Literarishe bleter · 1926-07-02 · 113 (2.7.1926) · p. Seite 440

113 .זא ליטערארלשע בלעכער 440 פראנצויזישדר מיניסטער אנאטאל דע מאנזיע װעגז ארטור שיק לעצקיים. רי נאפאלעאנישע םלחטור״ האנן םראנכ8ארםירם דעם נעניאלן קינםטלער נאיא אץ >ו קוןריקאטוריםט און #מטפלעטיםש. אייך שיקס םזרח-ליריזם, װאם צאראקשעריזירט זײנע נינלישע נילדער װערט רײצער אראנק זי׳יך חוש 6אר היםאי און קאםא־ װעס־טרײבערײ. שיקס זיײצנוננ איז שםארק םײ אין דער קארי־ קאטיר אץ סײ א־ן רער טיניאטור. דאם נילר קוטם ארײם נײ אים 6אײ6ולקאםש. אוינ שיקם קןננע־ נאשולריקן אים, אז ער איו א 6ע־קער האנדװערקער אין רער קונסט, םוון טיר םודה זײן, אז אוינ ס׳איז א6ילו יא אזײ, שטײט םאד אונז א האנד־ װערקעי 8ון דער קאשענאריע, װאם אױ א װײטער הםשך 6ון די נאשינענענםששע און באריםטע קינםט־האורװערקער, װע־יכע האבן אין 9־טן אץ סו־םן י*ה נאשײנט םיט זײערע שאםוננען די נאדיםשםטע םאניםקײיםטן 8ץ װאטיקאן. ארטור שיק איז א6שר דער לעזוטער תלםיר 6ץ.דער רינטוננ קינםטלער, װאם נינן אװעק זײער נאנצע נאנײםטערוננ און טאלאנט אין זײערע װערק, נישט רעצנענריק זיך םיט קײנע ראםען 6ץ קונםש. שעאייעס. ײדישז א• בארוכין בריװ אין רעדאקציע ליבער רעראקטאח איך האנ נןור װאס געלייענט דעם ערשםי טײל פון י. רונינם ,פסײדןןניםען׳ (.ליט. בלעטער׳ 105). עם מןולם דעם שרײנער אפשר שטארק 6ארװונדערם, װען איך זאל אים םגלה ס1ד זײן, אז י ה 1 א ש איז מײן ע ר ש ט ע ר נאםען נןך א טײערן זײדן, װאס איך הןב נעהאם. 21 מאי. מיט בעסטן גרום: יהו׳אש ערלייבס מיר א1יף די שפאלטן פון די ,ליט. בלעטער׳ םאכן א ״ויבעקי׳ װענן א גרייסער עולד״ װאס װערס באנאננען םצד דער װילנער ■וילישער צענזיר בו ד;ם אםעריקאנער ילדישן ח1דש־זשורנאל .ציקינ6ס' און צו די װילנער לעזער 6ץ דעם דאױקן זשורנאל, װעלכע האבן ש1ין אץ משך 8ין א יאר צײט צוליב ,אוםאפהןנגיקע׳ םיב1ת אויפנעהערס דעם זשורנאל צו באקיםען. פארששײער פין דער סאכס האבן פאראיארן דורכנעאירט רעװיױעס אין די ניבליאשעקן ,םפיצי השכלה/ פ. סםראשון אין פון די לערער און צוגענוםען אלע עקזעםפלאדן .צוק־נפט׳ פין יענער צײט אן האס דער זשירנאל אייך אויפגעהערט אנ• צוקימען אין ת־לנע. אין װארשע נאקופש זיך יא רער זשורגאל. ששערס זיך די קשיר,: װאס איז דא 6אר א הפקױתז םארװאם זאלן םאר וױלנע זײן הארבערע תקנ1ת? אין אין עצם גענוםען. דער גאנצער פארבאש איז פאר• געקימען, װײזט א1ים, נאר צוליב א םיםפארשטענדניש זארער עם־הארצ1ת פין באאמשעז. װארים קענן פ1ילן זענען אין ,צוקונפט׳ קײן איסיקלען נישט געװען און די אלג. פאליםישע ליניע 8ון זשורנאל איז זײער א ,כשרע׳. אין די אסאליקע צארישע צײםן םלענן םיר אשסםאל א1ין באקומען אמעייק• א1יםגאבן םיט םארשםירםע .סרײפע׳ זײט• לעך. די אזיסגאנן פלעגט מען אבער ארײנלאזן• איצס איז ערגער: פארקלאפפ און נעענדיקט. בײ א געהעריקער אינטערװענץ קען םען געװים דעפ פארבאט אראפנעמען. װער דארף אינטערװענירן? ק1רם גל^ךער װארשעװער ילד. ליטער, 6ארײן. (רער װילנער א1יך, םארשםײט זין, נאר ער װײזט עפעם נישט אר1ים קײן סיםנים פון לעבן). װילנ?, .י״י סצע? ש• באסטאמסהי• ם׳איז ערשינען איצט אי; פאי־ז אץ פי־אנצויזיש א בוך ײרישע פאלקם־ יועיםלעך אין ײיצן א. נ. .לע זשיװ קירי׳(דער ײד ייאס לאכם), צונויפגעששעלט 6ץ קור־ נאװםקי און בינששאק אין אילוםשרירט 6ון באקאנטן ירישן קונםם־םאלער אר־ טיר ש־ק. די בארייטניםטע פראנ־ צײזישע קונכם ־ קרישיקער רי6, זיך אפ כיט באנײם־ טערוננ װעגן שיקם פ־אצש־ 6ילע צײצנענען אין דעס דאזיקן ביך. רער פראנ־ צויזישער גילדונג־םיניםטער רע םאנזיע שרײגט צ. א. אין דער הקדמה צום בוך: א ר ט ו ר ש י ק ס נײיסעי־ טאלאנש האט זיך נישש אנשפלעקש אין רער נרויק״ש פון דעם פוילישז טאנסשעם־ טער, װו ער איו געבױרן, גאר עישם אץ פאריז, װו ער האש יא־־-לאנג שםורירם און זיך קינםטלעריש 8אר6ולקאםט. אײ דער פאריזער .ױליאן־אקאדעמיע״ האט שיק נעהאש אלץ, װאם איז נױטיק, כדי צו װערן באנאל. אדעיי צו צאריירן זײן 6ריצישיקע און אוטזיצערע ארינינאליטעט. ער האט אבער ניבי נעװען דאם אלץ, מײל ער האש נישט נעדינט מעלצער עם איז םאדע אץ רער טאלערײ. שײן 6ון די פ־־םשע יארן אי האט שיק פ־קםירט אין זײנע צײצנונגען זײן אײנענע פארשטעלוננ און טעצניק-יאם הײםם די שעםע 6ון זײן ױערק. א ײד 6ון אפ• ששאטוננ-אזא װעט אייך שיק בלײבן אין זײן שא6ן אימבאריר- לעך, נישש 6ארשטעלט און אן פדאלערײ. ער איז אבער צונלײך א נושםוטיקעד און 6ול םיש לעכן אץ 6רײר קינכשלער-א זעל־ םענע םעלה כײ רער טײיעריקער ראםע 6ו; װעלצער ערשטאםט. ש־קט שא6ש אױפן ראנד 6ון די הײליקע ביכע־■ א ײדישע קונםט, װאם איי אינספירירט געװים 6וך די כיואנטישע טראריציעם, ז־ איז אינערלע־ הערצלעך אין 6יײ• עס רייטלען זיך אין איי די פײעי־לעך 8ץ אן איםענדלעך רײצער פאנשאז־ע. װען ער האש א־ן 1914 געםאצט א רײזע קײן פאלעסשינע, האש זײן לעכנס־ לוםשיקים אץ פאלן נענליכן אוטבארירט: אין ירושלים, בײם .כותל־םערבי׳, כי דער װאנט 6ץ קלאנ אין טרעי־ן איז שיק נעכליבן דער 6רײער פארנן־קינםטלער, דער לוסשיקעי שפאםער. ער האט זיך אנטקעננגעשטעלש די אלע איםארדנוננען אץ שנעונם, תאם זענעץ נעװארן רי 6ײכט פון דעם 6ארנאננענעם קריג, נישט 6ילנריק דערבײ לױטן אויםדריק פון פאקם נאדתי .די כיםערע אוטצו6רירנקײט פון רעם װעלט־צוששאנד׳, ײאם כאראקטעריזירט אזױ בילם די ײדישע ליםעדאטוד אין 6אדלויף 6ון יארהונרערטער. זײענריק מעטיק אלם זעלנער אץ א6יצער אין פאישירענע ארטײען בעתן װעלט־קרינ האט־ שיק נעהאט די נעלעננהײט ז־ך צוצוקוקן, װי עס טישן זיך אוים ערנסטע אץ װולנארע אינטרינעם מיט די נלושיקםטע העלרישע שאטן. עי לאזש קײנםאל נישט אװעק זײן קינםשלע־ישן חלום. ער קלױנט צוזאטען אץ זײן זכײן 6יל םצענעם 6ץ םאלערישער םענטש־