Literarishe bleter · 1926-07-02 · 113 (2.7.1926) · p. Seite 432

113 .,א ליטעראריישע בלעטער 432 , .ץ •* ד>ןם הױז א'ו *ןרעיןםלא־ װו שליום־עליכם איז גענ־ירן נע~~ן זײעגריק קײן פאטריאט איז אדער געםײנהײט ארער נארישקײט. בײ עװערסן האבן םיר צוטין םיסן צװײסן 6אל: םנאביזם איז נישש קלוג. ,דער װאמפיר׳ איז א סנאביש װערק. זײן הויפס-העלד איז םראנק בראאין. ם׳איז ש1ין ןןבער נישס דער 6רא:ק םין ,אלראונע׳, דער לעבעדיקער םטידענם, װאם ןןטעםט םיס ױגנס און איםפעםדיקן כ1ח. אלע געשטאלטן א־נם ראםאן — זײ זענען פםעט אלע 6ר1יען — זענען באדײטנדיק שטארקער, אקטיװער און א־נסערעסאנסער פינם הייפט־העלד, װאס װערט אין א םאד• נער חולשות געװאר6ן אין אלע זײטן אי דורך דעם געשיכטלענן שטורם, אי דורך דער אקעיע אין די אינסריגעס 6ון די 6ר1־ען. דער אםת רײםט זיך אר1יס, אםשר אוםבאםערקם םארן מחבר, װאס איז גענוג ב1לט אידענטיםיבירט פיטן ה1יפם• העלד, אין לןןטע לעװיס װענדוננ עו 6ראנק בראאונען: .דו ביםט נישט קיק בא־ פרוכפערער, דו נישסו דו ביסם בזןדן, ביסס מײב אין םוסער• ש1ים• אלץ נעםססו א1יף, אלץ בא8רוכפערם זיך, ליבנדיק אין םיט געװאלס, םים דײן װילן און קעגן אים. וזי די ערד ביםטו.' דאס איז דער אמת םון דפר סעםינישער פאםױוקײם סון בראונס כאראקטער. דאן קוםט די סנאכישע פראבלעםאטיק 6וגם װערק: א טא דער פאסיװער, שחאכער טיפ דארף זײן נישט מןר און נישס װייניקער נאר א װ״םפיר, א גרויזאם באשעםענ ש, װאם טרינקט סענסשלעך בלוט, װערט שסארק און םעכטיק נאר מ ס בלום, 6אר6אלט אין חולשות, װען ס׳פעלט אים א1יס זײן ש1י• דערלעכער געטראנק. לאנגואם און ם1ד1תדיק דערבײלט אונז װעגן דעם עװערס; ער באםערקט אלײן נישס, אז ש1ק פין די ערשטע קאפיםלעך האט זין דער לעזער אנגעשטויסן א1י6ן העלדם זײער שרעקלעכן נעהײפניש, און איילט זיך םונדעסםװעגן נישט ש1ידערן און זײן בלוס 6רירם נישס אין די אדערן. אבער עװעים שוידערט אליץ, און אז1י גײען זײ זיך, דער םחבר אין דער לעזער, א1יף עװײ גאנץ םארשידענע מעגן: װען דעם םחבר נעםט אן אן אימה, לאנגחיילט זיך דער לעזער; ער לעבס ערשם א1יף, װען דעם םחבר װערם אלײן םיאוס די גאנעע נישטקײט םון זײן ס1ראדיקן װאםפירסום, און ער הייבס אן ארוםבלאנדזשען א1יף זײםיקע װעגן — דארט געפינט ער ןײן יעזער און לאזט איפ שוין נישס אפ. ג װײכן א1יף 8רעםדע שטעגן און וײםנװעגן. קינסטלערישע םולי קאםענהײם דערנרײכס סאקע עװערם בל1יז אין דער נאװעלע, און זיץ בעסטע, שסארקססע װערק איז ,די שפין*, — א זל-ך װו ס׳איז נישם איבעריק נישס אײן װארט, נישט אײן 6ראגע, נישם אײן בילד. װיל םען אבער עסיש אפשאבן דעם װערם 6ון עװערםעם קונסס, דארף םען נעסען אלס א1יסגאננספונקם דוקא דעס ,װאפפיר׳, םאקע בוליב דעם, װאם ס׳אױ עװערםעם שװאכםטע זאך, און אלע חםר1נ1ת פון וײן קינססלערישער און פסיכישער קאנםסרוקביע זענען דא באזונדערם ב1לט, אין אינטערןםאנטן ביכל ,סנאביזם און פראגיעס׳ דערצײלם זשעראמםקי די אנם• שסייונג 6ונם באגריף ,סנאביזם׳; ער שסאמט פון די ענגלישע אונױוערזיםעטן, װו עם 6לענן אי, אנה1יב אננענוםען װערן בל1יז פונם אדל; ערשס שפעטער האבן :יך באװיזן סטודענסן פון בורזשואזע ספערן, .ראזנאסשינבעס׳. און אין -די ביכער און א׳נם לעבן פון די אוניװערזיסעםן פלעגן זיך די םטודענסן סײלן אין בװײ גר1יסע קאטענאריעס: די אדליקע סטודענטן—לאםײניש .קום נאביליטאםע׳ און די ניששאדליקע סטודענכן, לאטײניש .סינע נאביליטאםע׳, מאס פלעגס שארקירצט געשריבן װערן: ,ס. נאב.' אז1יארום איז אנסשסאנען דאם װארס ,סנאב׳, װאס איז 6ון א סעכנישן שסאנדעפ באנריף זײער גיך פןורגײס־ םיקם געװארן. דער ניששאדליקער סםורענט האס זיך נעםליך געשעםם םים זײן נידעריקער, בורזשואזער אפשסאמונג; ער האס געשםרעבם בו לעבן װי די פריבישע <}יגדער, װי .זײ זיך אנסון, װי זײ הוליען, איבערנעמען זײער ארם רע״דן, זײער ארם אק• בענשירונג. סנאביזם האס אנגעה1יבן כאראקטעריזירן דאס שםרעבן אויסגעבן זיך 6אר עפעס העכערס, פאר עפעס םער חשובדיקס, װי דאס, װאס פען איז אין דער װירקלעכקײט. ,דער װאםפיר׳ איז א םנאניש װערק, אץ םנאביזם גע• הערם בו די װיכסיקםסע טרײב־כ1ח1ת אין עװערסעס קינסטלער• סום. דער ראםאן הײבס זיך אן םיםן אויסברוך םונם װעלטקריג, און ער דערבײלס די איבערלעבונגען 6ון א דײםש, װאס אױ פארװארפן געװארן װײט 6ון זײן םאםערלאנד אין א װעלס פול םים ש1נאים. אץ די ערשטע בלעסלעך װערס קלאר דעס העלד רער אםת, או אײגנםלען האט ער קיינםאל נישט נעהאט קיץ פאםערלאגד, אץ בעדלץ, םינכען און בײם רײן איז ער געװען נישס םער אינדערהײם, וױ אין ברעםאניע, אין סראװאנס, אין פאריז. און זײן שאלק איז אײננסלעך די קולסור־נאביע, און אירע פארשםײער זענזן א־בעראל בעשפרײם, אין אלע לענדער, בװישן אלע פעלקער — דאס אלץ איז אםת, און דאך — און דאך איז די םאכם 6ונם אםת זײער שװאך, שװאכער 6אר דער םנא• בישער אידעע, אז דער פאסריאסישער םענסש איז א םער חשוכער, א העכערער געזעלשאסטססיפ, און אלזא םוז סען װערן א סײל םון םחנה, 6ון דער סעםפער, ליגנעריש-עזותדיק אפגע־ נארסער, בו דער שחיסה געפייטער סטאדע שאף, און אלזא מוז װערן א שסיקל פראפאגאגדיסס און א שסיקל שפיאן און אפסון די גאנבע םיאוסדיקע ארבעס. װאס א מלחםהיאגענס דארף טון אין נאםען 6ונם פאסריאסיזם, זײן פאסריאסיש נישט דער הײנטיהער נומער איזדער ערשטער י פױ דריטן הװארטל (ױלי־םעפטעמבער) באנײט שויז דעם אבאנאמעבט! א פערםל יאר — 5 גילדן. - אין א1יסלאנד — 1 דאלאר ןםוף קוםט)