Literarishe bleter · 1926-06-25 · 112 (25.6.1926) · p. [Seite]

פרײז סג גר$זשד ** 112 פרײטיה 26 ױני 1926 ס פארל־יאג!*.'ק־יעצקין, װארשע אויפו ראנד פון מאהם עריהם בור ״װעגן אלט-ײדישן ראמאן און נאװעלע״ (14-יח י״ה) ד״ר י• שיפער / װארשע געװארן כאאטיזירט: איר געפינט דא אי אלגעמײנע לימעראטור. געשיכטלעכע םינטעזן, אי פעראנטישיאױספירלעבע אנאליזן פין אײנצעלנע שאפונגען, אי גרויסע אויםצוגן פון אלםע אויםגאבן און כתב-ידן, װי א שטײגער אין א כרעסטאמאטיע, אי פילאלאגי• שע עקסקורסיעם א. אז. װ. אמת, אלץ איז בײ עריקן געסאקס און געמאסטן, גוס דורכגעטראכט און לעבעדיק אנגעשריבן, ס׳בלײבט אבער פארט דער אײנדרוק פון א מיש־מאש. סון די סינטעטישע אויספירן אין עריקס װערק פארנעמס דעם אויבנאן די שפילמאן־טעאריע: דער טרעגער סון דעם עלטסטן ײדישן ראמאן און נןןװעלע איז געװען דער ײ ד י• שער שפילמאן, אװאנדערנדיקער ״זינגער און זאגער״, װאס פלעגט בעת םארשידענע םארװײלונגען דערשײנען םארן עולם און םארזינגען אדער רעציטירן איבערגעארבעטע ריטער״ראמאנען און העלדןיעפאסן, װי א שטײגער דעם ״קיגיק ארטוס הויף* אדער די עפישע דיכטונגען װעגן ״דיטריך פון בערן״. דער ײדי• שער שפילמאן איז געװען אלײבלעכער ברודער פון די קריסט• לעכע שפילמענער, װעלכע מיר באגעגענען כמעט אין אלע מיטל• אלטערלעכע ליטעראטורן. מיט א כך ראױת באגרינדעט מ. עריק דידאזיקע השערה און מאכט אזוייארום פעםטער דעם רינג, װאס בינדט צונויף די ׳אלט״ײדישע ליטעראטור מיט דער מיטלאלטער• לעכער, אײראפעאישער. די ײדישע שפילמאן-טעאריע איז נישט קײן נײע, עריקס סארדינסט װערם אבער ד־זרמיט נישט םארקלענערס: דער געדאנק מןג זײן אן אלטער, ער רוקט זיך אבער איצט ארויםאין םאדער. גרונט. און דאס איז עריקס םארדינסט. אויב איך האב נישט קײן טעות, איז געװען דער ערשטער, װאס הןןט ארויםגעזאנט דעם דאזיקן געדאנק, — לעאפאלר צונץ. אין צונצם בארימטער ז16ז 6}וזס!ו1ע965חגו31ז6זו.1״ "ס $ססץ לײענען מיר אט װעלכע שורות: ״זינם אן ערך 1300 (ביז אן ערך 1510) האבן זיך אלץ םער און מער גוטער װײן אין א מיאוםן קרוג װעגן מאקם עריקס בוך איז א פארגעניגן צו שרײבן. כילעבן: ס׳איז םון די געצײלטע ביכער, װאס באװײזן זיך זײער זעלטן אויף אונזער ביכער־מארק. א װיסגשאםטלעך װערק װעגן א װיכטיקן געביס פון דער אלט-ײדישער ליטעראטור: װיםיל ביכער סארםאגן מיר פונם דאזיקן מין? א בושה אויסצוזאגן: דו קאנסט זײ אויפ• צײלן אויף די פינגער. זינט שסײנשנײדער, י. פערלעס און מ. גרינבוים, װאס האבן זיך מיס א פאר יאר-צענטליקער צוריק בא• שעסטיקט (דערבײ נזןר בדרך׳אגב) מיט דער אלט-ײדישער ליטע־ ראסור, ברענגען די לעצטע יןןרן נור געצײלטע םארשער, װאס באהאנדלען דיזעלביקע טעמע מימן נויטיקן װיםנשאםטלעכן ערנסט: ב. באראכאװ, ל. לאנדוי, שטערק, נ. שטיף, ם. װײנרײך, י. שאצקי און דער שרײבער פון דידאזיקע שורוח. איז טאקע טאפלט די שםחד״ װאס די קלײנע סארשער־משפחה קאן איצט באגריםן א נײעם און זײער טאלאגטירטן חבר, דעם ײנגן מאקס עריקי. װי א גוטער װײן נעמט־אוים דער אינהאלט פון עריקס בוך. לײדער, איז דער װײן ארײנגעגאסן אין א מיאוסן קרוג: די אויס• גאבע איז א קלאגעדיקע, אז עס רײסט פשוט בײם הארץ.-שעמט זיך, ײדישע פארלעגערי שעמט זיך, װאס ביכער םון אזא מין, װי עריקם בוך, מוזן אפריכטן גלות עפעס אין א קאװלעד דרוקל. — שעמט זיך אין װײטן האלז ארײןו די שפילמאן־יטע^ריע עריקס בוך װיל האבן א ברײטן לעזער-קרײז, עס װיל ארויס םון די ענגע רעמלעך פון שטרענג־װיםנשאפטלעכע ביכער, װאס זענען באשטימט געװײנלעך םאר א קלײן הײםעלע ״ספעצן״. א גרױםע מעלה פגן א בוך, אבער אויך א גישט קלײנער חסרון... דאס בוך האט פארלוירן דעם אײנהײטלעכן כאראקטער, עם איז