. דןר 6ארלאג ח. בזשאזא גריט *ום ױרוק א ב*נד ידלשן דןר*ילונגען םון ערשש■ אוםנעקוםןנןם ױדלש-רוםישן שרליבן־ אנדרי םאבאל (לדיש-נ. םײזיל), װןלכע דןר שרי■ בןר ה*ש אין זײן *ואה געבןטן ארויםצונןבן. .*ד נ*ך זײן קוםען ק-ן אםןרלקע, ה8ש ה ליװיק נעהאלטן * רױ רןסןראטן איבןר דןם נסײדישן לעבן אין ראטן.6*רבאנד. רןר דיכטןר ײאט זין טורנן נעטוזט *וליב שװאכן גןןונט אלבעריסן. אי*ט געםלנט ןר ילן־ •יין 8 ללטעראטרר *■ױ דאנןרשטאנ, דןם 1*טן ױלל, איז קין -ארשע געקוסןן *ו6אדן טשה נאדלי. ןד רעש אלן שוילן *ארברןננען 3 װאנ;, ןר װעם בזזזוכן די גרןםערן ידישן שםןט אץ שױל;. .•י אין םאסקװער. גרױםן טןאטןר איז *אדנעקוםען אםאסן-םלטיננ *ום 10 םן יארצײט ש־ן שלוםיןליכםען. דןר זאל איז נןװען אל- בע־8ולם. דןם םלשיננ ה^ם נןן6נט דןר 86יקם-קאםלם*ר 8אר בילדוננ א. לונא- ם ש א ר ם ק ל, װעלכןר האט גןהאלםן א *װד* כעהריקן דע6ןי*ט װןנן שלום ־ ןליכםןן• לונאטשארםקי האט זיך זײןר ברילט *ורעדט װןנן דעד ראל 8ון ידן אין האנדל, שינאנםן, רילשור, ליפעראשור און רעװאלוצין. דער רעשןדענט האט אױסגןפידם אז דאם ידישע פאלק אלז דעד גיםטיקןר ארלםםא* קראפ צװישן די נאציןם■ אלן פןלקןר זןנןן דל נײםטלקע תלםלדים 6ון דל ידן א. לונאטשארםקי האם נןרןדט װןגן דער םארטלרןר-נןשיכשן סון ידישן שאלק און נן< ז?נש, *: אדאנק *װי םיטלען האבן ידן אוים־ נןהאלטן די אוםםענטשלעכן םאםערניש: דורך גןזאנג און לאבן. דעד חםידיזם. װאםשארנעסט *זא חשובן שלאץ אין ײדישן לןבן, שרןדיקט אדך שםחה אץ גןזא.נ, װאם הויבן אױף דןם םןנששן אלבעד די לױדן שון דןר *ללט. שלום־ עליכם האט נענןבן דעם לעבןדיקן אויםדרוק פון דל ראזיקן שןלקײט;, *ו לאכן שזן *רוח *ון יײן. שלום-ןליבם—האט נןןנדיקט א. לו-;אטשאדםקי-נעהערט דןרנאנ*ער םענםשהיס ■•־ דע־ נ־ױסער רוםלשןר שדלשםשטןלןר נאקםלם נארקי לןבם שױן יארן־לאננ אלן אלשאלין, בײ נןאסאל. ער שריבט אי*ט *נ״ןם גרױםן ראםאן, װאם יאיף איששיגלען יאם רוםלשן יעבן 6ין יאר 1890, *רוםנע• כןנדלק די םליחםה-יארן, דל רעװאלוביע אין ד• עדשםן יאין םון בילשןװױם. דןר הױיט־ חעלד שון ראםאן אלז 8 סןנטש שון װיםנטאפש, * שאדשןו־, און דןר י8ם8ן ז*ל ט*קן היםן .ד ן ר 6 א ר ש ע ר*. ם. נארקי *ייבעם 18 אויפהער. ערשט נלשט לאננ האט ער נןענ- ריקס זין באקאנםן יאםאן .רי נןשןפטן שון דןר שאםלליע ארטאםאנאװ*. דער ניןר ראםאן ז?ל אלן ד,ם יאי נןענדלקם װןרן, אין שוץ רןדם נארקי װענן אניןר דראםע, װאם אלר הוישש-שלנור זאל זין-דער םיװל. גארקי אלנםןרעסירט זיך אױך םלט *לע נןשעןנלשן 6ון גױסטלקן לןבן אין דןר נאנצער װןלם און באזונדןרם אין רוםלאנד. דער * ששאנד פון זײן גןוינם *װלנגט אלם *ו לעבן * , איםאלין, װאם אלז 6אר אים נןװארן, אץ פשך סון לאננן יאדן, א *װױטן הים, װי ןר לעגש טים זין פאםלליע. אױף א שײןרזננ *זם *ענטן יאיצדם שוד סלום ןליכםןן אלן בוקארןשם האט אלן נאסןן 6ון דןד רוםענישער לוםןראםור באי נייםט דןם ױם-טוב דער רוטןנישןױ נאװןליםט י7־ נלח נאלא נאלאקטיאן װעםען דןר 6אר* יי*ןד רעקאםענדלרט אלם ,א שרײנט 6ון *לע ■*לקןד אץ אלן גלויבנם*. *י דןר אלםאנאך .װארשעװןר שרישם;* לן־ש אלנםןנםיװ נןזן*ט עס אלז *י האש;, *י עי יאל אין םשך 6ץ הינטלקן חודש דער•